• خانه
  • یادداشت
  • آیا ورود فناوری به تئاتر مجاز است؟
کد خبر : 78707
/ 11:35
آرش خیرآبادی

آیا ورود فناوری به تئاتر مجاز است؟

تئاتر، جزو هنرهایی است که کمتر دستخوش تحولات فناوری شده است. ما می‌توانیم با درصد بالایی از یقین، حدس بزنیم که آریستوفان با چه ساختاری نمایش‌نامه‌های خود را بر صحنه می‌برده.

آیا ورود فناوری به تئاتر مجاز است؟

تئاتر، جزو هنرهایی است که کمتر دستخوش تحولات فناوری شده است. ما می‌توانیم با درصد بالایی از یقین، حدس بزنیم که آریستوفان با چه ساختاری نمایش‌نامه‌های خود را بر صحنه می‌برده یا به احتمالِ بسیار زیاد، می‌توانیم تصور کنیم که شکسپیر، با استفاده از چه امکانات و تجهیزاتی، آثارش را به اجرا می‌گذاشته.
ارسطو در کتابِ فن شعر، شش عنصرِ شاکله‌ تراژدی را برشمرده‌است: داستان، شخصیت [کاراکتر]، گفتار، فکر [ایده]، صحنه‌آرایی [دکور] و آواز [موسیقی]
بیشترین تغییرات در ساختارِ تئاتر، مربوط به دوران معاصر است. هر چه علم وفناوری پیشرفت بیشتری می‌کند، امکانات افزون‌تر و گوش و چشم‌نوازتری به اجراها افزوده می‌‌شود. از به خدمت درآمدن جریان برق در آمفی‌تئاترها تا امروز که رایانه‌ها حضور مؤثری در یک اجرا دارند.
بسیاری از سنت‌گرایان عرصه‌ تئاتر بر این باورند که به‌کارگیری‌ فناوری در تئاتر، مجاز نیست یا حداقل به شدت محدود و موارد استفاده‌اش معدود است. بسیاری نیز بر این باورند که استفاده‌ از ابزار فناوری در تئاتر، هیچ حد و مرزی ندارد و می‌توان هر کجا، هر اندازه و به هر دلیل، از فناوری‌های تازه در تئاتر بهره برد.
به باور من نگاه سنت‌گرایان اشتباه است که اگر قرار بود ما با ورود فناوری به تئاتر مخالف باشیم، می‌بایست هنوز تماشاخانه‌های‌مان را با آتشِ مشعل روشن کنیم؛ چرا که الکتریسیته، محصولِ فناوری دنیای مدرن است.
اما ورودِ بی‌قید و شرطِ فناوری نیز به دنیای هنرهای نمایشی، شایسته نیست. درست است که ما امروز داریم از وسایلی چون ویدئو پروجکشن، اچ‌اف [HF]، پرده‌های نامرئی یا امثال آن در اجراهای‌مان استفاده می‌کنیم ولی بهره جُستن از این ابزارها نیز مرزی دارد.
معتقدم مرز استفاده از فناوری، آنجاست که حالت زنده بودن اجرا را از آن نگیرد، وگرنه هرگونه ابزار مدرنی در صحنه، می‌تواند به کار رود تا تصویر یا صدای بهتر و قابل باورتری از صحنه برای ما بسازد.
به عنوان نمونه، من به بهره‌گیری از فناوری اچ‌اف [که هاش‌اف هم خطاب می‌شود] موافق‌ام. وقتی ما می‌توانیم با بهره‌گیری از ابزاری، کوچک‌ترین و جزئی‌ترین صداها را به گوشِ مخاطب برسانیم، چرا چنین کاری نکنیم؟
استفاده از فناوری هنگامی که در خدمتِ تخیل، تصور، زیبایی، وضوح و باورپذیری قرار بگیرد، نه تنها بد نیست، که شاید بتوان گفت حتی لازم است. همه‌ هنرها با پیشرفت فناوری دچار تغییرات مثبت شده‌اند. به فرض امروزه در صنعت نقاشی، رنگ‌هایی به مراتب ماندگارتر، بهتر و کارآمدتر وجود دارد که درمقایسه با رنگ‌های قدیمی، کیفیت بهتری را می‌تواند در اختیار هنرمند بگذارد. حالا کسی یا کسانی بیایند و ادعا کنند که چنین پیش‌رفتی را نباید در هنر نقاشی به کار برد چون به اصالت این هنر صدمه می‌زند؟ آیا چنین نظری منطقی است؟
برخی از اجراها در جهان هستند که به صورت زنده و هم‌زمان از طریق اینترنت یا شبکه‌های تلویزیونی پخش می‌شوند. آیا تئاتری که روی صحنه اجرا می‌شود تئاتر است یا تئاتری که داریم به صورت زنده از تلویزیون یا نمایشگر رایانه می‌بینیم؟ به باور من که هر دو تئاتر هستند. منتها تئاتری که در تماشاخانه شاهدش هستیم، به مراتب تأثیرگذارتر و مهیج‌تر است. ولی اصالتِ تئاتر بودن‌اش در هیچ یک، بیشتر و کمتر نیست. برخی استدلال می‌کنند که چون تئاترِ زنده‌ تلویزیونی، تصویری از واقعیتِ بیرونی است، خودِ واقعیت محسوب نمی‌شود. درست است. اما اگر بخواهیم وارد چنین بحث‌های فلسفی‌ شویم باید بگوییم: پس تکلیفِ کسی که تئاترِ زنده‌ای را در آینه می‌بیند چیست؟
تئاترِ خراسان نیازمند آن است که با علمِ روز، هنرهای نمایش‌اش را کارآمدتر، جذاب‌تر و زیباتر کند. ما به شدت محتاجِ ورود فناوری به عرصه‌ تئاتریم. نیازمند تصویرهای بکر و بدیعی هستیم که به مددِ ابزارهای مدرن، اجراهایی چشمگیری را برای ما به ارمغان می‌آورد.
کارگردانان، طراحان نور، طراحان صدا و طراحان دکور نیز باید خود را به علم روز و دستاوردهای تازه، مجهز کنند تا در کنار ایده‌های خلاقانه بتوانند جلوه‌های بصری‌ بهتری را به مخاطبان عرضه دارند.
آرش خیرآبادی
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی