کد خبر : 76255
/ 10:40
مدیر درمان تأمین اجتماعی استان از ضرورت تکمیل نظام ارجاع می‌گوید

ساخت بیمارستان مشکلی حل نمی‌کند

مدیر درمان تأمین اجتماعی استان از مراجعۀگستردۀ مردم به مراکز درمانی و ضرورت تکمیل نظام ارجاع می گوید ؛ ساخت بیمارستان مشکلی حل نمی کند

ساخت بیمارستان مشکلی حل نمی‌کند

ظریفیان - ٨۶۵‌هزار بیمه‌شدۀ اصلی تأمین اجتماعی که در‌مجموع و با احتساب افراد تبعی‌شان به ٢میلیون‌و٣٠٠هزارنفر در استان خراسان‌رضوی می‌رسند، هر ماه «نُه/ بیست‌و‌هفتم» حق بیمۀ خود را بابت هزینه‌های درمانی به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌کنند تا در وقت بلا و مریضی، دغدغۀ پول دوا و دکتر را نداشته باشند. تا همین چند‌سال پیش، وقتی هنوز سیستم نوبت‌‌دهی درمانگاه‌های تأمین اجتماعی تلفنی و اینترنتی نشده بود، اگر صبح‌های زود از جلوی بیمارستان هفده‌شهریور در مشهد رد می‌شدید، می‌توانستید جمعیتی از زنان و مردان دفترچه‌به‌دست را ببینید که از ساعت‌ها قبل برای گرفتن نوبت دکتر صف بسته‌اند. ساعت۶ نشده نوبت‌ها تمام می‌شد و جمعیت خسته و معترض، کودکان گریان و اغلب مریضشان را به بغل می‌گرفتند و غرولندکنان می‌رفتند تا فردا باز سحر‌نزده با اولین اتوبوس خود را به آنجا برسانند. تصویری که بعد‌از گذشت چند‌سال و باوجود توسعۀ بخش‌های مختلف تأمین اجتماعی، هنوز هم می‌تواند گویای نموداری کلی و کاریکاتورگونه از وضعیت درمان و سلامت مردم در نظام‌های بیمه‌ای کشورمان باشد. دکتر حمید داستانی، مدیر درمان تأمین اجتماعی خراسان رضوی ، معتقد است مشکل شلوغی مراکز تأمین اجتماعی با ساخت مراکز جدید رفع نمی‌شود و راه‌حل را باید در ساختارهای کلی نظام سلامت و درمان جستجو کرد. با وی دربارۀ مشکلات و چالش‌های بخش درمان تأمین اجتماعی به گفتگو نشسته‌ایم. این گفتگو را در ادامه بخوانید.

﷯ 

درمان به عنوان یکی از مأموریت‌های سازمان تأمین اجتماعی در سطح استان، چه وضعیتی دارد؟

سازمان در سطح کلان کشور، رقمی بالغ‌بر ١٩هزار‌میلیارد‌تومان در سال جاری در‌نظر گرفته است که برای درمان بیمه‌شدگان اختصاص بدهد. در سطح استان خراسان‌رضوی مبلغی بالغ‌بر ٩٠٠میلیارد‌تومان اختصاص پیدا کرده که حدود یک‌سوم آن در مراکز ملکی و دو‌سوم از‌طریق پرداخت به طرف‌های قرارداد هزینه می‌شود. دو بیمارستان در مشهد، یک بیمارستان در تربت‌حیدریه و ١۶‌درمانگاه در سطح استان، مراکز ملکی ما هستند. با حدود ۴هزار مرکز و مطب هم در سطح استان قرارداد داریم که ازطریق خرید خدمت به بیمه‌شدگان ارائه می‌دهیم.

﷯ 

این بودجه نسبت‌به افراد تحت‌پوشش چه سرانه‌ای را شامل می‌شود؟

خود سازمان، وقتی بودجۀ سالیانه را می‌بندد، سرانه‌ را در‌نظر می‌گیرد. البته در این بودجه‌ریزی، استان هم نقش دارد. ما از پایان نیمۀ دوم سال، برنامه‌های خود را به سازمان اعلام و در پایان سال از برنامه‌های خود دفاع می‌کنیم. در‌نهایت مدیران سازمان، سهم استان را مشخص می‌کنند. بنابراین از درصد سرانه آن‌ها اطلاع دارند و ما اطلاع نداریم. ولی تناسب مستقیمی بین تعداد بیمه‌شدگان و مراکز درمانی وجود دارد و بر این اساس سرانه را مشخص می‌کنند.

﷯ 

٣ بیمارستان و ١۶‌مرکز نسبت‌به تعداد افراد تحت‌پوشش سازمان در استان کافی است؟ برنامه‌ای برای توسعۀ این بخش‌ها دارید؟

بله، کاملا صحیح است. سازمان تأمین اجتماعی، نظامی سطح‌بندی شده است؛ یعنی در هر منطقه‌ای تعداد بیمه‌شده‌ها به سطح مشخصی که رسید، توسعۀ مراکز ملکی در آنجا درنظر گرفته می‌شود. به‌عنوان مثال در دو سال اخیر متوجه شدند که سطح تعداد بیمه‌شدگان در خواف و درگز به حدی رسیده که در آن درمانگاه ایجاد شود. مجوز صادر شده است و ما الان زمین را خریداری کرده‌ایم و عملیات احداث دارد شروع می‌شود. در بردسکن به‌زودی این کار انجام می‌شود. برای جوین نیز در‌حال رایزنی هستیم. به‌جد پیگیر ساخت بیمارستان بزرگ ۴٠٠‌تختخوابی در مشهد هستیم. 

همچنین توسعۀ ساخت دو پلی‌کلینیک در مشهد درحال انجام است. این‌ها مسیر آیندۀ ماست. غیر از این، برای مراکزی که کوچک‌اند و ظرفیت‌های آن‌ها جواب‌گوی مراجعان نیست مثل فریمان و چناران، درحال ساخت مرکز جدید هستیم. برای قوچان هم این کار شروع شده است. درکناراین، ظرفیت‌های موجود را ارتقا می‌دهیم، مثل ارتقای هتلینگ در بیمارستان‌های سه‌گانه که در بیمارستان هفده‌شهریور تمام شده و در بیمارستان فارابی درحال انجام است و به‌دنبال این هستیم که تا دهۀ فجر آن را تمام کنیم.

﷯ 

به نظر می‌رسد در خود مشهد با‌توجه‌به تعداد زیاد بیمه‌شده‌ها، این مراکز به لحاظ پراکندگی متناسب نیستند.

ببینید؛ همیشه مراجعه به مراکز ما زیاد است. مشکلات مهمی که بیمه‌شده‌ها به لحاظ معیشت و هزینه‌های درمان دارند، اعم از رایگان‌بودن خدمت در مراکز ملکی ما و فاصله‌ای که با بخش خصوصی دارند، این مراجعات را شدت می‌بخشد. ما غیر از مراکز خودمان، با ۴هزار مرکز خصوصی و مطب هم قرارداد داریم. با بیمارستان قائم(عج) و امام‌رضا(ع) و تمام بیمارستان‌های مشهد هم قرارداد داریم.

﷯ 

ولی اختلاف زیادی در هزینه‌ای که مردم باید از جیب بپردازند، وجود دارد.

اختلافش در بخش دولتی زیاد نیست. فرض کنید ما یک یا دو بیمارستان دیگر هم راه‌اندازی کنیم؛ این مشکل برطرف نخواهد شد. در فارابی، ما روزی هزار نفر را می‌توانیم به‌صورت سرپایی ویزیت کنیم. سامانۀ تلفنی ما روزی ١٨هزار تماس تلفنی را ثبت می‌‌کند. یعنی اگر خدمات را هجده‌برابر هم کنیم، تازه می‌رسیم به نیاز الان. بنابراین مشکل، فقط کمبود مراکز نیست. مسائل دیگر هم هست. زنجیرۀ نظام ارجاع خودش نکتۀ مهمی است که ما داریم با استقرار نظام ارجاع داخلی این مسئله را بهبود می‌دهیم. ما باید ببینیم استراتژی تأمین خدمت را بر چه اساسی می‌خواهیم بریزیم. براساس یک متد علمی و کارشناسی یا براساس شلوغی مراکزمان؟ اگر بر‌اساس شلوغ‌شدن، مسائل اقتصادی یا موارد دیگر باشد، هیچ‌وقت نمی‌توانیم آن را حل کنیم؛ چون هیچ‌جای دنیا این‌طور نیست. در کشورهای پیشرفته، مثل کانادا، آمریکا و کشورهای اروپایی، اگر شخصی بخواهد در نظام دولتی و بیمه‌ای به متخصص ارتوپد مراجعه کند، سه ماه باید در نوبت بماند. ما الان باید بستری فراهم کنیم که بیمه‌شده بتواند به‌سهولت به آن دسترسی پیدا کند و بعد تعریف معنی‌داری از درمان مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کنیم، به‌طوری‌که وقتی درمان مستقیم در مراکز ملکی لبریز شد، بتواند به درمان غیرمستقیم لینک شود و بیمه‌شده با تفاوت پرداخت زیادی مواجه نشود. این‌ها باید سیاست‌های کلان سازمان باشد. اگر بخواهیم با توسعه مشکل را حل کنیم، روش معقولی نیست. البته توسعه لازم است؛ قطعاً بستر فعلی ناقص است و باید در طول این سال‌ها این مراکز زیادتر می‌شد. الان هم باید توسعۀ مداومی داشته باشیم، نه اینکه بگوییم این‌ها کافی است. توسعۀ فعلی را باید افزایش بدهیم، ولی سیاست‌گذاری کلی نیز هم‌زمان با آن باید تغییر کند. قطعاً مردم و بیمه‌شده‌ها هم این موضوع را کاملا درک می‌کنند که وقتی آپشن اولشان در درمان مستقیم نشد، درمان غیرمستقیم را انتخاب کنند. انتظارشان هم درست است. باید تفاوت پرداخت از جیب آن‌قدر کم باشد که وقتی این نشد، آن را به‌عنوان مکمل بپذیرند. این نکته‌ای است که سازمان باید روی آن تمرکز کند و به‌عنوان یک پیشنهاد هم از سمت استان پیشنهاد شده است و آن را قبول کرده‌اند و دارند روی آن کار می‌کنند. وقتی من می‌گویم دو‌سوم اعتبارات ما در درمان دارد غیرمستقیم هزینه می‌شود، باید مردم این را ببینند.

﷯ 

وضعیت فعلی، با ایدئالی که شما گفتید، چقدر فاصله دارد؟

طرح تحول سلامت، شرایط خوبی برای برخورداری آحاد جامعه از مراکز دولتی فراهم کرده است. این منجر به این شده که مراکز دولتی فوق‌العاده شلوغ شوند. الان اگر شما به بیمارستان قائم(عج) و امام‌رضا(ع) بروید، همان وضعی را می‌بینید که در بیمارستان فارابی و هفده‌شهریور می‌بینید؛ با اینکه آنجا کاملا رایگان هم نیست. درواقع بیمه‌شدۀ ما قبل‌از طرح تحول راحت‌تر بود. قبلا هم او در مراکز دولتی ١٠درصد پرداخت می کرد، الان هم ١٠درصد می‌پردازد. منتها فرقی که کرده، این است که غیربیمه‌شده‌ها تعدادشان در آنجا آن‌قدر زیاد شده که بیمه‌شدۀ ما به راحتیِ قبل نمی‌تواند از آنجا خدمت بگیرد.

﷯ 

در بخش خصوصی این تفاوت خیلی بیشتر به چشم می‌آید. چرا وقتی یک بیمه‌شده به مطب خصوصی مراجعه می‌کند، با‌وجود داشتن دفترچه تأمین اجتماعی باید پول زیادی بپردازد؟

در بخش خصوصی نیز همین اتفاق افتاده است و وظیفه دارند بیمه‌های پایۀ ٩٠درصد تعرفه‌های دولتی را بپردازند؛ در‌حالی‌که هزینه‌های بخش خصوصی، چیزی حدود چهار‌برابر بخش دولتی است. یک‌چهارم را بیمه‌های پایه پرداخت می‌کنند و سه‌چهارم دیگر را یا بیمار باید از جیبش پرداخت کند یا بیمه‌های تکمیلی پوشش دهند. بیمه‌شده‌ای که از بیمۀ تکمیلی برخوردار است، این تفاوت را احساس نمی‌کند. مشکل اساسی برای آن بیمه‌شدگانی است که بیمۀ تکمیلی ندارند و ناگهان با پرداخت غیرقابل‌تصوری مواجه می‌شوند که تفاوتش، چه با مراکز ملکی ما و چه با مراکز دولتی، خیلی زیاد است. خب سازمان دربارۀ این‌ها تکلیفی ندارد. این یک بحث ملی است و دولت باید تصمیم بگیرد که برای اقشار خاصی بیمه تکمیلی در‌نظر بگیرد. مثلا تعرفۀ دولتی متخصص ٢٠‌هزار‌تومان است. ما ٧٠‌درصد آن را می‌دهیم که می‌شود ١۴‌هزارتومان. مابه‌تفاوتش با تعرفۀ خصوصی را فرد از جیبش می‌دهد. یک بیمار آزاد، ٣٠هزار‌تومان پرداخت می‌کند و بیمه‌شده ٢۴‌هزار‌تومان می‌دهد؛ چون مبنای پرداخت ما تعرفۀ پایه است. ما براساس تعرفۀ دولتی داریم تعهدمان را به‌خوبی انجام می‌دهیم، منتها دریافت آن‌ها براساس تعرفۀ خصوصی است. این تفاوت پرداخت از جیب که در بخش خصوصی مردم می‌بینند، به‌خاطر این است که متوجه این قسمت قضیه نیستند که بیمه برمبنای تعرفۀ دولتی پرداخت می‌کند، نه برمبنای تعرفۀ خصوصی و تفاوت تعرفۀ خصوصی و دولتی تکلیف بیمۀ تکمیلی است. بیمۀ تکمیلی هم هیچ ارتباطی با بیمۀ پایه ندارد؛ یک بیمۀ تجاری است که برای خودش سازو‌کار جداگانه دارد.

﷯ 

مهم‌ترین چالش‌هایی که حوزۀ درمان در تأمین اجتماعی با آن مواجه است، چیست؟

چالش اصلی، این است که باید طرح تحول سلامت بازنگری شود. طرح خوبی است، ولی اگر بخواهد به‌درستی پیش برود، باید برای هزینه‌های غیر‌متعارفی که بیمه‌‌ها را تهدید می‌کند، برنامه‌ریزی شود و اصول اقتصاد درمان و بیمه‌ای، پزشک خانواده، نظام ارجاع و راهنماهای بالینی در آن قابل پیش‌بینی باشد که بیمه بتواند منابع خود را مدیریت کند.

﷯ 

مشکل بیمه‌ها با این طرح، عدم مدیریت مالی آن است؟

بله، این طرح در حال حاضر از تأمین منابع فراتر رفته و به تهدید منابع بیمه تبدیل شده است. این یک واقعیت است.

﷯ 

چالش اصلی که وزارت بهداشت با بیمه‌ها سر طرح تحول سلامت دارد و خیلی هم رسانه‌ای شد، همین است؟

مشکل اصلی این است که طرح تحول سلامت تأمین منابع می‌خواهد. مسئولان وزارت بهداشت معتقدند که منابع این را بیمه‌ها باید تأمین کنند. بیمه‌ها می‌گویند ما داریم وظیفۀ خود را انجام می‌دهیم، ولی آن‌قدر هزینه‌های طرح تحول زیاد است که به آن نمی‌رسیم. منابع ما مشخص است. باید بین ورودی‌ و خروجی‌مان تناسبی ایجاد کنیم. برای این هم پیشنهاد دادیم که مسیرهای علمی‌‌که در دنیا جواب داده عملیاتی کنند. این‌ها موضوعاتی است که در دل خود طرح تحول سلامت وجود دارد، ولی تا‌به‌حال اجرایی نشده. الان مواضع خیلی به هم نزدیک‌تر شده و تنش‌ها و چالش‌های رسانه‌ای هم کمتر شده است. چون فهمیده‌اند که به‌جای این جار‌‌و‌جنجال‌ها و سروصداها باید بنشینند و مشکلات را ریشه‌ای بررسی و حل کنند. چاره‌ای ندارند. من امیدم به این است که از‌این‌به‌بعد شاهد اتفاقات بهتری در‌جهت واقعی‌کردن مسیر ارائۀ خدمات و تأمین منابع و شفاف‌سازی‌هایی که در این مسیر لازم است، باشیم.

﷯ 

چه چیزی باعث شده سازمان تأمین اجتماعی این نگرانی را داشته باشد که مبادا مسیرها شفاف نباشد؟ آیا عملکرد گذشته بوده یا دلیل دیگری دارد؟

سازمان تأمین اجتماعی این نگرانی را ندارد. تأمین اجتماعی معتقد است که ما شفافیت لازم را داریم و نه‌تنها «نُه/ بیست‌و‌هفتم»، بلکه بیشتر از آن را در طرح تحول سلامت هزینه کرده‌ایم.

﷯ 

پس منظورتان از شفافیتی که می‌گویید، چیست؟

در ماه‌های قبل ازطریق وزارت بهداشت، این عدم شفافیت القا می‌‌شد، ولی الان آن‌ها هم به این نتیجه رسیده‌اند که سازمان تأمین اجتماعی دارد به تکلیف خودش عمل می‌کند. باید فکری برای طرح تحول سلامت کنند.

﷯ 

در این طرح، تکلیف شما تأمین منابع است. آیا در همین واگذاری منابع درمان به وزارت بهداشت، مسائلی به وجود آمده است؟

اصلا تکلیف این نبوده که منابع به وزارت بهداشت واگذار شود. ما باید مطالبات طرف‌های قرارداد را جواب‌گو باشیم. این طرح خیلی‌هایش مربوط به سازمان تأمین اجتماعی نیست. شاید فقط۵٠درصد جمعیت، بیمه‌شدۀ تأمین اجتماعی باشند و ۵٠‌درصد آن‌ها بیمه‌شدۀ تأمین اجتماعی نباشند. قرار نیست سازمان تأمین اجتماعی، بار آن ۵٠‌درصد دیگر را هم به دوش بکشد.

﷯ 

یعنی شما در موقعیتی قرار می‌گیرید که مجبور می‌شوید بار آن ۵٠‌درصد را هم به‌عهده بگیرید؟

خیر، آنچه قانون به ما تکلیف کرده، این است که ما نسبت‌به خدمتی که خریداری می‌کنیم، بتوانیم تعهدات آن‌ها را به‌عهده بگیریم. آن ۵٠‌درصد، نه تعهد ماست و نه کسی از ما خواسته. چالش سر نحوۀ مدیریت‌کردن منابع است. وزارت بهداشت معتقد است سازمان تأمین‌اجتماعی این منابع را درست مدیریت نمی‌کند. می‌گوید ما به شما اعتماد نداریم؛ آن را به ما بدهید، ما بهتر از شما توزیع می‌کنیم. تأمین اجتماعی می‌‌گوید ما اجازه نداریم این پول را به جای دیگر بدهیم. کاری که ما می‌توانیم بکنیم، این است که اعلام کنیم به تعهدات خود عمل می‌کنیم و حاضریم شفاف‌سازی لازم را هم در این زمینه انجام بدهیم.

﷯ 

در نقشۀ جامع نظام سلامت، تعامل تأمین اجتماعی با بقیۀ نهادها برای اینکه بستر کلی شکل بگیرد، از ضروریات است. چقدر به سمت این تعامل رفته‌اید؟

مسیر ما برخلاف آن چیزی که ممکن است از فضای عمومی جامعه یا رسانه برداشت شود، مسیر خیلی قانونمند و شفاف و مشخصی است. ما معتقدیم متولی تأمین سلامت وزارت بهداشت است. سازمان تأمین اجتماعی، خود را تابع قوانین وزارت بهداشت می‌داند. این سازمان یک تولید‌کننده و خریدار خدمت است، با همۀ ضوابط و شرایطی که وزارت بهداشت تعیین می‌کند. در سطح استانی، ما تعاملات بسیار سازنده و شفافی با علوم پزشکی و نظام پزشکی داریم.

﷯ 

فکر نمی‌کنید اگر برخی ساختارها به‌صورت کلی اصلاح نشوند، خیلی راهگشا نباشند؟ مثلا سیستم ارجاع، وقتی در سطح کل سیستم درمان اصلاح نشود، تأثیر چندانی نخواهد داشت.

همان‌طور‌که گفتم مشکلات در این قسمت زیاد است. مشکلات فرهنگی، یک بُعد آن است. رسانه‌ها می‌توانند خیلی روشنگری‌ کنند و آموزش دهند که نظام درمانی استاندارد چگونه است. قطعاً نظام ارجاع محدود در چند مرکز ما نه‌تنها راهگشا نیست که خودش نارضایتی‌هایی هم ایجاد خواهد کرد. مطمئناً وقتی به کسی که تا حالا خودش می‌رفته نوبت متخصص می‌گرفته، می‌گویند باید بروی پزشک عمومی، ناراضی خواهد بود. پرونده‌های الکترونیکی که وزارت بهداشت برای مردم تشکیل می‌دهد، کار خیلی خوبی است که از الان بسترهای لازم را برای نظام ارجاع سازمان‌دهی می‌کند.

﷯ 

این نظام ارجاعی که شما استفاده کرده‌اید، می‌تواند به‌صورت یک نمونۀ پایلوت برای کل کشور باشد؟

دقیقاً وزیر بهداشت به مسئولان سازمان گفته بود «ما مترصد نتایج شما هستیم که بتوانیم آن را ملی کنیم.». در دولت‌های قبلی وزارت بهداشت مخالفت می‌کرد که سازمان تأمین‌اجتماعی به صورت مستقل وارد این حوزه شود و معتقد بود که این تکلیف آن‌هاست، اما الان نه‌تنها مخالفت نمی‌شود، بلکه استقبال هم می‌کنند. حتی سرعت‌گیری پرونده‌های الکترونیک بعد‌از حذف دفترچه در سازمان انجام شد. درواقع الان یک رقابت بسیار هوشمندانه و سالم اتفاق افتاده است. حذف دفترچه، یک اقدام مثبت ملی است که برای مسائل زیست‌محیطی و اقتصاد درمان و نظارتی، نتایج خیلی خوبی دارد. با حذف دفترچه، بیش‌از ٢٠میلیاردتومان در سال، در مصرف کاغذ در مراکز ملکی صرفه‌جویی خواهد شد. وقتی در بخش غیرملکی هم این کار را انجام دهیم، به ۶٠میلیاردتومان می‌رسد. ٢٠میلیاردتومان، پولی است که با آن می‌توان حداقل سه تا پلی‌کلینیک ساخت. مسائل بسیاری وجود دارد. اجرای طرح حذف دفترچه‌ها، در مصرف داروهای تکراری و اشتباهی که در نسخ و تداخلات دارویی رخ می‌دهد هم تأثیر دارد. به‌محض اینکه پزشکی دارویی بنویسد که با داروهای دیگر تداخل داشته باشد، سیستم هشدار می‌دهد. خط‌خوردگی و مخدوش بودن نیز دیگر وجود نخواهد داشت.

﷯ 

برای حاشیۀ شهر برنامه‌ای دارید؟

یک درمانگاه در مهرآباد داریم. برای یک درمانگاه هم مجوز را گرفته‌ایم که بسازیم. البته هنوز جانمایی نشده و تلاش ما این است به حاشیه‌ها نزدیک‌تر باشد.

﷯ 

این با نیاز آنجا متناسب است؟

برای ما توزیع بیمه‌شده‌ها مهم‌تر از حاشیۀ شهر است. حاشیۀ شهر تکلیف سازمانی ما نیست. موضوعی ملی است. ما وقتی می‌خواهیم مرکزی را بسازیم، نگاه می‌کنیم که دسترسی بیمه‌شده‌هایمان در کجا بیشتر است و فاصلۀ مراکزمان را بررسی می‌کنیم.

ما محل زندگی را ملاک قرار می‌دهیم. به خانواده‌هایشان توجه می‌کنیم.

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی