کد خبر : 77431
/ 10:37
معاون فرهنگی سپاه امام رضا (ع) با اشاره به مولفه های تفکر بسیجی از محوری ترین برنامه های خود در حوزه فرهنگی می گوید؛

در طرح فانوس به دنبال مشارکت حد اکثری هستیم

بسیج یک حرکت اجتماعی است که در هر جامعه‌ای با توجه به فرهنگ آن جامعه و به اشکال مختلفی بر اثر شرایطی خاص به وجود می‌آید. حتی در دوران صدر اسلام نیز هنگام حمله کفار و منافقان علیه مسلمانان، مسلمانان داوطلبانه در مساجد گرد هم می‌آمدند تا تمام توان خود را برای مقابله با دشمنان اسلام بسیج کنند.

در طرح فانوس به دنبال مشارکت حد اکثری هستیم

مهجوری - بسیج یک حرکت اجتماعی است که در هر جامعه‌ای با توجه به فرهنگ آن جامعه و به اشکال مختلفی بر اثر شرایطی خاص به وجود می‌آید. حتی در دوران صدر اسلام نیز هنگام حمله کفار و منافقان علیه مسلمانان، زمانی که فرمان تشکیل نیروی مبارز علیه آن‌ها داده می‌شد، مسلمانان داوطلبانه در مساجد گرد هم می‌آمدند تا تمام توان خود را از نظر نیروی انسانی و تجهیزات نظامی برای مقابله با دشمنان اسلام بسیج کنند. امام‌خمینی(ره) در‌این‌باره چنین می‌فرمایند: «قضیه بسیج همان مسئله‌ای است که در صدر اسلام بوده است. این مسئله جدید نیست. در اسلام سابقه داشته است و چون مقصد ما اسلام است،
باید هر جوانی یک نیرو باشد برای دفاع از اسلام و همه مردم و هر کسی در هر شغلی که هست، مهیا باشد برای جلوگیری از کفر و هجوم بیگانگان.» بر همین اساس و به مناسبت سالروز تشکیل بسیج مستضعفان گفت‌وگویی با سرگرد محمد حسین‌زاده، معاون فرهنگی سپاه امام‌رضا(ع) داشته‌ایم. وی ضمن اشاره به مولفه‌های تفکر بسیجی از ضرورت مشارکت حداکثری مردم و دستگاه‌های متولی برای حل مسائل فرهنگی و محوری ترین برنامه های خود می گوید.
 
ضمن عرض تبریک خدمت شما و همکاران محترمتان به مناسبت فرارسیدن سالروز تشکیل بسیج، برای ورود به گفت و گو بفرمایید چه شاخص ‌هایی می توانیم و باید برای بسیج درنظر بگیریم؟
تبریک پیروزی شیرین و بزرگ جبهه مقاومت بر جریان آمریکایی‌تکفیری، که الحق و الانصاف یکی از بزرگ‌ترین و شیرین‌ترین پیروزی‌هایی بود که در چند سال گذشته با محوریت جمهوری اسلامی ایران رقم خورد. از همین‌‌جا هم به نظرم باید گفت و گو را شروع کرد که مجموعه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بسیج مستضعفین در طول هشت سال دفاع مقدس، به یک معنا، به نسبت آنچه رژیم بعث عراق و صدام داشت، با دست خالی جنگید و آن چیزی که سبب موفقیت ما در دفاع مقدس شد روحیه بسیجی بود. این فرهنگ یک سری معیارها دارد. آن معیارها هر‌جا به کار گرفته شود، در عرصه‌های مختلف اقتصادی، علمی، فرهنگی و اجتماعی موفقیت حاصل می‌کند. همان‌طور که می‌دانید، پنجم آذر سالروز فرمان حضرت امام(ره) در سال ۵٨ برای تأسیس بسیج مستضعفین است. یک نکته دقیق تاریخی وجود دارد. عبارتی داریم از بیانات رهبر انقلاب که بسیجی واقعی یعنی علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) که خودش را وقف اسلام کرد. بسیج یک روحیه است. بارها این تأکید شده است. آن چیزی که به آن اطلاق «بسیج» می‌نماییم، آن روحیه بسیجی است. این روحیه بسیجی یک سری معیار و شاخص دارد. لذا آنچه به عنوان سازمان بسیج، بحث ثبت‌نام، صدور کارت و داشتن پرونده مطرح می‌شود فرعیات موضوع است. اصل موضوع روحیه بسیجی است.
می‌توانیم بگوییم سلمان، ابوذر، مقداد و مالک بسیجی بوده‌‌اند، یعنی کسی که تکلیف دینی و انقلابی خودش را بر آنچه در زندگی روزمره دارد ترجیح می‌دهد. تفاوت یک بسیجی با بقیه افراد این است که حاضر است ایثار کند. مالک اشتر این‌چنین بوده. میثم تمار این‌چنین بوده. ابوذر و سلمان این‌چنین بوده‌اند. شاید این‌گونه بتوان گفت که هنر و معجزه بزرگ امام(ره) که از آن با عنوان «بسیج» نام می‌بریم این است که حضرت امام(ره) این شاخصه‌ها و این روحیه‌ها را در قالب یک سازمان و یک تشکل معنا داده است.
 
آیا این روحیه ایثار در میان بسیجیان ما نهادینه شده است؟
برای پاسخ به این سؤال مثالی می‌زنم. چند روز پیش، یکی از دوستان برایم تعریف می‌کرد که در یک مجموعه پایگاه بسیجی در مشهد، افراد دور هم نشستند و گفتند: «اعیاد ماه ربیع نزدیک می‌شود. ما چه شیرینی‌ای می‌توانیم به افراد و خانواده‌ها بدهیم؟» رفتند پیگیری کردند دیدند در زندان مشهد چند نفر زندانی داریم که به دلیل مسائل مالیِ کمتر یک میلیون تومان در بند هستند. دو سه نفر را شناسایی کردند و هدفشان را گذاشته بودند که با کمک‌هایی که از مردم جمع می‌کنند، به مناسبت ماه ربیع، چند نفر را از زندان آزاد کنند. این را نه کسی به آن‌ها ابلاغ کرده و نه کسی بهشان گفته است. این‌ها بسیج هستند. برای خود مأموریت تعریف کردند. این همان روحیه است. اینکه می‌گوییم آخرین مأموریت یک بسیجی شهادت است اما برای رسیدن به آن مسیری را طی می‌کند. در این مسیر، اگر معرفت داشته باشد، برای خود مأموریت تعریف می‌کند. این مثالی که زدم از این جنس است. گاهی این اتفاقاتی که روی می‌دهد، بسیار بدیع و نو است و مصداق همان آتش‌به‌اختیار است.
ما از این جنس فعالیت‌ها، در حوزه اجتماعی، در حوزه‌های فرهنگی و اعتقادی و تربیتی زیاد داریم. هیچ تشکلی هم به وسعت بسیج نیست که این کارها را انجام دهد. این جریان و این حرکت ممکن است یک فرد باشد. حالا این فرد کارت بسیج ندارد اما بسیجی است. ممکن است یک سمن یا تشکل باشد. در این مسیر حرکت می‌کند و از نظر ما بسیجی است.
در این مدت، در خیلی از تشکل‌ها و مجموعه‌ها گفتم، «شما را بسیجی می‌دانم چون مسیری که در آن حرکت می‌‌کنید به آنجا منتهی می‌شود.» تشکل و تشکیلات البته مهم است. هر یک نفری که به تشکیلات بسیج بپیوندد، یعنی علاوه‌بر روحیه بسیجی، تشکیلات بسیج را هم قبول کند، قدرت را هم مضاعف‌ می‌کند.
 
بسیج یک وجه تمایز دارد و فرمودید آن روحیه و تفکر است. این تفکر و روحیه چه شاخصه‌هایی دارد؟
یکی از آن‌ها به نظرم اخلاص است. خیلی از کارهایی که پایگاه بسیج انجام می‌دهد به نسبت مأموریتی که دارد یک‌بیستم اعتبارات است. یک برنامه و مراسم جشن برگزار کردن، به وسعت کارهای خلاقانه‌ای که در پایگاه بسیج اتفاق می‌افتد، بسیجی از امکانات خودش تأمین و خرج می‌کند که اتفاقی را رقم بزند. گاه به برخی دوستان بسیجی می‌گویم، «یک ریالی که شما به صورت مردمی برای عملیات فرهنگی هزینه می‌کنید به میلیارد‌ها تومان یک سازمان دولتی می‌ارزد زیرا اثر وضعی و ماهوی دارد و اخلاص پشتش هست.
نکته دومی که می‌توانم بگویم گمنامی است؛ یعنی خیلی از اتفاقات مبارکی که برای بسیج می‌افتد اولا رسانه‌ای ندارد که آن را پوشش دهد و اگر هم پوشش دهد، دیگر اسم شخص مطرح نیست و همه‌چیز به نام بسیج است و بس.
سومین وجه تمایز آرمان‌گرایی بسیج است. این آرمان‌گرایی موتور محرک است؛ یعنی اگر بسیجی آرمانی نداشته باشد و برایش همه‌چیز طبیعی باشد، دیگر حرکتی برایش نمی‌ماند. انتقاد از وضع موجود و رسیدن به یک نقطه آرمانی است که سبب حرکت و پویایی می‌شود.
نکته بعدی حق‌طلبی است زیرا آرمان‌گرایی با خودش حق‌طلبی به دنبال خواهد داشت. لذا یک بسیجی اگر می‌بیند مردم محله مشکلی دارند، زبان حق از نهادها و سازمان‌های مختلف انتقاد می‌کند. حال، فرقی هم ندارد که این حق‌طلبی درباره شهرداری باشد یا در حوزه فرهنگی. مهم این است که این حق‌طلبی خودبه‌خود در جامعه مطالبه به‌ وجود می‌آورد.
نکته بعدی روشن شدن مرز میان حق با باطل است. آنجایی که دشمن مقابل ملت و کشور بایستد، آن کسی که در صف مقدم حرکت می‌کند بسیجی است چراکه به وسیله همین شاخصه‌ها دشمن‌شناس است. به واسطه دشمن‌شناسی دقیقی که دارد، از همه جلوتر حرکت می‌کند و شما می‌بینید که در شهدای مدافع حرم خیل کثیری از بسیجیان حضور دارند. زودتر از بقیه دشمن را می‌شناسد و جهت‌گیری را تشخیص می‌دهد.
 
همان‌طور که می‌دانید، امروز جامعه ما با مشکلات متعدد در حوزه فرهنگی مواجه است. شما به عنوان کسی که در بدنه بسیج اقدام به راهبری برنامه‌های فرهنگی می‌کند، چه خلأهایی در سازمان‌ها و نهادهای متولی حوزه فرهنگ می‌بینید؟
امروز معضلات فرهنگی متعددی در کشورمان داریم و متأسفانه باید بگوییم درست است که سازمان‌های گسترده‌ای هم داریم که عنوان‌های فرهنگی را با خود یدک می‌کشند، اما شاید بتوان گفت یکی دو سازمان هستند که مستقیم با قشر آسیب‌پذیر فرهنگی ارتباط دارند. قشر آسیب‌پذیر فرهنگی ما کیست؟ نوجوان و نونهال ماست. حال، چه کسانی با این قشر سر و کار دارند؟ یکی از این سازمان‌ها صداوسیمای ماست. متأسفانه به دلیل تعدد رسانه‌هایی که امروز وجود دارد و شبکه‌های مجازی و ماهواره‌ای، صداوسیما اثرگذاری رسانه‌ای کمتری پیدا کرده است. امروز خانواده‌ای که پای ماهواره می‌نشیند فرزندش از طریق ماهواره جهت‌دهی اخلاقی و تربیتی پیدا می‌کند.
دومین دستگاه آموزش و پرورش است. آموزش و پرورش هم که اولویت اولش آموزش است؛ یعنی نسبت به سرفصل‌های درسی، می‌خواهند رشد آموزشی پیدا کنند. البته که پرورشی هم جزو سر فصل‌هایشان هست اما به دلیل گستردگی حوزه فعالیت و غلبه آموزش، این مسئله در حاشیه قرار گرفته است. حال، با این اوصاف، ما جایی به نام مسجد و محلی به نام پایگاه بسیج داریم. به دنبال آن، بسیجیانی داریم که اولویت کاری‌شان فرهنگ است. در محله ارتباط می‌گیرند. این ارتباط دیگر نه به شکل آموزشی است و نه به شکل رسانه‌ای مرسوم است بلکه این ارتباط رو‌در‌رو و مستقیم است. بازی تعریف می‌شود، اردو هست و اثرگذاری تربیتی چهره‌به‌‌چهره رخ می‌دهد که تأثیر زیادی دارد.
 
گاهی احساس می‌کنیم در سطوح مختلف جامعه این آرمان‌گرایی و روحیه بسیجی کم‌رنگ شده به نحوی که معضلات برایشان عادی شده است. فکر می‌کنید چقدر نیازمند این هستیم که تفکر بسیجی در جامعه بسط پیدا کند و نهادینه شود و چقدر می‌تواند راهگشای مسائل ما باشد؟
می‌گویم قطعا می‌شود. نمونه واضح و مشخص داریم. روزی که حضرت امام(ره) بسیج را تأسیس کرد، ۴٠ سال بعد همان ایده و همان تفکر را در عراق مشاهده می‌کنیم. بعد از این مدت، کشورهای دیگر از درخت تنومند بسیج میوه می‌چینند. وقتی می‌گوییم یک بسیجی دشمن‌شناس باشد، در میدان اقتصادی دشمن‌شناسی‌اش یعنی اینکه وقتی در ایران یک کالای ایرانی تولید می‌شود، نباید اجازه دهد دیگران نسبت به مصرف کالای داخلی بی‌تفاوت باشند. حال، می‌پرسم: «آیا به‌زور می‌شود؟» قطعا نمی‌شود. قطعا با تبیین و توضیح و ترویج و فرهنگ‌سازی این اتفاق می‌افتد. در حوزه فرهنگی هم همین است. خیلی‌ها فکر می‌کنند آن محدودیت‌هایی که امروز در حوزه ماهواره و شبکه‌های اجتماعی وجود دارد ناشی از مسائل سیاسی است در حالی که به نظر من، دعواهای سیاسی چندان وزنی ندارند. نگرانی اصلی این است که مسائل ضدفرهنگی‌ای که از طریق این‌ها ترویج می‌شود اساس یک جامعه اسلامی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. خانواده بنیان اصلی یک جامعه اسلامی است و این مسئله‌ای است که امروز دچار آسیب می‌شود. همین بازی «نهنگ آبی» را که چندی است در دنیا و کشور هم چالش ایجاد کرده است نگاه کنید. می‌بینید یک بازی است که نوجوان را به خودکشی می‌رساند. حال، آیا می‌شود در مقابل این کار توجیهی انجام داد؟ مسئول جای خودش، مردم هم جای خودشان. پایگاه بسیج مردمی قدرت فیلتر کردن ندارد. اینجاست که باید پایگاه‌های بسیج آگاهی‌بخشی برنامه‌ها را در دستور کار خود داشته باشد. یک مدیر بسیجی در فلان نهاد مسئول است که با تشخیص حرکت دشمن باید اقدام کند تا آسیب‌پذیری ما کمتر شود.
درباره مسائل اقتصادی هم وضعیت همین‌طور است. فارغ از مسائل سیاسی و جناحی، یک فرد تولیدکننده امروز به‌واقع یک قهرمان ملی است. در حالی که به‌راحتی با واردات کالا و با دلالی می‌توانست برای خودش کسب درآمد کند، می‌آید و مخاطرات تولید در این فضای سخت را می‌پذیرد و تولید می‌کند. این آدم قهرمان ملی است و روحیه بسیجی در حوزه اقتصادی دارد. از آنجایی که روحیه بسیجی بر مدیریت جنگ حاکم شد و اجازه دادند بسیج و سپاه و ارتش با این نگاه بجنگد، چرخه جنگ عوض شد و پیروزی‌ها و فتح‌هایی حاصل شد. اقتصاد و فرهنگ هم همین است. یک جاهایی ما اعتماد نمی‌کنیم. این آتش‌به‌اختیار یعنی اینکه آقایان مسئول اعتماد کنند به جوان‌هایی که در پایگاه‌ها و تشکل‌های مختلف کار فرهنگی انجام می‌دهند. این‌ها قدرت و اثرگذاری‌شان بیشتر است.
 
برگردیم به شاخص‌هایی که در حوزه فرهنگی در طول سال انجام داده‌اید و بفرمایید که با چه حجمی این عملیات را انجام می‌دهید. عمده‌ترین برنامه‌هایی که تا پایان سال دنبال می‌کنید چیست؟
در معاونت فرهنگی-اجتماعی سپاه امام‌رضا(ع) که پایگاه‌های بسیج به وسعت استان در حال انجام مأموریت‌های فرهنگی هستند، چند کار اصلی داریم که به عنوان کار مهم مطرح است و در قالب چند پروژه تعریف شده است. یکی از مباحث مهم پررنگ شدن مباحث اجتماعی در برنامه‌های بسیج است. این نکته را تصریح کنم که بچه‌های پایگاه‌های بسیج کارهای فرهنگی زیادی انجام می‌دهند اما اول اینکه این کارها فراگیر نیست و دوم اینکه رسانه‌ای نمی‌شود و سوم اینکه این کارها به جهت‌‌دهی نیاز دارد تا معضلات اجتماعی خاصی تمرکز شود که بازدهی آن را ببینیم.
یکی از نمونه‌های خوبی که چندی پیش انجام دادیم موقع برف پرباری بود که سال گذشته در مشهد بارید. صبح روز برفی، تا ظهر، تعداد زیادی از پایگاه‌های بسیج نسبت به برف‌روبی کوچه‌ها و خانه‌های منازل خانواده‌های شهدا پرداختند. این نمونه عینی یک کار اجتماعی است. در مشهد چندین خانه را دیدم که درختان مقابلشان شکسته بود و مشکلاتی برای عبور و مرور پیش آمده بود اما دیدم که بچه‌های بسیج واقعا با جان و دل و با احساس تکلیف، تا قبل از اینکه آتش‌نشانی بیاید، اقدام به بازگشایی برخی از این معابر کردند. چرا؟ چون در همان محله ساکن هستند و مشکل را از نزدیک می‌بینند و می‌فهمند. حوزه فعالیت‌های اجتماعی از این لحاظ مهم و اثرگذار است و گاهی با برخی اقدامات ساده سبب هم‌بستگی اجتماعی هم می‌شود.
یکی از موضوعات دیگری که موضوع کاری قرار گرفته است این است که به خدمات اجتماعی با نگاه عملیاتی دقیق‌تری ورود کنند و در حد توان برنامه و عملیات تعریف کنند.
نکته و پروژه دوم که خیلی هم برای ما مهم است این است که در معاونت سپاه امام‌رضا(ع) از مردم و آحاد مردم درخواست داریم که با اولویت‌هایی که در مجموعه‌های کاری‌مان داریم ایده عملیاتی بدهند. گستره بسیار زیادی از افراد و اقشار و نخبگان با فکرهای متفاوت داریم. هرکدام هم می‌توانند گره‌گشای برخی از مشکلات باشند.
طرحی داریم به نام «جشنواره فانوس» که با عنوان جشنواره ایده‌پردازی سپاه طراحی شد که برای سال٩٧ برنامه‌های خودمان را تدوین و طراحی می‌کنیم. در این طرح از مردم خواسته‌ایم مشارکت کنند. از رسانه‌ها هم می‌خواهیم در این اطلاع‌رسانی به ما کمک کنند.
 
چه موضوعات و محور‌هایی را برای سال آینده دنبال می‌کنید و ایده‌ها را حول چه محورهایی می‌خواهید؟
از اولین و جدی‌ترین موضوعات که برایمان خیلی مهم است مخاطرات فضای مجازی و رسانه برای کودکان است. از مردم و نخبگان خواسته‌ایم ایده بدهند. رسانه‌ای‌ها باید کمک کنند.
 
چرا فکر می‌کنید این ضرورت وجود دارد؟
امروز کمتر خانواده‌ای هست که خودش و فرزندانش با فضای مجازی و رسانه ارتباط نداشته باشند. امروز، نوجوانان و کودکان ما به‌راحتی دسترسی دارند و اتفاق بازی «نهنگ آبی» به یک معنا هشداری برای خانواده‌های ایرانی بود که اگر در حوزه تربیت رسانه‌ای فرزندانشان تعلل کنند، چه تبعاتی ممکن است به وجود بیاید. نیاز داریم که به‌سرعت حرکت کنیم و تربیت رسانه‌ای فرزندانمان جدی است. این انتقاد به خودمان است که والدین برای اینکه وقتی برای فرزندشان نگذارند، رسانه را به‌راحتی در اختیار او می‌گذارند. اینکه بسیج چطور بتواند به خانواده‌ها دراین‌باره آگاهی بدهد از موضوعات ماست. دنبال ایده‌های عملیاتی هستیم. موضوع دوم محیط زیست است که بسیج چگونه در حفظ محیط زیست و حفظ منابع آب مشارکت بیشتری می‌کند. موضوع سوم، در حوزه خانواده و ازدواج و طلاق باید چاره‌اندیشی کنیم. سن ازدواج به دلایل مختلف بالا می‌رود و ترویج ازدواج آسان در بسیج چگونه می‌تواند اتفاق بیفتد.
موضوع بعدی حضور حداکثری نوجوانان و جوانان در مساجد است. تفریحات سالم و بانشاط برای جامعه موضوع بعدی ما است. وقتی تفریح سالم نباشد، فضاهای دیگری می‌آیند و این خلارا پر می‌کنند. حوزه تخصصی دیگری که داریم کتاب‌خوانی و افزایش سرانه کتاب‌خوانی در استان است. این برای ما یک مسئله و دغدغه است که تا جایی که می‌توانیم از ایده‌هایی در این زمینه بهره‌برداری کنیم. هرچه جامعه ما با کتاب انس بیشتری داشته باشد، حل مسائل به گونه‌ای دیگر و مطلوب‌تر خواهد بود.
حوزه اقتصاد مقاومتی و ترغیب به خرید کالای ایرانی برای ما اولویت داشته است. اگرچه این حوزه بخش‌های متفاوتی دارد، جدی‌ترین بخش آن حضور مردمی است که چطور مردم را ترغیب به خرید کالای ایرانی کنیم و بسیج چگونه این نقش را ایفا می‌کند.
برای مشهد نقش فرهنگ زیارت را هم در دستور کار داریم. موضوع بعدی این است که بسیج چگونه ظرفیت‌های مردمی را پای زیباسازی شهر بیاورد، مثلا در اعیاد مذهبی.
موضوع آخر هم حاشیه شهر است که مباحثی مثل مهاجرت معکوس و جلوگیری از ورود روستائیان به شهرها را در نظر بگیریم. برای ایده‌های برتر هم جوایز نفیسی در نظر گرفته‌ایم و هیئت داوری خبره‌ای پای این کار است که ان‌شالله بتوانیم در سال آینده با همفکری مردم کارها را سامان دهیم.
 
فکر می‌کنید در مسیر تحقق برنامه‌های فرهنگی چقدر نیازمند تعامل دستگاه‌های متولی در حوزه فرهنگی هستیم؟
به‌شدت این مسئله را دنبال می‌کنیم و واقعا نیازمند تعامل هستیم. از مردم هم می‌خواهیم که ما را تحت هر شرایطی در این مسیر همراهی کنند، حتی با فکر و ایده خودشان. راه‌های زیادی هم برای این تعامل گذاشته‌ایم. این جشنواره «فانوس» خودش بهترین فرصت برای ارتباط‌گیری است. شدیدا معتقد به هم‌افزایی هستیم و با خیلی از سازمان‌ها رفته‌ایم و کار مشترک انجام داده‌ایم. برخی‌هایشان هم خروجی داشته است و کاملا استقبال می‌کنیم. ما خودمان را رقیب هیچ مجموعه‌ای نمی‌دانیم بلکه خودمان را یار و همراه می‌دانیم.

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی