کد خبر : 76181
/ 12:06
گفتگو با محمد‌رضا شفیعی، مدیر کل پست استان خراسان رضوی

مخالف ورود بخش خصوصی نیستیم

سلامی- پست، کهن‌ترین و گسترده‌ترین ابزار ارتباطی بین مردم یک کشور با ساکنان دیگر سرزمین‌ها و مناطق جهان است. جوامع رشدیافته برای تحقق توسعۀ خود، به شبکۀ ارتباطی توجه داشته‌ و برای آن برنامه‌ریزی کلان کرده‌اند.

مخالف ورود بخش خصوصی نیستیم

هر پستچی از انجام سفرهای بسیاری جلوگیری می‌کند؛ سفرهایی که افزون‌بر هزینه، پیامدهای دیگری چون اتلاف وقت، فشارهای عصبی و روحی، مشکلات حمل‌و‌نقل، اتلاف سوخت، آلودگی هوا، صرف نیروی انسانی و‌... را به همراه دارد‌. در ایران نیز فعالیت‌های پستی، از قدمتی بسیار طولانی برخوردار است، تا‌جایی‌که برخی مورخان، ایرانیان را مبتکر ارتباط پستی می‌دانند. در دو دهۀ اخیر، مهم‌ترین چالش پست در دنیا، یافتن روش‌هایی برای جذب درآمد و ادامۀ فعالیت در فضای رقابتی دنیای دیجیتال بوده است. روز جهانی پست، بهانه‌ای شد تا با محمد‌رضا شفیعی، مدیر کل پست استان خراسان رضوی، دربارۀ چالش‌های این حوزه گفتگو کنیم.

﷯ 

به عنوان سؤال اول بفرمایید با تغییرات صورت‌گرفته در شرکت ملی پست ایران، پست استان با چه تحولاتی روبه‌رو شد؟

در‌ اصلاح هزینه‌ها و ساختار، تغییراتی صورت دادیم. ساختار حمل‌ونقل را بهینه کردیم تا سرعت رسیدن مراسلات بیشتر شود. معیشت کارکنان را مد‌نظر قرار دادیم و به آن‌ها رسیدگی کردیم. تشریک مساعی بخش خصوصی، ایجاد نرم‌افزار یکپارچۀ پستی، مجهز شدن نامه‌رسانان به دستگاه‌های هوشمند، تحولات حوزۀ فضای مجازی، فراهم‌آوردن زیرساخت‌های پست لجستیک و... ازجمله فعالیت‌های شرکت پست استان در چند سال گذشته است.

﷯ 

به نظر می‌رسد شرکت پست از منظر حقوقی دچار سرگردانی است. بعد‌از گذشت مدتی از خصوصی‌شدن، معلوم نیست که این شرکت دولتی است یا خصوصی؟

بله، وضعیت ادارۀ پست تا مرداد سال گذشته در حالت تعلیق قرار داشت. پست، از خصوصی‌شدن تا دولتی‌بودن در نوسان بود و کسی نمی‌دانست چه وضعتی در آینده خواهد داشت. مرداد سال گذشته، شورای نگهبان، دولتی‌بودن این شرکت را تأیید کرد و رئیس‌جمهور محترم نیز تأسیس و تغییر نام شرکت ملی پست ایران و اساس‌نامۀ جدید آن را مورد تأکید و ابلاغ قرار داد. تا قبل از این ابلاغ، ادارۀ پست تحت عنوان «شرکت پست جمهوری اسلامی ایران» خوانده می‌شد و بعد‌از تغییر و تحولات صورت‌گرفته، این نام به «شرکت ملی پست ایران» تغییر یافت که ماهیت آن کاملا دولتی بود. با تغییر نام در خدمات انجام‌گرفته نیز تحولاتی صورت گرفت و همراه با این تحولات، اساس‌نامۀ جدیدی برای آن نگاشته شد. مأموریت و ماهیت خدمات، حیطۀ فعالیت‌ها و خدمات ارائه‌شده و چشم‌اندازهای آیندۀ شبکۀ پست با آمدن اساس‌نامۀ جدید تغییر شگرفی یافت.

﷯ 

شرکت پست چند‌سالی است که دچار ضرر مالی پی‌در‌پی می‌شود. این ضررها ناشی از چیست؟

ساز‌و‌کار جدید برای نهادینه‌شدن به زمان زیادی نیاز دارد. البته ناگفته نماند که در چهار‌سال گذشته، شرکت پست، هم از لحاظ ساختار و هم از نظر مالی، دچار تحولات جدی شده و طی این سال‌ها شرکت پست جمهوری اسلامی ایران عملا یک شرکت زیان‌ده بوده است، به‌گونه‌ای‌که دولت ناگزیر بود بخش زیادی از هزینه‌های پستی را در‌قالب زیان به شرکت پست پرداخت کند. این امر در چند‌سال گذشته، تغییر یافته و با بازاریابی، بازارسازی، نگهداری بازار و نگاهی متحولانه به بازارهای کسب‌و‌کار نوین، پست از روند سابق خود تا حد زیادی فاصله گرفته و امروز اگر چه به نقطۀ ایدئالی نرسیده‌ایم، اوضاع به‌شدت تغییر یافته است.

﷯ 

آیا وضعیت مالی پست استان نیز همان رویۀ مالی کشور را دارد؟ در سال‌های گذشته چه مقدار ضرر و سود داشته‌اید؟

وضعیت تنوع خدمات در شرکت پست خراسان‌رضوی خوب پیش می‌رود. وضعیت مالی در سال‌های ٩٣ و ٩۴ به نقطۀ سر‌به‌سر رسید، اما متأسفانه در سال‌٩۵ حدود ٧‌میلیارد‌تومان ضرر دادیم.

﷯ 

این ضرر از چه عاملی نشئت می‌گرفت؟

این زیان مربوط‌به امور پرسنلی بود. یک‌سری پرداخت‌های پرسنلی صورت گرفت که این پرداخت‌ها درراستای تأمین رضایت همکاران بود. هزار نفر در ادارۀ پست خراسان‌رضوی مشغول به کار هستند که فرایند و هزینه‌های خاص خود را دارند. از‌طرفی، افزایش محسوسی برای تعرفه در سال‌٩۵ نداشتیم؛ یعنی خدماتی باید ارائه می‌کردیم که با تعرفه‌های سال‌٩۴ بسته شده بود، ولی خدمات و هزینه‌ها مربوط‌به سال٩۵ بود.

﷯ 

اولین چیزی که هرکس با رفتن به پست مرکزی آن را به‌وضوح می‌بیند، تعداد زیاد کارکنان ادارۀ پست است که هزینۀ زیادی برای شرکت پست به‌‌جای می‌گذارد. آیا این همه کارمند برای ادارۀ پست لازم است؟

سیاستی که ادارۀ پست خراسان‌رضوی دنبال کرده، چابک‌سازی نیروهای اجرایی ادارۀ پست است. قبلا نیروهای زیادی در بخش ستاد مشغول بودند که آن‌ها را به‌دلیل عدم نیاز یا تغییر ساختار به قسمت‌های اجرایی انتقال دادیم. برای همین هم فکر می‌کنم که تعداد زیاد نیرو در واحد اجرا، نه‌تنها نقطۀ ضعف نیست، بلکه نقطۀ قوت هم است. نتیجۀ آن، افزایش سرعت پاسخ‌گویی به ارباب رجوع است.

﷯ 

این درست، ولی باید به‌اندازه‌ای نیرو داشت که بتوان از عهدۀ امور هزینه‌ای آن‌ها بر‌آمد و دچار زیان نشد.

ما علاوه‌بر مسئولیت اداری، مسئولیت اخلاقی هم دربارۀ نیروی کار داریم. در شرایطی که کشور به‌شدت نیازمند موضوع اشتغال است، از لحاظ اخلاقی مجاز نیستیم نیروهایی را که به‌گونه‌ای به شبکۀ پست وارد شده‌اند، اخراج کنیم، مگر اینکه نیرویی باشد که دچار یک نوع مشکلات خاص قانونی شود که ادامۀ خدمت آن، طبق ضوابط در ادارۀ پست میسر نباشد. آن طرف قضیه را هم به شما بگویم. با‌اینکه زیان مالی را در سال پیش تجربه کردیم، هم در حوزۀ ترافیک افزایش محسوسی داشتیم، یعنی تعداد تراکنش‌ها و مرسولات مراسلاتی در حوزۀ پست را که در گردش بودند، بیشتر کردیم و هم در حوزۀ درآمد رشد خوبی پیدا کردیم. ولی متأسفانه میزان افزایش هزینه‌های پست استان با میزان درآمد مطابقت نداشت. در‌واقع علت اصلی زیان‌دهی شرکت در سال پیش، این بود، وگرنه ما به نسبت سال‌های قبل افزایش درآمد داشتیم.

﷯ 

علت اینکه شرکت ملی پست، سالیان متوالی نتوانسته از خدمات پستی، هزینه‌های خود را تأمین کند، چیست؟

متأسفانه شرکت پست بی‌رقیب نیست. اگرچه پست باید خدمات انحصاری را خود ارائه دهد، در‌عمل این اتفاق نمی‌افتد. فکر می‌کنید چقدر می‌توانیم ضابطه و قانون را اعمال کنیم. اغلب افراد و شرکت‌هایی که به حوزۀ پستی روی می‌آورند، دوست دارند در شهرهای بزرگ و زود‌بازده فعالیت کنند، چون از توجیه‌پذیری درآمدی برخوردار است. متأسفانه شرکت پست نه‌تنها از خدمات بخش‌های خصوصی در شهرهای بزرگ استفاده‌ای نمی‌برد، بلکه از سبد شرکت پست هم به نفع بخش خصوصی، زده می‌شود.

﷯ 

این درست است که بخش خصوصی در حیطۀ شما مشغول به فعالیت است، ولی این یک واقعیت است و به‌هر‌حال برای آن باید تدبیری اندیشید. تدبیر شما چیست؟

ما اصلا مخالف ورود بخش خصوصی به پست نیستیم، بلکه از آن استقبال هم می‌کنیم. در حال حاضر ۴۵٠دفتر پیشخوان در سطح استان مشغول به فعالیت هستند که ٣٠‌درصد از فعالیت این دفاتر سهم خودشان است. به‌عبارتی ٧٠‌درصد از درآمد بودجه‌ای شرکت پست (فقط خدمات باجه‌ای، نه خدمات قراردادی) از دفاتر پیشخوان تأمین می‌شود. بحث بعدی به خدمات پستی روستایی بر‌می‌گردد. ٢٠درصد از اعتبارات شرکت پست صرف هزینه‌کرد در خدمات پستی روستایی می‌شود، آن هم بدون اینکه درآمدی از مراسلات پستی روستایی داشته باشیم. این کار از تکالیف قانونی شرکت پست است که هر‌جا بخش خصوصی نتواند و یا راغب نباشد خدمت کند، جور کار را باید شرکت پست بکشد. وقتی که صددرصد نقاط روستایی و شهری را تحت پوشش داریم، نتیجه این می‌شود که با نیروی کار حجیمی مواجه شویم که هزینه‌های خاص خود را برای ادارۀ پست ایجاد می‌کنند. در این کار سودی باقی نمی‌ماند، ولی بخش خصوصی، گزینشی و در هر شهری که از لحاظ مالی پربازده باشد، وارد می‌شود و نتیجه این می‌شود که سود می‌برد.

﷯ 

تا اینجا مشخص شد که این تعداد کارمند برای کارکرد اصولی و مناسب ادارۀ پست نیاز است. برای تأمین هزینه‌های دستمزد این افراد چه راهبردی را در پیش گرفته‌اید؟

تکلیف اینجا مشخص است. بر‌طبق قانون هر‌کس که بخواهد در حیطۀ فعالیت‌های پستی و تراکنش‌های مراسلاتی وارد شود، باید طبق قوانین از شرکت پست مجوز بگیرد. فکر می‌کنید چند‌درصد از کسانی که در حیطۀ وظایف پستی مشغول به کار هستند، از شرکت پست مجوز دارند؟ یا چند‌درصد از خدمات پستی که منحصراً قانون به پست واگذار کرده به دست شرکت‌های خصوصی‌ای انجام می‌شود که آن وظیفه اصلا برای آن‌ها تعیین نشده است؟ این‌ها همه مهم هستند. شرکت پست خراسان‌رضوی فقط ٣٠‌درصد از بازار مالی پستی را به‌عهده دارد و بیشتر نصیب بخش خصوصی می‌شود.

﷯ 

چرا علیه شرکت‌های خصوصی بی‌مجوز اقدام نمی‌کنید؟

چه اقدامی می‌شود کرد! با تمام بخش خصوصی که نمی‌توان برخورد سلبی کرد و آن‌ها را به دادگاه کشاند! برخورد ما با بخش خصوصی، سلبی نیست. چنین نگاهی به بخش خصوصی نداریم. ترجیح می‌دهیم به‌جای برخورد سلبی، بخش خصوصی را وارد یک چارچوب قانونمند کنیم که تمامی گزاره‌های قانونی به‌وضوح در آن دیده شود و فعالیت‌های آنان شفاف باشد.

چاره‌ای نداریم، جز اینکه خدمات پستی را گسترش دهیم و مطابق با نیاز مردم محصول طراحی کنیم. خدماتی که در اداره‌های دولتی، از لحاظ جابه‌جایی مراسلات ارائه می‌شود، اگر امکان آن وجود دارد، به شرکت پست واگذار شود. اگر این اتفاقات بیفتد، نه‌تنها زیان‌ده نخواهیم بود، بلکه یکی از شرکت‌های پرسود و پربازده در سطح استان خواهیم شد.

﷯ 

موضوعی به‌نام برندسازی در بازار مطرح است؛ اگر یک شرکت مانند ادارۀ پست می‌خواهد در بازار باقی بماند، باید برندسازی کند. چرا ادارۀ پست کمتر روی این موارد سرمایه‌گذاری می‌کند؟

در تمام دنیا، که از قضا در امورات پستی از ما جلو هستند، تمامی کارها مشخص و معین است. اگر کسی بخواهد از خدمتی که برای آن تعریف شده است، پا را فراتر بگذارد، با جریمه و مجازات مواجه می‌شود. ما نیز با چنین شرایطی مواجه‌ایم. نمی‌توان دولت را با بخش خصوصی در بازار مقایسه کرد. اگر من بخواهم در بازار مانند بخش خصوصی رفتار کنم، باید پاسخ‌گوی عملکردهایم به نهادهای نظارتی باشم، ولی بخش خصوصی به این مسائل کمتر پایبند است.

﷯ 

ولی برخی از شرکت‌های دولتی اتفاقاً سودده هم هستند و آن‌ها نیز با قوانینی که شما فرموده‌اید مواجه‌اند. این قوانین آن‌ها را نیز محدود می‌کند، ولی در‌عین‌حال سودده هم هستند. چطور آن‌ها توانسته‌اند؟

من در سابقۀ خدمتی خودم بسیار شفاف عمل می‌کنم. مشهد بعد‌از تهران، بزرگ‌ترین شرکت پست توزیع‌کنندۀ مراسلات پستی است، یعنی پست خراسان‌رضوی عملا سنگینی وظایف ادارات پست سایر شهرها را بر دوش می‌کشد. سود را استانی مانند تهران برده است و ضرر را استان خراسان می‌دهد. وقتی این شرایط را می‌بینیم، ممکن است ضرر ادارۀ پست خراسان‌رضوی از ٧‌میلیارد کمتر باشد. اگر این رقم را در استان‌های دیگر، که بار مرسولاتشان را بر استان خراسان‌رضوی تحمیل کرده‌اند و یا ادارۀ پست استان آن‌ها را قبول کرده باشد، در نظر بگیریم ممکن است زیان‌ده نباشم، بلکه سودده هم باشم.

﷯ 

یکی از نیازهای امروزۀ شهروندان، کمک شرکت پست برای خرید برخی کالاهای خارجی از برخی شرکت‌های اینترنتی است. آیا توانسته‌اید به این نیاز پاسخ دهید؟

این سیاست‌ها ملی است و شاید در حوزۀ پست کشور هم تعریف نشده باشد. این کار با پیوست‌ها و معاهداتی صورت می‌پذیرد که بین دولت جمهوری اسلامی ایران و سایر شرکت‌ها و نهادهای بین‌المللی منعقد می‌شود. ما ازطریق شرکت‌های واسط می‌توانیم این کار را انجام بدهیم، ولی علاقه‌ای به این کار نداریم.

﷯ 

جناب آقای مهری، رئیس کل شرکت ملی پست، در مصاحبه‌ای گفته‌اند که این کار در سطح جزئی و محدود آغاز شده است. آیا شما هم در مشهد برنامه‌ای برای آن دارید؟

اگر این کار محقق شده باشد، فضای مشهد هم، از کشور مجزا و مستقل نیست؛ در مشهد هم بنا به رویۀ کشور این کار انجام می‌شود.

﷯ 

به‌طور مثال برخی از دانشجویان و اساتید دانشگاه فردوسی به کتاب‌های معتبر دانشگاهی نیاز دارند که در سایت‌های معتبر اینترنتی به فروش می‌رسند. تاکنون چه تعداد از خریدهای این قشر از این سایت‌های معتبر بین‌المللی را به داخل کشور رسانده‌اید؟ می‌توانید دراین زمینه آماری ارائه دهید؟

برخی چیزها اصلا تابع آمار نیست، چون ممکن است آن‌قدر درخواست‌ها کم باشد که ضرورت آمار‌گرفتن وجود نداشته باشد. بسیاری از مطالب علمی، الان به‌صورت کتاب کاغذی عرضه نمی‌شود و شما می‌توانید با پرداخت بین‌المللی، آن را به‌صورت الکترونیکی دانلود کنید. من بالشخصه ندیده‌ام. تا‌به‌حال کسی برای آوردن کتاب از خارج‌از کشور به ما مراجعه نکرده است. اگر کسی باشد که از خارج‌از کشور کتاب خریداری کرده باشد، آن را به داخل کشور خواهیم آورد. تا‌به‌حال کسی به شرکت پست استان این سفارش را نداده است. ممکن است شرکت‌های واسطی باشند که این کارها را انجام دهند، ولی تا‌به‌حال به پست استان کسی مراجعه نکرده است.

﷯ 

الان در نیمۀ سال‌٩۶ هستیم. با این برنامۀ راهبردی که می‌فرمایید، شما در چه ماه یا سالی می‌توانید اعلام کنید که شرکت پست به درآمد خالص زیادی رسیده است؟

اگر رسانه‌ها و نهادهای تصمیم‌گیر به شرکت پست کمک کنند و نهادهایی که به‌نوعی در کارهای پست وارد شده‌اند و طبق ضوابط نباید ورود پیدا کنند، کارهای پستی را به شرکت پست واگذار کنند و مردم هم کماکان اعتماد خود را به ما ادامه دهند و خود ما هم چابک‌تر وارد گود شویم، امسال یقیناً وضعیت از پارسال بهتر خواهد شد.

﷯ 

دقیق‌تر بفرمایید! طبق برنامه‌ای که تدوین کرده‌اید، چه زمانی پست سود‌ ده خواهد بود؟

تعیین زمان دقیق برای آن خیلی سخت است. اگر این زمان را بتوان برای شهرداری مشهد تعیین کرد، ما هم می‌توانیم زمانی برای سودهای بالا تعیین کنیم! زمانی بود که شرکت پست استان، خدمات پستی شهرداری را با ظرفیت ١٢‌نیرو انجام می‌داد. تغییر مدیریتی در یکی از قسمت‌های شهرداری انجام گرفت و این خدمات از دست ما خارج و به شرکت دیگر واگذار شد.

﷯ 

شاید به خدمات پست برگردد که نیاز مشتری را نتوانسته برآورده کند؛ مثلا ممکن است شرکتی پیدا شده باشد که ارزان‌تر از شما جابه‌جایی‌های مراسلاتی را برای آن‌ها انجام داده باشد؟

مگر بنده یا پست کشور، مسئول تصویب طرح‌ها و هزینه‌های پستی هستیم! ضوابطی وجود دارد و سازمان تنظیم مقررات، این تعرفه‌ها را تعیین کرده است. مگر می‌شود من تعرفه را بشکنم!

﷯ 

پس چرا بخش خصوصی با همین تعرفه‌ها نه‌تنها ضرر نمی‌کند، بلکه در‌کنار شما سود هم می‌برد؟

چون پست خصوصی، به‌اندازه پست دولتی هزینه‌ نمی‌کند. پربازده‌ترین شهرها از‌نظر برگشت سرمایه را برای خود گزینش می‌کند و فقط در آن منطقه خدمات ارائه می‌دهد. در دیگر نقاط کم‌بازده، این ادارۀ پست است که باید خدمات ارائه دهد.

﷯ 

آمارها نشان می‌دهد که برخی از ادارات پست در برخی از استان‌های بزرگ و برخوردار کشور هم دچار ضرر و زیان می‌شوند.

خیر، ادارۀ پست استان خراسان‌رضوی در مشهد سود‌دهی داشته است. ضرر ما از شهرستان‌های استان ناشی می‌شود.

﷯ 

فعالیت دیگری که برای کاهش ضرر و زیان لازم است، سرمایه‌گذاری است. در این خصوص چه سرمایه‌گذارانی را جذب کرده‌اید؟

سرمایه‌گذاری ادارۀ پست، هدفمند است و صرف زیباسازی ظاهری ابنیه، به آن معنا که هیچ بهره‌وری نداشته باشد، نمی‌شود. سرمایه‌گذاری‌های پست درراستای بهبود خدمات و توسعۀ منابع انسانی صورت می‌پذیرد. سرمایه‌گذاری پست درخصوص قراردادهایی است که با بخش خصوصی درزمینه‌های مختلف مانند دفاتر پیشخوان، نمایندگی‌های پستی، واگذاری خطوط حمل‌ونقل جا‌به‌جایی مراسلات پستی و شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها می‌بندیم. این قراردادها ضمن اینکه منبع درآمدی برای خودشان و کارکنانشان شده، برای ادارۀ پست هم منشأ خیر بوده و ترافیک پستی ما را افزایش داده است.

﷯ 

ولی این تعریفی که می‌کنید، واگذاری خدمات است نه سرمایه‌گذاری!

نه، این سرمایه‌گذاری است. وقتی بخش خصوصی در فضای ارائه‌شده مستقر می‌شود و تمامی امکانات و تجهیزاتش را با خود می‌آورد و خدمتی را به‌صورت مشترک انجام می‌دهیم، همین سرمایه‌گذاری است.

﷯ 

انتقادی که به شرکت پست است، به این بر‌می‌گردد که ادارۀ پست نتوانسته برای تمامی فعالیت‌های خود تبلیغ کند و بسیاری از شهروندان از فعالیت‌های ادارۀ پست بی‌خبرند. به عنوان مثال، ادارۀ پست، پیک موتوری دارد، ولی عموم بازاریان با این خدمت ادارۀ پست آشنا نیستند.

این یک واقعیت است که دستگاه‌های دولتی در بازار، مقداری کُند واکنش نشان می‌دهند، وقتی این اتفاق ناخوشایند حادث می‌شود، مردم منتظر دستگاه‌های دولتی نمی‌مانند و سریع‌ترین و نزدیک‌ترین راه را برای گرفتن خدمت خود انتخاب می‌کنند. بعد هم به‌تدریج آن اعتمادی که مردم از بخش خصوصی خدمت دریافت می‌کنند، به دست می‌آید.

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی