کد خبر : 79990
/ 12:24
اهمیت سیاست پیاده‌محوری و تبدیل چند خیابان‌ مهم به «پیاده‌راه»

پیاده‌مداری؛رویکرد شهرسازی مدرن

این روزها که آلودگی هوا بلای جان مردم شده است، نمای شهر، چیزی جز سنگ و آجر و سیمان و آهن نیست و در افسردگی و بی‌اعصابی رکورد زده‌ایم.

پیاده‌مداری؛رویکرد شهرسازی مدرن

مسعود سلطانی-شهرآراآنلاین، مطرح‌کردن یک سؤال، بسیار مهم به نظر می‌رسد. سؤالی در ظاهر بدیهی و ساده، اما از همان بدیهیاتی که احتمالا بسیاری از شهروندان و حتی مدیران از خود یا دیگری نپرسیده‌اند. سؤال این است که شهر برای ماشین‌هاست یا آدم‌ها؟کشورهای توسعه‌یافته ۵٠‌سال قبل‌تر از ما، با مشکل ترافیک و آلودگی هوا دست‌و‌پنجه نرم کردند و امروز به یک راهکار رسیدند. روزگاری در خیابان «ریجنت» لندن، جای سوزن‌انداختن نبود. امروز اما این خیابان به یکی از مسیر‌های پیاده‌محور معروف جهان تبدیل شده است و شهروندان لندنی و گردشگران بدون ترس از ماشین‌ها از عرض این خیابان عبور می‌کنند و با اتوبوس‌های قرمز نوستالژیک انگلیسی عکس یادگاری می‌اندازند.در ١٠‌سال گذشته، شرکت‌های مشاور بسیاری برای مطالعه روی پیاده‌راه‌ها با شهرداری مشهد وارد تعامل شده‌اند، اما تا‌کنون تنها مسیری که در شهر ما تبدیل به پیاده‌راه شده، خیابان جنت است. البته پیاده‌راه جنت هم با سیاست قهری و به‌صورت یک‌باره ایجاد شد و نارضایتی‌های کسبه را به‌همراه داشت.بله، یکی از راهکارها «پیاده‌مداری» یا ایجاد «پیاده‌راه» است. در این گزارش، رویکرد مدیران شهری در‌باره خیابانی‌های سعدی، راهنمایی، ایثار و‌... که سال‌هاست قرار است تبدیل به پیاده‌راه شوند، بررسی شده است.

سیاست‌های عقب‌مانده!

دبیر گروه معماری و شهرسازی پژوهشکده ثامن با انتقاد از رویکرد مدیران شهری در سالیان گذشته می‌گوید: متأسفانه مبانی نظری رویکرد‌هایی که در مدیریت شهرهای ایران استفاده می‌شود، مربوط‌به دوران قبل از بلوغ طراحی شهری است.

وحید محکی می‌افزاید: شهرداری پاریس چندی پیش، گزارشی منتشر کرد که در آن از قول مدیریت شهری اعلام کرده بود امروز در شهر پاریس بیش‌‌از ۵٠‌درصد مردم بدون ماشین سفر می‌کنند و شعار و چشم‌انداز مدیریت شهری، این است که همه بدون ماشین در این شهر سفر کنند. این رویکرد به‌صورت عینی در مدیریت شهری پاریس وجود دارد و در‌راستای آن عمل می‌کنند.وی در ادامه تصریح می‌کند: البته متأسفانه این رویکرد در نظام شهری ما وجود ندارد. به‌عنوان‌مثال یکی از اعضای سابق شورای شهر، اجرای پروژه کمربندی جنوب شهر را از موفقیت‌ها و دستاوردهای مدیریت شهری می‌دانست؛ زیرا معتقد بود اگر این جاده نباشد حجم عظیمی از خودروها در ترافیک گیر می‌کنند. فهم این مطلب خیلی ساده‌ است که استفاده از اتومبیل و افزایش جمعیت در شهر سیری‌ناپذیر است. تا کی باید اولویت را بر‌‌مبنای افزایش خیابان‌ها قرار دهیم؟!این کارشناس‌ارشد مدیریت شهری با اشاره‌به طرح نوسازی اطراف حرم می‌گوید: متأسفانه تجربه نشان داده است که در تمام پروژه‌های شهری، ما صرفا کاریکاتوری را از آنچه در فکرمان داشته‌ایم، اجرا کرده‌ایم. به‌عنوان‌مثال در طراحی بافت پیرامون حرم، گفته می‌شد نگاه مدیریت‌ شهری پیاده‌محور است، اما مسیری به‌عنوان شارستان در نزدیکی حرم مطهر با عرض بیش‌از ۵٠ متر طراحی و ایجاد می‌شود.محکی تصریح می‌کند: هنوز در سطوح کلان مدیریتی به این باور نرسیده‌ایم که شهر باید برای انسان‌ها طراحی شود و نه ماشین‌ها!

کشورهای موفق جهان چه کردند؟

پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد وحید محکی درباره «ایجاد مسیرهای پیاده در بافت‌های تاریخی» بوده و به‌همین‌سبب، وی درباره تجربه‌های جهانی ایجاد پیاده‌راه نیز به‌صورت مفصل کار کرده است. از او درباره تجربیات جهانی می‌پرسیم که در پاسخ می‌گوید: یکی از برداشت‌های اشتباه عمومی درباره شهرهای اروپایی این است که فکر می‌کنیم خیابان‌های برخی از آن شهرها از ابتدا پیاده‌محور بوده، در‌صورتی‌که این‌طور نبوده است. به‌عنوان مثال سال‌١٩۵٠ میلادی، شهر آمستردام در هلند، وضعیت ترافیکی به‌مراتب بدتری از امروز تهران و مشهد داشته است.

وی ادامه می‌دهد: با تغییراتی که در سیاست‌های شهری آمستردام به وجود آمد، امروز پیاده‌محوری و استفاده‌نکردن از ماشین به‌حدی رونق پیدا کرده است که مدیریت شهری آمستردام به‌دنبال راه‌حل برای کنترل جمعیت دوچرخه‌سواران است! شهر کپنهاگ در دانمارک نیز بااینکه سردسیر است، یکی از طولانی‌ترین و موفق‌ترین مسیرهای پیاده دنیا را داراست. خیابان پیاده‌محور «استورگت» در کپنهاگ، الگویی برای طراحان شهری شده است و٣٠‌سال زمان برد تا این مسیر به شهرت امروزی برسد.او می‌افزاید: باید در رویکرد مدیریتی‌مان تجدید‌نظر کنیم. به‌نظرم نه‌تنها در مدیران، بلکه در بدنه کارشناسی ما نیز هنوز اراده لازم برای تغییر رویکردها وجود ندارد. کارهایی مثل تعریض خیابان، عقب‌نشینی خانه‌ها، احداث پارکینگ و... راه‌حل نیست و نقش مُسکن را دارد. غرب هم این تجربه را داشته است. آمریکا که کشور بسیار پهناوری است، در دهه‌٧٠‌میلادی برای حل معضل ترافیک به احداث بزرگراه‌ها روی آورد و اساسا مکتب «ماشینیسم» و «فوردیسم» زاییده همان تفکر آمریکایی است. آن‌ها نیز نتوانستند این سیاست را ادامه بدهند و تغییر رویکرد دادند و امروز یکی از معروف‌ترین مسیرهای پیاده دنیا، مسیر آزادی در آمریکاست.

سیاست‌های شکست‌خورده اقتدارگرا

محکی می‌افزاید: تجربه نشان داده است سیاست‌های جبرگرایانه و محدود‌کننده مثل طرح زوج و فرد و ایجاد محدوده ترافیک ممکن است در کوتاه‌مدت نتیجه داشته باشد، اما در بلند‌مدت مردم می‌فهمند که چطور این محدودیت‌ها را دور بزنند. به‌عنوان مثال بر‌اساس برخی آمارها، ‌اکنون بخش شایان‌توجهی از شهروندان تهرانی، دو خودرو با پلاک زوج و فرد دارند که بتوانند در تمام روزهای هفته، از خودرو شخصی استفاده کنند.

ایجاد پیاده‌راه در اولویت مدیریت شهری

مدیر طراحی و بهسازی محیط شهری مشهد نیز دراین‌راستا می‌گوید: مدیریت شهری در حوزه پیاده‌مداری، نگاه فعالی دارد و مدیران ارشد شهر به این موضوع توجه دارند. در همین راستا مطالعات اولیه برای تبدیل‌شدن خیابان ایثار و راهنمایی به پیاده‌راه انجام شده است.مهندس حسین طاهری‌پور ادامه می‌دهد: طرح تبدیل‌شدن خیابان راهنمایی به پیاده‌راه، مصوبه اصلاحی از کمسیون ماده‌۵ دارد و در‌حال بازنگری است. خیابان ایثار هم به اخذ مصوبه‌های قانونی نیاز دارد و غیر از این‌ها محورهای دیگری هم مدنظر است.وی می‌افزاید: البته رفتار مدیریت شهری در اجرای این پروژه‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که ساکنان و کسبه متضرر نشوند و دسترسی‌های پشتیبان برای امور حمل‌و‌نقلی‌‌شان داشته باشند.

رونمایی از پیاده‌راه جدید تا پایان سال

مدیر طراحی و بهسازی محیط شهری شهرداری درباره اجرایی‌نشدن طرح تبدیل خیابان ایثار به پیاده‌راه که از سال‌٩٢ مطرح بوده است، می‌گوید: سال‌٩٢ طرح فنی خیابان ایثار آماده شد، اما پس‌از این مرحله باید به حوزه تهیه پیوست فرهنگی و اجتماعی آن وارد می‌شدیم و بافت اجتماعی آنجا را برای این کار آماده می‌کردیم.

طاهری‌پور ادامه می‌دهد: همچنین در این سال‌ها، پروژه دیگری برای جمع‌آوری آب‌های زیرزمینی بالا‌زده در ایثار در‌حال اجرا بود که به‌دلیل جلوگیری از دوباره‌کاری و اسراف بودجه، طرح تغییر کاربری خیابان ایثار را متوقف کردیم تا زیر‌ساخت‌های منطقه آماده شود و بافت اجتماعی نیز این تغییر را قبول کنند.وی خاطرنشان می‌کند: اکنون این آمادگی را داریم که به‌محض اعلام آمادگی منطقه، برآورد‌های طرح را به‌روزرسانی و طرح پیاده‌راه‌شدن خیابان ایثار را برای اجرا آماده ‌کنیم. همچنین هدف و سیاست ما این است که همه محورهای منتهی به حرم به پیاده‌راه تبدیل شوند و در‌همین‌راستا تا پایان سال، یکی از محورهای منتهی به حرم مطهر برای تبدیل‌شدن به پیاده‌راه اعلام می‌شود.

ایجاد پیاده‌راه‌، سیاست مدیریت شهری است

رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر مشهد نیز می‌گوید: وجود برخی معابر در شهر با‌توجه‌به قدمتی که دارند، ظرفیتی به وجود آورده است که می‌توان از آ‌ن‌ها به‌عنوان پیاده‌راه استفاده کرد. مشهد، ظرفیت‌های فرهنگی بسیار زیادی برای نمایش در‌قالب گذرهای فرهنگی و پیاده‌راه‌ها دارد و مدیران شهری به این مسئله توجه دارند.احسان اصولی با اشاره به تجربه ١۵سال گذشته شهر می‌گوید: در مشهد، شبکه راه‌ها و تقاطع‌ها و معابر همیشه در‌حال رشد و توسعه بوده است. اما ترافیک شهر نه‌تنها حل نشده، بلکه بدتر و بدتر شده است. واقعیت امر این است که راه‌حل برطرف‌کردن مشکل ترافیک، صرفا افزایش پارکینگ‌ها و توسعه راه‌های ارتباطی نیست؛ بلکه باید «پیاده‌محوری» و استفاده‌نکردن از اتومبیل شخصی را به‌عنوان یک فرهنگ گسترش دهیم.

او درباره پیشنهاد طرح سنگ‌فرش‌شدن دور میدان شهدا برای عابران می‌گوید: سنگ‌فرش‌شدن دور میدان شهدا، باعث کاهش سرعت اتومبیل‌ها می‌شود و به‌نوعی میدان شهدا را به محل «پیاده‌مدار» تبدیل می‌کند، لذا این‌ پیشنهاد خوبی است. البته باید بررسی‌های کارشناسانه آن  انجام شود.

 

 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی