کد خبر : 77223
/ 15:30
نگاهی به کتابخانه سیار و تلفنی آستان قدس رضوی

خانه خوانی های یک کتابخانه

ديروز روز کتاب و کتابخواني بود، روزي که بهانه تماشاي داشته‌هايمان است در حوزه مطالعه. روزي که به ما يادآوري مي‌کند اوضاعمان خيلي بد است، هم در کتابخواني هم در برخورداري از کتابخانه و فضاي مطالعه. با همين بهانه، نگاهي انداختيم به منطقه ثامن که شرايط پيچيده‌اي دارد؛ از‌يک‌سو ما يکي از کتابخانه‌هاي خوب و جامع کشور را در حرم مطهر‌رضوي داريم و از‌سويي با کمبود فضاي مطالعه عمومي در خود منطقه روبه‌رو هستيم. چنين شرايطي سبب شده است که سرانه مطالعه در قديمي‌ترين منطقه مشهد‌مقدس به‌شدت پايين باشد.

خانه خوانی های یک کتابخانه

حسين بيات- ديروز روز کتاب و کتابخواني بود، روزي که بهانه تماشاي داشته‌هايمان است در حوزه مطالعه. روزي که به ما يادآوري مي‌کند اوضاعمان خيلي بد است، هم در کتابخواني هم در برخورداري از کتابخانه و فضاي مطالعه. با همين بهانه، نگاهي انداختيم به منطقه ثامن که شرايط پيچيده‌اي دارد؛ از‌يک‌سو ما يکي از کتابخانه‌هاي خوب و جامع کشور را در حرم مطهر‌رضوي داريم و از‌سويي با کمبود فضاي مطالعه عمومي در خود منطقه روبه‌رو هستيم. چنين شرايطي سبب شده است که سرانه مطالعه در قديمي‌ترين منطقه مشهد‌مقدس به‌شدت پايين باشد. با‌اين‌حال منطقه ثامن يک ويژگي منحصر‌به‌فرد ديگر نيز دارد که مي‌تواند به اهالي منطقه کمک شاياني بکند؛ کتابخانه سيار و تلفني آستان‌قدس‌رضوي. کتابخانه‌اي که دسترسي شما را به گنجينه کتابخانه حرم ممکن مي‌سازد، آن‌هم در منزل خودتان.

آغاز قصه

 کتابخانه تلفني به‌دليلگستردگيجغرافيايي شهر و کمبود کتابخانه در شهر مشهد، به‌خصوص در نقاط محروم و دور‌افتاده از مرکز‌شهر و همچنين مشکلات تردد برخي افراد، در تيرماه 1377 افتتاح شد و در مدت فعاليت خود توانست خدمات متفاوتي را در حجمي گسترده به اهل کتاب و کتاب‌خواني در گوشه‌و‌کنار شهرمان ارائه ‌دهد. داستان از اين قرار است که سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان‌قدس گستردگيجغرافيايي شهر و کمبود کتابخانه در مشهد را مي‌ديد، خصوصا در نقاط محروم و دور‌افتاده از مرکز شهر. از‌سويي مسئولان معاونت امور کتابخانه‌هاي سازمان مي‌ديدند که برخي افراد همچون معلولان، جانبازان، نابينايان، بازنشستگان، اعضايهيئت‌علمي حوزه و دانشگاه و… به‌دليل مشکل تردد و کمبود زمان امکان مراجعه حضوري به کتابخانه آستان‌قدس را ندارند، از‌اين‌رو کتابخانه سيار و تلفني را راه‌اندازي کردند تا خيلي‌ها بتوانند در خانه يا محل کار خود مطالعه و پژوهش داشته باشند. بيش‌از يک‌هزار عضو و امانت  13هزار نسخه کتاب در 3‌ماهه نخست سال جاريمؤيدهمين امر است.

گنج نزديک

اين کتابخانه با فراهم آوردن زمينه استفاده جامعه سالمندان، محققان، پژوهشگران، جانبازان، معلولان و با پشتوانه علميبيش از 3ميليون و 500هزار نسخه منابع چاپي موجود در مخازن کتابخانه مرکزي و کتابخانه‌هاي وابسته شهر مشهد، اين فرصت را براي اعضا فراهم کرده تا امکان استفاده و امانت کوتاه‌مدت (يک‌ماهه) را از کليه مخازن کتاب و امانت بلندمدت (بيش‌از يک‌سال) را از مخزن شماره2 ملک‌آباد داشته باشند. بد نيستبدانيد که اين کتابخانه علاوه‌بر استفاده از منابع ساير مخازن کتابخانه مرکزي و کتابخانه‌هاي وابسته، خود دارايمخزني با بيش از 20هزار نسخه کتاب در موضوعات مختلف است. تمام خدمات مطالعاتياين کتابخانه به اعضاي بخش تلفني اعم از معلولان، جانبازان، روشن‌دلان، بازنشستگان، پژوهشگران و اعضايهيئت‌علمي دانشگاه‌ها و مراکز حوزه علميه، رايگان است. اغلب اعضاياين کتابخانه، امکان يا فرصت مراجعه حضوري به کتابخانه‌ها را ندارند، به‌همين‌جهت کتاب‌هاي مورد‌نيازاين افراد کتاب‌دوست توسط کارشناسان کتابخانه از منابع کليه مخازن کتابي که در دسترس کتابخانه سيار قرار دارد، تهيه و به‌صورت امانت در اختيار آنان قرار داده مي‌شود.

رايگان براي شهر

 محدوده خدمات‌رساني بخش تلفنياين کتابخانه فقط در داخل شهر مشهد است. اعضاياين کتابخانه مي‌توانند به‌صورت تلفني کتاب‌هايموردنياز خود را درخواست کنند. اين منابع درصورت موجود بودن توسط کتابدار کتابخانه سيار، طبق زمان‌بندي و منطقه‌بنديتعيين‌شده، در منزل عضو تحويل داده مي‌شود. ارسال منابع به اعضاي روشن‌دل کتابخانه گويايرضوينيز توسط کتابخانه سيار و تلفني آستان‌قدس‌رضوي انجام مي‌شود. تمامي خدمات اين کتابخانه، از ثبت‌نام تا ارسال کتاب به درِ منزل، رايگان صورت مي‌گيرد.

 خدمات اين کتابخانه در دو بخش سيار و تلفني ارائه مي‌شود. مراکز فرهنگي و آموزشي مانند مساجد، کانون‌ها، مراکز آموزشي و پژوهشي و مراکز بهزيستي، در محدوده شهر مشهد، شهرک‌ها و روستاهايحاشيه‌شهر، اعضاي بخش سياراين کتابخانه به‌شمار مي‌رود که از خدمات امانت بلندمدت کتاب يااهداي منابع استفاده
مي‌کنند.

بخش سيار

 مخاطب اين بخش اغلب مراکز فرهنگي و آموزشينظير حوزه‌هايعلميه، دانشگاه‌ها، مساجد، کانون‌ها، مدارس و… هستند. براساس آيين‌نامه کتابخانه تعداد قابل‌توجهي کتاب به‌رسم امانت(بلندمدت) به مراکز مذکور تحويلمي‌گردد. از ديگر خدمات اين بخش مي‌توان به اهداي کتاب به اين‌گونه مراکز اشاره کرد که البته ضوابط خاص خودش را دارد.

بخش تلفني

اعضاياين بخش اغلب معلولان، جانبازان، نابينايان، بازنشستگان و اعضايهيئت‌علمي دانشگاه و حوزه هستند که امکان يا فرصت مراجعه به کتابخانه‌ها را ندارند. اين گروه از افراد، پس از عضويتمي‌توانند کتاب‌هايموردنياز خود را تلفني درخواست و در‌صورت موجود بودن، کتاب‌هايدرخواستي با وسيلهنقليه به محل سکونت عضو به شرط آنکه در محدوده مناطق سيزده‌گانه شهرداري مشهد باشد ارسال مي‌گردد.

افرادي که توان يا فرصت مراجعه حضوري به کتابخانه‌هاي سازمان را نداشته و متقاضي استفاده از خدمات کتابخانه سيار هستند پس از تکميل فرم عضويت به‌عنوان عضو حقيقي کتابخانه سيار شناخته مي‌شوند که شامل جانبازان، معلولان، نابينايان، بازنشستگان و استادان حوزه و دانشگاه هستند که از سازمان متبوع خود (جانبازان و معلولان، تأييديهکمسيونپزشکي؛ بازنشستگان، کارت منزلت؛ اعضايهيئت‌علمي، معرفي‌نامه از دانشگاه) معرفي‌نامه دارند. سازمان‌ها، نهادها، مراکز علمي، آموزشي، فرهنگي، مساجد و کتابخانه‌ها هم پس از ارائه معرفي‌نامه به‌عنوان عضو حقوقي کتابخانه سيار شناخته مي‌شوند. اينمتقاضيانبايد علاوه‌بر فراهم نمودن امکانات و تجهيزات مناسب براي راه‌اندازي کتابخانه(با تأييد کارشناس سازمان کتابخانه‌ها) نسبت‌به ارائه تعهد اداري و رسميِ معتبر از سوي مرکز مربوط به‌منظور حفاظت صحيح و استرداد به‌موقع منابع دريافتي اقدام نمايند.

 ارسال و برگشت منابع موردنيازاعضايِحقيقي کتابخانه سيار به محل کار يا منزل آنان با هزينه سازمان انجام مي‌پذيرد اما انتخاب منابع و همچنين انتقال و برگشت منابع درخواستياعضايِحقوقي برعهده مراکز متقاضي است.

 منابع اين کتابخانه شامل کتب چاپي و منابع الکترونيکي موجود در کتابخانه سيار (لوح فشرده، فايلصوتي و نوار کاست) است. همچنين منابع موجود در ساير کتابخانه‌هاي سازمان(کتابخانه مرکزي و کتابخانه هاي وابسته سطح شهر مشهد) درصورت‌امکان براياعضايحقيقي کتابخانه سيار ارسال مي‌شود. مراکز فرهنگي و آموزشي مناطق محروم و حاشيه‌شهر در اولويت استفاده از اين خدمات قرار دارند.

 در صورتي‌که کتاب درخواستي عضو حقيقي در مخزن کتب چاپي کتابخانه مرکزي، تک‌نسخه باشد امکان امانت وجود نخواهد داشت. همچنين کتاب‌هايخطي، چاپ سنگي، تک‌نسخه در مخزن چاپي، قديمي(قبل از 1320)، نفايس، عطف زرد، مرجع و لاتين امانت داده نمي‌شوند.

 خدمات و مقررات امانت کتاب به اعضايحقيقي در هر نوبت 2‌نسخه کتاب به‌مدت حداکثر 2‌هفته امانت داده مي‌شود اما اعضايداراي مدرک کارشناسي‌ارشد دانشگاهي و حوزوي حداکثر تا 3‌نسخه و اعضايداراي مدرک دکتريدانشگاهي و حوزوي تا سقف 4‌نسخه، مي‌توانند کتاب دريافتنمايند. تعداد منابع امانت‌داده‌شده به اعضايحقوقي به‌صورت کوتاه‌مدت(يک تا 12ماه) باتوجه به امکانات، تجهيزات، منطقه، سابقه عضويت و گزارش بازديد کارشناس سازمان کتابخانه ها بين 100 تا 1000‌نسخه براييک‌سال متغير است. امانت بيش از 1000 نسخه، تا سقف 5‌هزار نسخه براييک سال منوط به موافقت رئيس سازمان و امانت بلند‌مدت(يک تا 3 سال) بيش از 5‌هزار نسخه به‌مدت يک تا 3سال، منوط به تصويبهيئت‌مديره سازمان است. ديگرشهرهاي استان خراسان‌رضوي و روستاهاي تابعه مشمول استفاده از خدمات امانت کوتاه و بلند‌مدت کتابخانه سيارمي‌شوند.

 درصورت‌تأخير در برگشت منابع امانت‌داده‌شده، عضو علاوه‌بر جريمهنقدي مشمول محروميت از دريافت کتاب به‌ميزان مدت تأخير خواهد شد و در‌صورت تکرار بيش از 3‌بار تأخير، کارت عضويتوي باطل خواهد شد. در‌صورتي‌که منابع امانت‌داده‌شده توسط عضو مخدوش، ناقص يا مفقود گردد عضو موظف به جبران خسارت و خريد با مشخصات کتاب‌شناختي همان کتاب است. اعضايحقوقينيز درصورت تأخير در برگشت منابع امانت‌داده‌شده مرکز مذکور مشمول محروميت از دريافت کتاب‌هايجديد به‌مدت 6‌ماه خواهند شد. درصورت مفقود يا مخدوش شدن منابع امانت‌داده‌شده به‌هر‌دليل و هرتعداد، عضو حقوقي موظف است طبق نظر کارشناس سازمان کتابخانه‌ها خسارت را جبران کند.

 

 
کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی