کد خبر : 82085
/ 18:24
گشتی در اولین موزه راه‌آهن ایران

سفر به دنیای عجیب و غریب قطارها

اولین بخش از موزه راه‌آهن مشهد، قسمت سالنی‌اش است که داخل سالن انتظار ایستگاه است. جایی که چند سال پیش به کافه موزه راه‌آهن تبدیل شده بود. البته تجربه موفقی نبود و پس از مدت کوتاهی، این کافه به علت نامعلومی تعطیل شد.

سفر به دنیای عجیب و غریب قطارها

کاملان - شهرآراآنلاین، پای موزه را اولین بار قاجارها به ایران باز کردند. ناصرالدین شاه قاجار که در سفر فرنگش از دیدن موزه‌های اتریش و فرانسه و ایتالیا به وجد آمده بود، به محض اینکه وارد کشور شد دستور داد در گوشه‌ای از کاخ گلستان موزه‌ای بنا کنند. این مکان فقط مختص شاه و اطرافیانش بود که پس از چندی از بین رفت.

اما هرچه باشد، موزه بهترین مکان برای جست‌وجو در گذشته است. ولی متأسفانه خیلی کم اتفاق می‌افتد که بازدید از موزه در فهرست مکان‌های تفریحی یک خانواده قرار بگیرد. یعنی مثلا پدر خانواده صبح یک روز تعطیل دست زن و بچه را بگیرد و به تماشای تاریخ در یکی از موزه‌ها ببرد. عدم اطلاع از وجود موزه، کمبود وقت، بی‌علاقگی یا اصلا مگر موزه‌ها در روزهای تعطیل باز هستند هم توجیه‌هایی است که گشته‌ایم و پیدایشان کرده‌ایم.‌

القصه؛ در آخرین روزهای اسفندماه به فهرست موزه‌های مشهد، یک نام دیگر اضافه شد؛ موزه جذاب و متفاوتی به نام راه‌آهن که 300 قطعه کوچک و بزرگ فنی، تجهیزات ریلی، وسایل مأموران راه‌آهن، انواع لوکوموتیو و کشنده‌های ریلی را درون خودش جا داده و شاید نظیرش را در هیچ‌جایی ندیده باشید .خلاصه موزه راه‌آهن بهترین مکان برای سردرآوردن از پشت پرده ایمن‌ترین وسیله حمل‌و ‌نقل دنیا و آشناشدن با تاریخچه آن است.

کافه موزه‌ای که تبدیل به موزه شد

اولین بخش از موزه راه‌آهن مشهد، قسمت سالنی‌اش است که داخل سالن انتظار ایستگاه است. جایی که چند سال پیش به کافه موزه راه‌آهن تبدیل شده بود. البته تجربه موفقی نبود و پس از مدت کوتاهی، این کافه به علت نامعلومی تعطیل شد.

وارد این بخش که می‌شوید، اولین چیزی که روبه‌رویتان می‌بینید، تصویر ریزعلی خواجوی و روزنامه اطلاعات سال 1340 است که خبر فداکاری‌اش را در صفحه اول چاپ کرده است. این تصویر، اولین عکس از مجموعه عکس‌های روایت تاریخ راه‌آهن در مشهد و ایران است که دورتادور سالن موزه قرارداده شده است. عکس‌هایی از بلیت‌های قدیمی دهه40 و50، ساختمان‌ تاریخی ایستگاه‌های مشهد و تبریز و تهران و... .

توقع داشتیم در کنار این تصاویر کمتر دیده شده، بخشی هم برای ارائه و نمایش اسناد در نظر گرفته می‌شد، ولی متأسفانه چنین چیزی وجود نداشت.

از کنار تصاویر تاریخی خیلی راحت نگذرید و بهتر است اول سیر تکامل راه‌آهن را تماشا کنید و بعد بروید سراغ وسایل و تجهیزات داخل موزه.

ناشناخته‌ها !

فضای هفتاد‌و‌چندمتری بخش سالنی موزه فقط نمایشگاه عکس نیست، بلکه پر از وسایل ریز و درشتی است که سال‌های دور و قبل از ورود فناوری به راه‌آهن از آن‌ها استفاده می‌کردند. از تراورس‌های آلمانی و روسی گرفته تا دیگر وسایل ارتباطی پنجاه‌شصت‌سال قبل که شاید در موزه خود کارخانه سازنده‌شان هم نمونه‌اش پیدا نشود. در میان همه آن وسایل که بعضی‌هایشان کمی بیش از حد تخصصی است، نمونه‌های جذاب پرشماری هم پیدا می‌شود. در همان بدو ورودتان به سالن موزه با یکی از عجیب‌ترین وسایل آن آشنا خواهید شد. ماشین حسابی هندلی که بعید است چیزی شبیه به آن را در هیچ کجا دیده باشید. در چند قدمی ماشین‌حساب‌ها با انواع و اقسام فانوس‌های سوزن‌بانی با عمرهای مختلف روبه‌رو می‌شوید که از جذا‌ب‌ترین اشیای این موزه است. آن‌هایی هم که علاقه دارند تا سر از کار سیستم‌های مکانیکی قطار دربیاورند، در این سالن به آرزویشان می‌رسند. بخش زیادی از موزه سالنی راه‌آهن، به همین وسایل نظیر موتور دیزل، سیستم ترمز و چرخ‌های قطار اختصاص داده شده است که در نگاه اول چند دقیقه‌ای محوشان خواهید شد. وسایل ارتباطی قدیمی ایستگاه‌های راه‌آهن با اینکه تعدادشان زیاد نیست، ولی جزو ناشناخته‌ترین و عجیب‌ترین وسایلی هستند که در این موزه به نمایش گذاشته شده‌اند.

نبود راهنما در موزه راه‌آهن چندان به چشم نمی‌آید، چون هر چیزی را که باید بدانید کنار اشیا نوشته‌اند، از نحوه کار گرفته تا سال ساخت و یک‌سری اطلاعات دیگر. البته اگر کارشناسی بود و نحوه کارکرد برخی وسایل پیچیده‌تر را برای بازدیدکنندگان توضیح می‌داد، بد نبود.

114591.jpg

باغ‌موزه با طعم قطارهای انگلیسی دهه50 میلادی

بخش دیگر موزه راه‌آهن مشهد، باغ موزه‌اش است. قسمتی که به خاطر وسایل خاص آن، در فضای بیرونی ایستگاه بنا شده است. وارد این بخش که بشوید، در اولین برخورد پنجاه‌شصت‌سال یا حتی بیشتر به عقب پرتاب می‌شود و احتمالا چند دقیقه‌ای خشکتان می‌زند و محو تماشای واگن‌های قطار، جرثقیل و دیگر وسایلی می‌شوید که شاید تا قبل از این و در بهترین حالت فقط تصویرشان را دیده باشید. در باغ موزه راه‌آهن علاوه بر اینکه اشیا به خوبی و با جزئیاتشان مرمت شده‌اند، همه‌چیز سر جای خودش قرار دارد و هیچ‌چیز از دید بازدیدکننده پنهان نمی‌ماند. هرچند که خلأ نبود یک کارشناس تا حدودی حس می‌شود.

در این بخش از موزه اولین برخوردتان با یک لوکوموتیو شصت‌و‌شش‌ساله بخار خواهد بود که احتمالا تنها بازمانده این دست از قطارهای زغال‌سنگی انگلیسی در ایران است. شاید اگر فیلم و عکس‌هایی از دهه50 میلادی دیده باشید، چشمتان به جمال یکی از این لوکوموتیوهای بخار و واگن حمل زغال سنگش که اتفاقا در موزه راه‌آهن مشهد هم یکی از آن‌ها هست، روشن شده است.

بزرگ‌ترین و خنده‌دارترین در کنار هم

سر که بچرخانید با یک غول عظیم‌الجثه آشنا می‌شوید که متعلق به سال 1939 میلادی است و جزو قدیمی‌ترین و کمیاب‌ترین جرثقیل‌های ریلی خطوط آهن ایران محسوب می‌شود. آن‌طور که می‌گویند با تمهیدات خاص ترافیکی از انبارهای شرکت رجا به مشهد آورده شده است.

اما خنده‌دارترین و در عین حال عجیب‌ترین وسیله باغ موزه راه‌آهن، وسایل بازدید خط هستند. نسخه قدیمی‌تر یک سه‌چرخه است که بی‌شباهت به دوچرخه‌های بچه‌ها نیست و راکبش برای به حرکت درآوردن آن باید رکاب می‌زده است. گویا از این وسیله برای تعمیر و نگهداری خطوط و سایر ادوات فنی ریل‌ها استفاده می‌کرده‌اند. البته کمی آن‌طرف‌تر مدل جدیدتر و موتوری این وسیله را هم گذاشته‌اند. البته اکنون دیگر از این وسیله‌ها استفاده نمی‌شود و منسوخ شده است.

از پیچ‌بند تا وسایل توزین و سنجش

باغ موزه راه‌آهن، درست شبیه بخش سالنی‌اش پر از اشیای ریز و درشت مختلفی است که شما را تقریبا با صفر‌تا‌صد کار ریلی آشنا می‌کند. هر طرف را که نگاه کنید یک وسیله یا شئ تازه می‌بینید که تا قبل خواندن توضیحات آن، نمی‌دانید که اصلا چیست و به چه کاری می‌آید. از ریل سوراخ‌کن‌ و پیچ‌بند گرفته، تاوسایل توزین و ماشین‌های اندازه‌گیری خط و... . تازه پس از بازدید از این موزه خواهید فهمید که توسعه خطوط ریلی با چه سختی و مشقتی همراه بوده و هست.

معروف‌ترین موزه‌های ریلی دنیا 

موزه‌های راه‌آهن، یکی از اجزای جدانشدنی سیستم حمل‌و‌نقل در کشورهای دنیاست. خیلی به ندرت پیش می‌آید که کشوری راه‌آهن داشته باشد، ولی موزه مربوط به آن و تاریخچه تکامل این وسیله خاطره‌انگیز در کشورش را کنار یکی از قدیمی‌ترین ایستگاه‌های راه‌آهن بنا نکرده باشد. یکی از جاذبه‌های توریستی بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و حتی در حال توسعه دنیا، همین موزه‌های راه‌آهن هستند. در این بخش از گزارش می‌خواهیم معروف‌ترین این موز‌ه‌ها را در دنیا معرفی کنیم که عمر بعضی‌هایشان به نیم قرن می‌رسد.

1-موزه ملی راه‌آهن بریتانیا: این موزه سال 1975 دریکی از قدیمی‌ترین ایستگاه‌های انگلستان ساخته شده است و سال 2001 جایزه بهترین موزه اروپا را دریافت کرده و با 717 هزارنفر بازدیدکننده در سال، یکی از پرمخاطب‌ترین موزه‌های بریتانیاست. در این موزه بیش از 100 لوکوموتیو قدیمی و جدید و سه هزار قطعه و وسیله که مستقیم و غیرمستقیم به راه‌آهن ربط دارد، گردآوری شده‌است. حجم وسایل موزه ملی بریتانیا این‌قدر زیاد و خاص است که در طول سال به دیگر موزه‌های راه‌آهن سطح انگلستان قرض داده می‌شود تا مورد بازدید همه قرار بگیرد.

114585.jpg

2- موزه راه‌آهن فرانسه: بزرگ‌ترین و معروف‌ترین موزه راه‌آهن دنیا در شهر مولوز فرانسه است. فرانسوی‌ها سال 1983 در یک ایستگاه متروکه این موزه را ساختند که با وجود دور بودن از هسته مرکزی شهر، بازهم بیش از 200 هزارنفر بازدید کننده دارد و یکی از مقاصد اصلی گردشگرانی است که وارد فرانسه می‌شوند. بازدیدکننده در این موزه از نزدیک با ریز و درشت مسائل مربوط به راه‌آهن، از چگونگی کارکرد لوکوموتیوهای بخار گرفته تا شکل و ظاهر واگن‌های چهل‌پنجاه‌سال پیش کاملا آشنا می‌شود.

114586.jpg

3-موزه راه‌آهن تاریخی مادرید: درهای موزه مادرید سال 1984 به روی مردم باز شد. محل این موزه در ایستگاه سابق دلیسیاس که از بهترین نمونه‌ها و شاهکارهای معماری صنعتی اسپانیاست قرارگرفته است. موزه راه‌آهن مادرید شامل تعداد زیادی لوکوموتیو و دستگاه‌های بخار، برق و دیزل است که در طول بیش از ۱۵۰ سال تاریخ راه‌آهن اسپانیا مورد استفاده قرار گرفته‌اند. وجود بخش اسناد، کتابخانه و برگزاری کارگاه‌های مختلف ویژه کودکان، موزه مادرید را از سایر نمونه‌هایش در دنیا متمایز کرده است.

114589.jpg

4-موزه سنت پترزبورگ: این موزه سال 2017 و در ساختمان ایستگاهی قدیمی که بیش از 100 سال قدمت دارد، برپا شده است. در موزه زیبای سنت پترزبورگ بیش از سه هزار و 500 قطعه کوچک و بزرگ از سیستم ریلی روسیه گردآوری شده که در نوع خودش بی‌نظیر است. از انواع لوکوموتیوها گرفته تا لباس کارگران و بلیت‌ها و ...اما بخش جذاب موزه که باعث جذب گردشگر شده، سالن قطارهای نظامی روسیه است که در دوران جنگ سرد و جنگ جهانی ساخته شده‌اند. اینجا با100 هزار بازدیدکننده در صد روز اول افتتاح جزو رکوردداران موزه‌های اروپاست.

114588.jpg

5-موزه راه‌آهن ایالتی کالیفرنیا: بی‌شک یکی از بهترین موزه‌های راه‌آهن در دنیاست. طوری که بیشتر راه‌آهن‌ها برای برپایی موزه از سبک و شیوه این موزه استفاده می‌کنند. این موزه اولین بار در سال ۱۹۷۶ به روی عموم باز شد و دو هکتار مساحت دارد. اشیایی که در موزه قرار داده شده‌اند، درواقع در حال روایت تاریخچه راه‌آهن آمریکاست. بد نیست بدانید که سالانه ۵۰۰ هزار نفر از این موزه بازدید می‌کنند. جذاب‌ترین بخش موزه کالیفرنیا، قسمت تعاملی آن است. جایی که بازدیدکننده می‌تواند وارد یکی از قطارهای قدیمی شود و سفرکوتاهی را به قرن‌های گذشته تجربه کند.

114587.jpg

6-موزه هنگ‌کنگ: یکی از بهترین و البته قدیمی‌ترین موزه‌های راه‌آهن در بین کشورهای شرق آسیاست که سال 1986 در مکانی به وسعت شش هزار و500 متر افتتاح شده است. موزه هنگ‌کنگ، دو بخش بیرونی و خارجی دارد که در داخلش اشیا و اسناد مربوط به سیستم ریلی به نمایش گذاشته شده و همچنین فضای ایستگاه‌های قدیمی نیز تصویرسازی شده است. بخش بیرونی موزه را هم به وسایل بزرگ‌تر مثل لوکوموتیوهای بازسازی‌شده اختصاص داده‌اند.

114590.jpg

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی