کد خبر : 78876
/ 07:49
در یک سال گذشته، مجازات جایگزین حبس برای ١١٠ مجرم در مشهد اجرا شده است

عبرت بیرون از بند

عبرت بیرون از بند

 

﷯ مدیرکل امور اجتماعی استانداری: در این طرح مجرم به‌جای حبس، خدمات اجتماعی انجام می‌دهد تا ابعاد عاطفی و انسانی شخصیتش فعال شود
﷯ مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان مشهد: مهم‌ترین مزیت مجازات جایگزین، آن است که به افراد مُهر زندانی زده نمی‌شود
﷯ رئیس هیئت مدیره مؤسسه ضامن مشهد: یک‌دهم زندانیان کشور در زندان‌های خراسان‌رضوی به سر می‌برند
در یک سال گذشته، مجازات جایگزین حبس برای ١١٠ مجرم در مشهد اجرا شده است
عبرت بیرون از بند
﷯ مدیرکل امور اجتماعی استانداری: در این طرح مجرم به‌جای حبس، خدمات اجتماعی انجام می‌دهد تا ابعاد عاطفی و انسانی شخصیتش فعال شود
﷯ مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان مشهد: مهم‌ترین مزیت مجازات جایگزین، آن است که به افراد مُهر زندانی زده نمی‌شود
﷯ رئیس هیئت مدیره مؤسسه ضامن مشهد: یک‌دهم زندانیان کشور در زندان‌های خراسان‌رضوی به سر می‌برند

تنبیه جایگزین حبس
مجازات جایگزین حبس، علی، بهزاد، اعظم و محمد را از زندان‌ نجات داده است. علی باید هزار‌و‌٨٠٠ ساعت یا ۴۵٠‌روز در یکی از مراکز بهزیستی کار کند. اعظم و بهزاد هر دو به‌مدت یک سال باید هفته‌ای یک بار در بهزیستی فعالیت داشته باشند و محمد نیز ١٣‌روز در اداره فنی‌و‌حرفه‌ای برای جبران خسارت وارده، کار کرده است.علی می‌گوید: خدا را شکر می‌کنم که این طرح اجرا شد. اگر زندان می‌رفتم سابقه‌دار می‌شدم. الان هم که همه جا برای کار، اول سوءسابقه می‌خواهند.اعظم می‌گوید: حکم مجازات جایگزین حبس خیلی خوب بود؛ چون هم پای ما به زندان نرسید، هم اینکه آینده فرزندانمان به خطر نیفتاد.
بهزاد در ادامه صحبت‌های همسرش اظهار می‌کند: اهل خلاف نیستم و این بار اشتباه کردم. از زمانی‌که این اتفاق افتاد، دیگر حواسم جمع است و مو لای درز کارهایم نمی‌رود. با اجرای مجازات جایگزین حبس، از ورود متهمان بدون سابقه کیفری به زندان، برچسب «زندانی» به آن‌ها و آلوده‌شدن بیش‌از‌پیش این افراد که ناخواسته دستشان به خطایی آلوده شده است، جلوگیری می‌شود. افزایش جمعیت کیفری در کشور نیز ضرورت اجرای این مجازات برای جرائم سبک را دوچندان می‌کند. به نقل از خبرگزاری تسنیم و به گفته رئیس کل دادگستری استان خوزستان، تعداد زندانیان کشور به ٢۴٠هزار نفر رسیده است، در‌حالی‌که ظرفیت لازم برای نگهداری این جمعیت وجود ندارد. همچنین به گفته معاون دادستان عمومی و انقلاب مشهد در اجرای احکام، تعداد زندانیان در خراسان‌رضوی بیش‌از ٢٠هزار نفر است.

مجازات جایگزین حبس برای ١١٠ مجرم در مشهد

سیدکمال‌الدین حسینی، مدیرکل امور اجتماعی استانداری خراسان‌رضوی دراین‌باره می‌گوید: یک‌سال است که مجازات جایگزین حبس در استان اجرا می‌شود و تاکنون برای ١١٠مجرم در مشهد مجازات جایگزین اجرا شده است. وی با اشاره به اینکه این طرح جرائمی نظیر مواد مخدر، کلاهبرداری، قتل، تجاوز‌به‌عنف را شامل نمی‌شود، بیان می‌کند: مجازات جایگزین برای جرائم سبک مانند فک پلمب، مزاحمت تلفنی یا‌... در‌نظر گرفته شده است و برای افرادی که سابقه زندان نداشته باشند، اجرا می‌شود. مدیرکل امور اجتماعی استانداری می‌گوید: بسیاری از مواقع، احتمال دارد فردی که دارای موقعیت اجتماعی مطلوبی است، ناخواسته جرمی مرتکب شود و با وقوع این جرم و ورود به زندان، موقعیت اجتماعی، آینده شغلی خود و خانواده‌اش به خطر بیفتد که با تشخیص قاضی مجازات جایگزینی برای حبس وی در‌نظر گرفته می‌شود. در‌واقع در این طرح مجرم به‌جای حبس، خدمات اجتماعی انجام می‌دهد تا ابعاد عاطفی و انسانی شخصیتش فعال شود.

به‌کارگیری مجرمان در ١۵‌ دستگاه اجرایی استان
مدیرکل امور اجتماعی استانداری خراسان‌رضوی اظهار می‌کند: در‌صورتی‌که فرد مهارتی داشته باشد، باید آن را به دیگران آموزش دهد و در‌غیر‌این‌صورت به کارهایی نظیر رسیدگی به معلولان و سالمندان و‌... می‌پردازد. اکنون ١۵دستگاه‌اجرایی مانند بهزیستی، اداره فنی‌‌و‌حرفه‌ای و... در استان موظفند این مجرمان را به کار گیرند.وی اضافه می‌کند: اگر فرد بیکار باشد، هشت ساعت و در‌صورتی‌که مشغول به‌کار باشد، ‌طبق معادل‌سازی با خسارت فرد و جرمی که مرتکب شده، موظف است شغلی را که به‌عنوان جایگزین حبس برایش در‌نظر گرفته شده انجام دهد.

همه مجرمان بد نیستند
حسینی اظهار می‌کند: یکی از مزایای این طرح این است که مجازات تمام جرائم به زندان منتهی نمی‌شود و درنتیجه بر حجم زندانیان اضافه نمی‌کند. این موضوع از نظر اقتصادی نیز به‌صرفه است.
وی با اشاره به اینکه در این طرح، افرادی که جرائم سبک مرتکب شده‌اند، راهی زندان نمی‌شوند و انعکاس منفی آن مکان نیز بر آن‌ها تاثیر نمی‌گذارد، می‌گوید: مزیت مهم‌تر این است که به فردی که مرتکب جرمی سبک شده و خانواده‌اش برچسب نمی‌خورد. برچسب به این افراد ممکن است موجب آسیب‌های شدید و حتی طردشدن آن‌ها ازسوی خانواده شود.
مدیرکل امور اجتماعی استانداری خراسان‌رضوی با بیان اینکه متأسفانه بیشتر جرائم زندان‌محور است، ادامه می‌دهد: اگر گفتمان بر حس نوع‌دوستی غالب باشد و تفکر این باشد که تمام مجرمان بد نیستند، قاضی نیز با این نگاه پیگیر پرونده‌ها خواهد بود.

کاهش آسیب‌ها
مجتبی عندلیب، معاون دادستان عمومی و انقلاب مشهد در اجرای احکام نیز اظهار می‌کند: مجازات جایگزین حبس، یکی از مکانیزم‌هایی است که قانون‌گذار برای کاهش آسیب‌های ناشی از حبس از سال‌های گذشته مدنظر داشته است و این موضوع ابتدا با لایحه مجازات‌های اجتماعی مطرح شد. وی بیان می‌کند: قانون مجازت اسلامی، بسته‌ای کامل از مقررات ماهیتی حقوق کیفری بود و بنا بر این بود که قانون‌گذار ادبیات کیفری را تا‌حدودی با نیازهای جامعه و مطالعات جهانی به‌روز کند؛ بنابراین مجازات جایگزین در دل قانون مجازات اسلامی به وجود آمد.
عندلیب ادامه می‌دهد: رویکرد کلی قانون‌گذار در این موارد با‌توجه‌به سیاست‌های گذشته کاهش مجازات حبس و کاهش آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن بوده است. در‌واقع مجازات جایگزین حبس از رفتن برخی افراد به زندان که بنا به جرم آن‌ها ضرورتی نیز ندارد، جلوگیری می‌کند. وی می‌‌افزاید: در این مجازات، افرادی که مرتکب جرائم غیرعمد و سبک شده‌اند، یعنی جرائمی که بار خشونتی کمی داشته و جهات تخفیف را دارند، جامعه‌هدف هستند.
عندلیب اظهار می‌کند: قانون‌گذار برای اعمال بهتر این سیاست، مکانیزم‌های مختلفی طراحی کرد که برخی از آن‌ها در قوانین گذشته وجود داشت و برخی دیگر ابتکار قانون مجازات اسلامی در سال٩٢ بود.

دید باز قانون‌گذار به نوجوانان
معاون دادستان عمومی و انقلاب مشهد در اجرای احکام اضافه می‌کند: دیدگاه قانون‌گذار در حوزه کودکان و نوجوانان مرتکب جرم می‌شوند، دیدگاه وسیع‌تری است؛ به‌این‌صورت که برای این افراد استفاده حداکثری از مجازات جایگزین حبس می‌‎شود.وی می‌گوید: درواقع قانون‌گذار ازطریق تعلیقِ تعقیب و ارجاع امر به میانجیگری این کار را انجام می‌دهد؛ مصادیق مختلفی نظیر دوره‌های مراقبت، خدمات عمومی رایگان و محرومیت از حقوق اجتماعی به جای محرومیت از آزادی و جزای نقدی برای کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها تعریف شده است. عندلیب با اشاره به اینکه نبود شاکی یا رضایت آن، کمک مؤثری به متهمان درراستای مجازات جایگزین می‌کند، می‌گوید: برخی مجازات جایگزین حبس اجباری و بقیه اختیاری هستند.
وی ادامه می‌دهد: درباره مجازاتی که در پیش‌بینی اولیه قانون برای آن‌ها اعمال مجازات حبس بوده و کمتر از ٩١روز باشد، تکلیف شده که به‌جای اعمال حبس از مجازات جایگزین استفاده شود و درباره جرائم عمدی که حداقل مجازات بیش‌از ٩١‌روز است، قانون‌گذار تاحدودی اجبار را منوط‌به احراز شرایط کرده است. درصورتی‌که مجازات حبس بیشتر از ۶‌ماه تا یک‌سال باشد، قانون‌گذار، استفاده از این نوع مجازات را اختیاری قرار داده است.
معاون دادستان عمومی و انقلاب مشهد در اجرای احکام بیان می‌کند: دست قاضی درخصوص مجازات جایگزین در قانون جدید بسیار باز شده است؛ به‌طوری که حتی در زمان اجرای حکم اگر مشاهده شود فرد واجد شرایط مجازات جایگزین شده، قانون اختیار داده است که این پیشنهاد را به دادگاه صادرکننده رأی ارجاع دهند.

برخی ارگان‌ها احتیاط کرده‌اند
وی تصریح می‌کند: متولی نظارت بر دستگاه‌های اجرایی، استانداری است و تاکنون ٢٧‌دستگاه به‌عنوان متولی برای استفاده از افراد در‌قالب مجازات جایگزین حبس ورود کرده‌اند. تعدادی از دستگاه‌های اجرایی بسیار خوب کمک کرده‌اند، اما برخی ارگان‌ها در همکاری خود احتیاط کرده‌اند. ازآنجاکه این موضوع در کاهش آسیب‌های اجتماعی مؤثر است، خوب است که تمام دستگاه‌ها کمک کنند.وی با اشاره‌به تعیین نوع جرائم توسط مرجع قضایی و لازم‌الاجرا‌بودن آن ادامه می‌دهد: به‌موجب آیین‌نامه، تعیین نوع خدمات عمومی برای این افراد حتما باید توسط مرجع قضایی تصریح شود و دستگاه‌های پذیرنده، اختیاری در جابه‌جایی نوع خدمات ندارند و اگر این کار را انجام دهند، تخلف محسوب می‌شود. نوع خدمات عمومی رایگان هم با موافقت محکوم اجرا می‌شود. عندلیب اظهار می‌کند: مأموران مراقبتی برای نظارت بر حسن اجرای دستورات مقام قضایی، مراقبت بر رفتار محکوم و نظارت بر دستگاه‌های پذیرنده مسئول شده اند.


به افراد مُهر زندانی زده نمی‌شود
یحیی فولادیان‌نژاد، مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان مشهد(ضامن) نیز در‌این‌خصوص، اظهار می‌کند: این مؤسسه از سال گذشته و برای اولین‌بار در کشور راه‌اندازی شده و تاکنون برای زندانیان مجازات جایگزین حبس را اجرا کرده است.وی ادامه می‌دهد: در‌واقع پس‌از اینکه قاضی پرونده را بررسی کرد و تصمیم بر مجازات جایگزین حبس گرفته شد، بررسی حرفه‌ای را برای مجازات جایگزین حبس برای این افراد انجام می‌دهیم؛ به‌طور‌مثال اگر فردی کار فنی بلد باشد، موظف می‌شود آن را به افراد دیگر آموزش بدهد. فولادیان‌نژاد می‌گوید: براساس قانون مجازات اسلامی، ٣١‌دستگاه اجرایی نیز باید این افراد را برای مجازات جایگزین به کار گیرند و اگر دستگاه‌ها از این کار ممانعت کنند، جرم محسوب می‌شود. افراد بسته به جرمی که مرتکب شده‌اند و شاغل یا بیکار بودن آن‌ها، روزی چهار یا هشت‌ساعت موظف به ارائه خدمت می‌شوند. مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان مشهد با اشاره به اینکه مهم‌ترین مزیت مجازات جایگزین، این است که به افراد مُهر «زندانی» زده نمی‌شود، بیان می‌کند: اکنون دستگاه‌های اجرایی نظیر جهاد سازندگی، ارشاد، شهرداری، بهزیستی، کمیته امداد، زندان‌ها، تربیت‌بدنی، فنی‌و‌حرفه‌ای، دانشگاه علوم پزشکی و... این افراد را به کار گرفته‌اند.

حبس، آخرین مجازات است
سیدمحمد موسوی، رئیس هیئت‌مدیره مؤسسه ضامن مشهد نیز در این خصوص می‌گوید: ازآنجاکه حبس، سخت‌ترین مجازات است، باید همیشه آخرین مجازات باشد. در اسلام، مجازات زندان را داشته‌ایم، اما برای موارد خاص بوده است، در‌حالی‌که ما برای تمام جرائم از حبس استفاده می‌کردیم.
وی ادامه می‌دهد: نتیجه حبس، ازهم‌پاشیدگی و آسیب به خانواده، خوردن برچسبِ «زندانی» و «سابقه‌دار» به این افراد، فشار اقتصادی به خانواده زندانیان و دولت است. فرزندان آن‌ها نیز دچار مشکلات عاطفی و تحصیلی می‌شوند، اما مجازات جایگزین حبس، این آفات را ندارد و فقط باید برای جرائم سبک استفاده شود.
موسوی با بیان اینکه از گذشته از مجازات جایگزین حبس در سایر کشورها استفاده شده است، می‌گوید: مجازات جایگزین حبس برای اجرا نیاز به ابزار دارد که شامل قانون و پذیرش دستگاه قضایی است. همچنین باید نیروی کارآمد (مددکار اجتماعی) نظارت کند و دستگاه‌های اجرایی نیز همکاری کنند.
وی اضافه می‌کند: کشورهای دیگر به‌جای اینکه حبس را به‌عنوان اولین مجازات انتخاب کنند، از مجازات جایگزین حبس استفاده می‌کنند. مهم‌ترین مزیت مجازات جایگزین حبس، آن است که فرد برچسب زندانی نمی‌خورد. برچسب زندانی به فرد در اجتماع موجب می‌شود که از خدمات اجتماعی محروم و سابقه‌دار شود؛ زیرا با سابقه زندان، شغلی برایش پیدا نمی‌شود و فرصت ازدواج و پذیرش اجتماعی وی دچار مشکل می‌شود، اما اگر فرد برچسب نخورد و مجازات شود، در آینده می‌تواند از فرصت‌های برابر استفاده کند. موسوی می‌گوید: مجازات جایگزین حبس برای فرد مفید است؛ به‌طور‌مثال در مجازات جایگزین حبس برای فردی که در تصادف خسارتی وارد کرده است، تعیین می‌شود که در بیمارستان سوانح کار کند و به‌این‌ترتیب متوجه عقوبت کار خود می‌شود و خدمتی هم انجام می‌دهد.

مجازات جایگزین، جبران خسارت است
وی با اشاره‌به اینکه در‌واقع مجازات جایگزین جبران خسارت است، اضافه می‌کند: در‌هرصورت، کشورهای غربی نیز دیگر چندان از حبس استفاده نمی‌کنند و بیشتر مجازات جایگزین حبس را اجرا می‌کنند. رئیس هیئت‌مدیره مؤسسه ضامن مشهد بر ضرورت فرهنگ‌سازی در این موضوع تأکید می‌کند و می‌گوید: باید فرهنگ‌سازی بیشتری صورت بگیرد تا آشنایی در دادگاه‌ها بیشتر شود، قضات بیشتر به این مجازات رأی بدهند و دستگاه‌های پذیرنده بیشتر استقبال کنند. ضمن اینکه باید اقدامات فرهنگی برای زندانی که بر‌عهده زندان است، از‌سوی دستگاه‌های پذیرنده اعمال شود.

موسوی اظهار می‌کند: بیش‌از یک‌سال است که مؤسسه ضامن در مشهد برای حمایت از زندانیان و به‌کمک برخی از قضات بازنشسته، همکاران دستگاه قضایی و افرادی که سابقه خدمات اجتماعی دارند، راه‌اندازی شده است. وی ادامه می‌دهد: بخشی از مجازات جایگزین برای تعلیق تعقیب است که این امر از اول انقلاب انجام می‌شده؛ تفاوتی که اکنون به وجود آمده این است که شخص در تعلیق و تعقیب مراقبتی است. این حکم قبل، بعد و حین صدور حکم امکان اجرا دارد. در گذشته اگر حکم تعلیق می‌شد دیگر با فرد کاری نداشتند، اما اکنون فرد مکلف می‌شود کاری را انجام دهد که اعمال مجازات منجر به نتیجه شود. در چهارشنبه آخر سال گذشته، افرادی که مرتکب خسارتی شده‌ بودند، موظف شدند روز بعد ضایعات را جمع‌ کنند؛ این مجازات جایگزین حبس بود که برای آن‌ها اجرا شد.

یک‌دهم زندانی‌ها در خراسان‌رضوی هستند
وی می‌گوید: یک مؤسسه میانجیگری نیز زیرمجموعه مؤسسه ضامن فعالیت می‌کند. میانجیگری در پرونده‌هایی است که تشخیص داده می‌شود از حد صلاحیت شورای حل اختلاف بالاتر است و می‌توان بدون رأی قضایی به آن‌‌‌‌ها خاتمه داد یا ممکن است در‌صورت صدور رأی قضایی، منجر به حل کامل مسئله نشود. در‌واقع میانجیگری، نوعی کدخدامنشی حرفه‌ای است که مبنای آن بر سازش است و تا‌کنون ٢٠‌پرونده بسیار سنگین در این مؤسسه حل شده است. موسوی می‌گوید: به تناسب آمار، تعداد زندانیان کشور بسیار بیشتر از کشورهای مشابه است و می‌توان گفت که از هر ١٠‌زندانی در کشور، یک نفر در زندان‌های استان به سر می‌برد. وی بیان می‌کند: آمار زندانیان ما با زندان تناسب ندارد، اما نگران‌کننده هم نیست؛ به‌دلیل اینکه تعریف ما این است که هر فرد یک تخت داشته باشد و اکنون حدود ٢٠‌درصد زندانیان تخت مستقل ندارند. نگران کوچک یا بزرگ‌بودن زندان نیستیم. اگر لازم باشد باید از زندان استفاده شود، اما قانون به ما اجازه داده است که از مجازات جایگزین حبس برای مواردی که حبس ضرورتی ندارد، استفاده کنیم.رئیس هیئت‌مدیره مؤسسه ضامن مشهد با اشاره به اینکه برای جوانان کانون اصلاح و تربیت احکام جایگزین بسیار خوبی صادر شده است، می‌گوید: اجرای مجازات جایگزین حبس به نفع محکوم و شاکی است و نه‌تنها اثر منفی ندارد، بلکه اثر مثبت نیز دارد؛ به همین دلیل دستگاه‌های پذیرنده باید بیشتر به این طرح اعتماد کنند.

 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی