کد خبر : 77639
/ 12:05
کاظم کلانتری

چند دقیقه می‌توانی قهرمان بمانی؟

چند دقیقه می‌توانی قهرمان بمانی؟

«به من یک قهرمان نشان دهید و من برای شما یک تراژدی می‌نویسم.»
(اسکات فیتز جرالد)
می‌گویند قهرمان «اسم» نیست بلکه «فعل» است. درواقع اعمال و رفتار و منش و افکار یک شخصیت در جهان داستانی (همه کنش‌ها و افعال) قهرمان می‌سازد. اما قهرمان‌ها در دنیای واقعی هیچ فرقی با انسان‌های عادی ندارند آن‌ها تنها پنج دقیقه بیشتر قهرمانند، و بعد از آن است که به شخصیت تبدیل می‌شوند.
خوب می‌دانیم که سینمای ما سال‌هاست قهرمان‌هایش را گم کرده و تنها به قهرمان‌هایی دل خوش کرده که از دل یک فیلم بیرون می‌آیند و در همان جهان داستانی خودشان باقی می‌مانند و گاه زیر همان تصویرها و نماها فراموش می‌شوند. واضح است که تلقی ما از قهرمان فقط قهرمان‌ها و سوپرقهرمان‌های فیلم‌های هالیوودی یا قهرمان‌های فیلم‌های بالیوودی با کنش‌های خارق عادتشان نیست. قهرمان در سینما، جدای از تعاریف و نظریه‌های سینمایی درباره قهرمان و ضدقهرمان، بیش از هرچیز به تلقی و دیدگاه ما بستگی دارد. گاهی رستم در جهان داستانی «شاهنامه» قهرمانی می‌کند یا سیاوش قهرمانانه از آتش می‌گذرد، گاهی رند به قهرمان غزل‌های حافظ تبدیل می‌شود و در قامت شخصیتی مبارز در ذهن فرهنگ و تاریخ می‌ماند و گاهی در سال‌های اخیر فردی آتش به دست می‌گیرد و قهرمان کتاب‌های درسی می‌شود. حتی شخصیتی مثل کلاه قرمزی، فعالانه‌تر از یک قهرمان فیلم درام خودنمایی می‌کند. با پیشینه اسطوره‌ای و تاریخی ایران، چگونه سینمای ما سینمایی قهرمان‌پرور نیست؟ در فراوانی قهرمان‌های منفعل، خنثی و گاه کاریکاتورگونه سینمای ایران، که از ضعف فیلم‌نامه‌نویسی و شخصیت‌پردازی ناشی می‌شوند، باید تنها یک پلان، یک سکانس، یک کنش کوتاه و شبه‌قهرمانانه را در نقش قهرمان فیلم در نظر بگیریم!

108636.jpg
قهرمان همان‌قدر که می‌تواند خوب باشد، بد هم می‌تواند باشد. سینمایی که قهرمان نداشته باشد به‌طور قطع نمی‌تواند ضدقهرمان بسازد. «نورمن استنفیلد»، کنار «لئون» و «ماتیلدا» ضدقهرمانی ترسناک می‌شود. برای رسیدن به ضدقهرمان باید سیر قهرمان‌پروری را طی کرد. این جریان حتی به خلق و بروز ضدقهرمان‌هایی محبوب منجر شده است. ضدقهرمان‌های محبوبی مثل «بانی و کلاید» و «جوکر» (هیث لجر) یا آقای کین در «همشهری کین» از قهرمان‌های برخی فیلم‌ها محبوب‌تر شده‌اند. سینمای بدون شخصیت قهرمان، بازیگرانش را به شکل قهرمان تحویل مخاطبانش می‌دهد. سینمای ایران بیش از آنکه شخصیت‌های قهرمان داشته باشد، بازیگران قهرمان دارد. هویت کلینت ایستوود در ذهن سینمادوستان با قهرمان بی‌نام فیلم‌های وسترن و «هری کثیف» گره خورده، جان وین در ذهن بعضی‌ها با نقش‌هایش به یاد می‌آید. فردین به‌واسطه شخصیت انسانی و پهلوان‌منشانه‌اش در فیلم‌ها به یک فرهنگ تبدیل می‌شود. اما سینمای ما بیش از آنکه قهرمان‌ها را با نقش‌هایشان در ذهن تثبیت کند، با حاشیه‌هایشان بالا می‌آورد و بدون‌شک بعد از چنددقیقه از یادها می‌برد!
کاظم کلانتری

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی