کد خبر : 77095
/ 21:50

تشنگی و سفره های بی آب دامنگیر خراسان رضوی

تداوم ۱۷ ساله پدیده خشکسالی در خراسان رضوی ۵۰ درصد مساحت این استان را در حد متوسط و بقیه گستره آن را در سطوح خفیف، شدید و بسیار شدید درگیر خود کرده است.

تشنگی و سفره های بی آب دامنگیر خراسان رضوی

به گزارش شهرآرا آنلاین به نقل از ایرنا، این در حالی است که استان ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار نفری خراسان رضوی با وسعت ۱۱۸ هزار و ۸۵۱ کیلومترمربع منطقه ای خشک و نیمه خشک می باشد که ۷۵ درصد وسعت آن در اقلیم بیابانی یعنی خشک، نیمه خشک و فراخشک قرار دارد. 

آژیر خطر بی آبی و برداشت بی رویه از سفره های آبهای زیرزمینی نزدیک به دو دهه است که در خراسان به صدا درآمده و وضعیت سفره های آبی هر سال حادتر و بحرانی تر می شود بطوری که هم اکنون به اذعان مدیرعامل آب منطقه ای خراسان رضوی از مجموع ۳۷ دشت تحت مطالعه این استان ۳۴ دشت ممنوعه شده که از آن میان ۱۵ دشت 'ممنوعه بحرانی' است.

چالش آب در خراسان رضوی نسبت به سایر نقاط کشور بیشتر است و اقلیم خشک، بارندگی کمتر، اتکای مصارف آب به سفره های آب زیرزمینی این چالش را در استان حادتر کرده است.

ظرف چهار سال اخیر یکی از اصلی ترین موارد مورد توجه موضوع آب و مقابله با خشکسالی بوده است. به گفته استاندار خراسان رضوی در همین چارچوب حدود سه سال پیش دبیرخانه بحران آب با محوریت دانشگاه فردوسی مشهد تشکیل شد.

علیرضا رشیدیان چندی پیش در نشستی اعلام کرد مشکل کم آبی جز با تدبیر، برنامه و هماهنگی بین بخشهای مختلف حل نمی شود و فرهنگ مدیریت مصرف نیز باید نهادینه شود. 

وی افزود: براساس توافق وزارتخانه های جهاد کشاورزی و نیرو باید طی ۲ سال ۷۰۰ میلیون مترمکعب از اضافه برداشت آبهای زیرسطحی خراسان رضوی کاهش یابد. پارسال به عنوان سال نخست این اضافه برداشت ۳۰۰ میلیون مترمکعب کاهش یافت در حالی که در تولید محصولات کشاورزی نه تنها کاهش نداشتیم بلکه افزایش محصول نیز وجود داشت. 

 

افزایش شمار شهرهای دچار تنش آبی 

طی چند سال گذشته تعداد شهرهای دارای تنش آبی در استان به سرعت رو به فزونی است بطوری که به گفته مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی تعداد شهرهای این استان که در آستانه تنش آبی قرار دارند از ۱۸ شهر در تابستان سال ۹۳ به ۲۸ شهر در تابستان ۹۴ و ۲۹ شهر در تابستان ۹۶ رسید.

حسین اسماعیلیان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: در تابستان امسال ۲۹ شهر استان با جمعیت یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر دچار تنش آبی بودند.

اسماعیلیان گفت: با توجه به افت چاه های زیرزمینی و توسعه شهرها در افق ۱۴۰۰ از ۷۳ شهر استان ۵۳ شهر با کسری آب به میزان ۲ هزار و ۸۴۹ لیتر در ثانیه مواجه خواهد بود و در افق ۱۴۲۰ نیز ۷۱ شهر دارای کسری آب به میزان ۶ هزار و ۹۴۸ لیتر در ثانیه خواهد بود.

 

کاهش ۳۰ میلیارد مترمکعبی منابع آب‌های زیرزمینی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی با بیان اینکه بیلان منفی دشتهای آب استان یک میلیارد و ۱۶۷میلیون متر مکعب است افزود: در ۲۵ سال گذشته ۳۰ میلیارد مترمکعب از منابع راهبردی آبهای زیرزمینی کم شده است.

اسماعیلیان ادامه داد: ظرف هشت سال گذشته ۲۲۵ حلقه چاه در شهرهای استان حفر و حدود پنج هزار لیتر در ثانیه ظرفیت تامین آب یجاد شد. سه هزار و ۵۰۰ لیتر در ثانیه از این ظرفیت ایجاد شده صرف جبران کاهش آبدهی چاهها شد لذا با توجه به برداشت بی رویه از سفره های آب زیرزمینی در صورت حفر چاه جدید رقم خاصی به میزان آبدهی چاهها افزوده نمی شود.

وی با بیان اینکه حداکثر ظرفیت فعلی تامین آب در ۷۳ شهر خراسان رضوی هفت هزار و ۶۰۰ لیتر در ثانیه است گفت: با توجه به خشکسالی های پیاپی در دهه های اخیر سطح سفره های آب زیرزمینی استان سالانه یک متر مکعب افت می کند و از ۳۷ دشت آبی استان ۳۴ دشت در شرایط بحرانی قرار دارد.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی افزود: براساس استاندارد جهانی در شرایط مطلوب حداکثر باید ۴۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر در هر کشور برداشت شود اما این رقم در خراسان رضوی به طور متوسط سالانه ۱۳۰ درصد است.

وی بیان کرد : از این رو نه تنها کل منابع آب تجدیدپذیر در استان استخراج می شود بلکه ۳۰ درصد از ذخایر قبلی نیز استفاده می شود.

اسماعیلیان خاطرنشان کرد : جمعیت زیرپوشش شبکه آبرسانی در ۷۳ شهر استان تحت پوشش این شرکت شهرها یک میلیون و ۷۵۰ هزار نفر است.

وی گفت: برای تامین آب در شهرهای استان طی سالهای آتی نگرانی وجود دارد و امیدواریم با برنامه هایی که در سطح ملی پیگیری می شود بتوانیم وضعیت دارای اطمینان در تامین آب شرب داشته باشیم.

 

افزایش ۳۶۲ هزار مترمکعبی تولید آب در مشهد 

به رغم حاد شدن وضعیت منابع آبی در خراسان رضوی همچنان میزان تولید و مصرف آب رو به افزایش است.

معاون بهره برداری شرکت آب و فاضلاب مشهد در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: ۶۷ میلیون و ۲۹۴ هزار و ۶۹ متر مکعب آب در نیمه نخست سال جاری در کلانشهر ۳.۵ میلیون نفری مشهد تولید شده است.

جوانشیر شادمهری افزود: این میزان نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۶۰ هزار و ۹۲۲ متر مکعب افزایش داشته است. تامین پایدار آب شرب نیازمند پایش مداوم تاسیسات، منابع تولید و توزیع، برنامه ریزی دقیق و بهبود مستمر شبکه آبرسانی است. 

 

تامین ۸۰ میلیون مترمکعب آب از سد دوستی

معاون بهره برداری شرکت آب و فاضلاب مشهد گفت: طبق برنامه ریزی صورت گرفته در سال جاری ۸۰ میلیون متر مکعب از آب مصرفی مشهد از سد دوستی تامین می شود. سال گذشته نیز ۷۹ میلیون و ۴۷۰ هزار متر مکعب آب از سد دوستی به مشهد منتقل شد. 

وی با بیان اینکه میانگین مصرف روزانه آب در این کلانشهر هشت هزار لیتر در ثانیه است بیان کرد: آب آشامیدنی مشهد از ۴۲۰ حلقه چاه ، سدهای دوستی، کارده، طرق و ارداک و قناتهای امامیه و قاسم آباد و چشمه اندرخ تامین می شود.

وی با بیان اینکه جدود حدود ۱۹ درصد آب تولید در مشهد در نیمه نخست سال جاری به صورت هدررفت در شبکه به حساب نمی آید، تاکید کرد : صرفه جویی به معنای کم مصرف کردن نیست بلکه باید با مصرف درست و همچنین جلوگیری از هدررفت آب در مراحل تولید، توزیع و مصرف با جلوگیری از هدر رفت آب شرایط گذر از تنش آبی را فراهم کرد.

 

افزایش ۵.۸ درصدی مصرف آب در ۷۳ شهر خراسان رضوی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی نیز در خصوص میزان مصرف آب در نیمه نخست سال جاری به خبرنگار ایرنا گفت: در نیمه نخست امسال ۶۰ میلیون متر مکعب آب در ۷۳ شهر این استان به جز مشهد مصرف شد.

حسین اسماعیلیان با بیان اینکه این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵.۸ درصد افزایش داشته است خاطرنشان کرد : در نیمه اول امسال بیش از ۹۱ میلیون مترمکعب آب در ۷۳ شهر زیرپوشش این شرکت تولید شد که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۱.۷درصد افزایش داشت. 

وی مابه التفاوت تولید و مصرف آب را، مقدار آب بدون درآمد و ناشی از هدررفت آب نظیر انشعابهای غیرمجاز و هدررفت آب ناشی از فرسودگی تاسیسات و اتفاقات ذکر کرد. 

اسماعیلیان با بیان اینکه حوزه آب بدون درآمد نیازمند تغییر نگاه و فرهنگ است گفت: این امر مشکل عمده این حوزه و نیازمند اقدامات جدی است. آب مورد نیاز این استان از ۴۰۶ حلقه چاه تولید می شود و هر مشترک زیرپوشش این شرکت در شبانه روز ۱۵۰ لیتر آب مصرف می کند که با توجه به وضعیت بحرانی منابع تولید این میزان باید به ۷۰ لیتر کاهش یابد. 

وی افزود: چالش آب در خراسان رضوی نسبت به سایر نقاط کشور بیشتر است و اقلیم خشک، بارندگی کمتر، اتکای مصارف آب به سفره های آب زیرزمینی این چالش را در این استان حادتر کرده است.

او با بیان اینکه این شرکت از هم اکنون در حال برنامه ریزی تامین آب برای سال آینده است ادامه داد: برنامه ریزی برای مدیریت مصرف و کاهش آب بدون درآمد، تنها راهکار مقابله با تنشهای آب با توجه به وجود دشت های بحرانی، کاهش منابع آب زیرزمینی، توسعه و صنعتی شدن شهرها و پدیده مهاجرت است.

 

فاجعه بزرگ آبی 

مدیر جمعیت ناجیان آب خراسان رضوی نیز به خبرنگار ایرنا گفت: با توجه به تداوم خشکسالی در شرق کشور و خراسان رضوی وضعیت آبی و منابع زیرزمینی در این استان وخیم و در شرایط بحرانی است. مشهد در ۲۵ سال آینده برای شرب و بهداشت به ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب نیاز خواهد داشت. 

مهدی جمشیدی افزود: بر اساس استانداردهای بین المللی برداشت آب از منابع زیرزمینی باید بین ۲۰ تا ۴۰ درصد باشد که این میزان در خراسان رضوی ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب برآورد می شود. این در حالی است که سالانه یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب از سفره های زیرزمینی خراسان رضوی اضافه برداشت می شود لذا در صورت عدم چاره اندیشی و با توجه به افزایش رشد جمعیت و نیاز آب در ۲۰ تا ۲۵ سال آینده اضافه برداشت آب در خراسان رضوی به یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون متر مکعب در سال خواهد رسید که این به معنای رخداد فاجعه ای بزرگ است.

وی ادامه داد: دشت مشهد که از قوچان تا انتهای مشهد امنداد دارد ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون متر مکعب آب تجدیدشونده دارد و طبق استانداردهای بین‌المللی از این منابع آبی حداکثر ۴۰۰ میلیون متر مکعب باید برداشت کرد. اما هم اکنون یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون متر مکعب از دشت مشهد برداشت می‌شود و دشتهای استان خراسان پر تنش ترین بحران کمبود آب را در کشور دارند. 

مدیر جمعیت ناجیان آب خراسان رضوی بیان کرد : با بهره برداری از سد دوستی در سال ۸۴ بر روی رودخانه مرزی هریرود تا حدودی مشکل کم آبی در مشهد تامین شد اما با ادامه روند سدسازی درافغانستان آورده این سد تحت تاثیر قرار گرفت و برنامه ریزی برای تامین آب مشهد برای مدت ۸۰ سال از آب سد دوستی، به کمتر از یک دهه تقلیل یافت. 

وی افزود: مسئولان باید برای وضعیت دشت مشهد و منابع آبهای زیرزمینی استان تدبیر جدی داشته باشند تا در آینده فرزندانمان نگران تامین آب نباشند. 

این وضعیت در حالیست که به گفته محمدحسین جعفری مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان ۷۸ درصد منابع آب در این استان آبهای زیرزمینی و ۲۲ درصد آن آبهای سطحی است. همچنین از کل میزان مصرف آب در این استان شش میلیون و ۴۰۰ هزار نفری ۸۹ درصد آن متعلق به بخش کشاورزی، ۳ درصد بخش صنعت و هشت درصد مربوط به بخش خدمات است.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی