کد خبر : 75904
/ 16:03
ساعتی با دکتر محمدعلی داوریار، رئیس دانشگاه پیام نور خراسان رضوی که از ظهور دانشگاه های نسل سوم می گوید

در حال گذار به سوی دانشگاه های کارآفرین هستیم

مهجوری / سلامی- نظام آموزش عالی کشور، مهم‌ترین نقطۀ آغاز پیشرفت یک کشور محسوب می‌شود، به‌طوری‌که با برنامه‌ریزی و هدفمندکردن این نظام، می‌توان قشری تحصیل‌کرده و اندیشمند به بار آورد که پیشرفت کشور را رقم بزنند.

در حال گذار به سوی دانشگاه های کارآفرین هستیم

در کشور ما علاقۀ نسل جوان به تحصیلات دانشگاهی بسیار زیاد است، به‌طوری‌که از ابتدای انقلاب تاکنون با حجم گسترده‌ای از داوطلبان ورود به دانشگاه مواجه بوده‌ایم، موضوعی که به‌نوبۀ خود باعث شده دانشگاه‌های متعدد با رویکردهای مختلف تأسیس شود، دانشگاه‌هایی مانند دولتی، علمی و‌کاربردی، غیرانتفاعی، مجازی آزاد و پیام‌نور. دانشگاه پیام نور با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی مهر ماه١٣۶٧ تأسیس شد و در عمر تقریباً سه‌دهه‌ای خود، منشأ بسیاری از پیشرفت‌های علمی بود. این دانشگاه در رتبه‌بندی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، که در سال٩٣ انجام گرفت، جزو ‌١٠دانشگاه برتر جامع کشور قرار گرفت. برای آشنا‌شدن با راهبردها و فعالیت‌های دانشگاه پیام نور، با دکتر محمد‌علی داوریار، رئیس دانشگاه پیام نور استان خراسان رضوی گفتگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

﷯ 

دانشگاه پیام نور طرحی نو در نظام آموزش عالی کشور است که سبک و سیاق تحصیل در آن کمی با دانشگاه‌های دولتی دیگر متفاوت است. می‌توانید دربارۀ تحصیل در این دانشگاه کمی توضیح دهید؟

دانشگاه پیام نور، بزرگ‌ترین دانشگاه دولتی غیر‌رایگان کشور از لحاظ تعداد دانشجو، کارمند و اعضای هیئت‌علمی است. این دانشگاه را می‌توان در رستۀ دانشگاه‌های «باز» طبقه‌بندی کرد. دانشگاه‌های باز، تفاوتی اساسی و ماهوی با دانشگاه‌های سنتی دارند، به این صورت که ورود به این دانشگاه‌ها آزاد و ساده است، ولی خروجی‌شان با‌توجه‌به شرایط و مسائل از‌جمله «محتوا‌محور» بودن آن‌ها، که با‌کیفیت‌تر از دانشگاه‌های دیگر است، سخت‌تر است.

﷯ 

چرا بین داوطلبان کنکور سراسری انتخاب دانشگاه پیام نور اولویت چندم را دارد و در‌شرایطی‌که داوطلب دیگر امیدی به جایی نداشته باشد، ناچاراً به این دانشگاه رو می‌آورد. آیا این نشانۀ ضعف دانشگاه پیام نور است؟

مردم حق دارند آزادانه انتخاب کنند. چون این دانشگاه دولتی است، منفعت و سود حاصل برای این دانشگاه به هیچ شخصی نمی‌رسد و هیچ کس ذی‌نفع نیست. ما الان در حال گذر به دانشگاه‌های نسل سوم کارآفرین هستیم. جوان‌ها باید بدانند که اسم و عنوان دانشگاه، مهم نیست و اینکه فکر کنیم از کدام دانشگاه مدرک بگیریم که فردا سر کار برویم چندان اهمیتی ندارد. به‌عنوان مثال دانشگاه پیام نور هر سال در آزمون وکالت، چند رتبۀ برتر را به خود اختصاص می‌دهد. این از ظرفیت‌های رشتۀ حقوق دانشگاه پیام نور است. به همین دلیل اولین‌بار در کل دانشگاه‌های پیام نور توانستیم دانشکدۀ حقوق را در دانشگاه پیام نور مشهد، مستقلا تأسیس کنیم. فقط در پیام نور مشهد است که دانشکدۀ مستقل حقوق راه‌اندازی شده است. به‌خاطر کیفیت و ادعایی که در رقابت داریم، توانسته‌ایم این کار را برای اولین بار انجام دهیم.

﷯ 

فکر می‌کنید کیفیت دانشگاه پیام نور هم‌سطح دانشگاه‌های دولتی دیگر است؟

فقط این را بگویم که بالغ‌بر ٣٠درصد از دانشجویان پذیرفته‌شدۀ سال پیش، در دانشگاه‌های مختلف دولتی و آزاد، دانش‌آموختگان دانشگاه‌های پیام نور سراسر کشور بودند. چرا؟ کسی که در دانشگاه پیام نور درس می‌خواند، فقط برای درس می‌آید و بس. من جسارتی به دانشگاه‌های دیگر نمی‌کنم، ولی ممکن است دانشجویی در دانشگاه دیگر پیدا شود که برای تنوع و تفریح یا برای تفاخر به دانشگاه برود. اما دانشجو در دانشگاه پیام نور به‌خوبی می‌داند که اگر دیر بجنبد، فارغ‌التحصیل نخواهد شد. همین، علت اصلی است که معدل‌ها در پیام نور به نسبت دیگر دانشگاه‌ها کمتر است. محتوای درس را یک نفر طراحی می‌کند. سؤال امتحانی را یک نفر دیگر و تصحیح اوراق امتحانی به دست شخص دیگری است.

﷯ 

فکر می‌کنید مهم‌ترین معضلی که در حال حاضر جامعۀ دانشگاهی ما را فرا‌گرفته، چیست؟

به نظر بنده، دانشگاه‌ها در وضعیت رکود به سر می‌برند. متأسفانه آن شور و هیجان ١٠سال قبل را در دانشگاه‌ها نمی‌بینیم. من در سال‌های ٨٨ تا ٩٠ مسئولیت دانشگاه پیام‌نور مشهد را برعهده داشتم. یادم نمی‌آید روزی باشد که کمیته‌های علمی، بسیج، انجمن و... دانشگاه همایشی نداشته باشند دانشجویان، ما را آرام نمی‌گذاشتند. حدود ۴٠‌کمیتۀ علمی داشتیم که همه فعال بودند. این انجمن‌ها بارها در طول سال از چهره‌های مختلف و مطرح سیاسی و اجتماعی کشور دعوت می‌کردند تا به دانشگاه بیایند و شرایط موجود را نقد کنند. من فکر می‌کردم که این رکود شاید در دانشگاه پیام نور است که چند‌سالی رخ داده، ولی تحقیق کردم و دیدم که در دانشگاه‌های دیگر هم وضع به همین صورت است. مقام معظم رهبری این همه صحبت از کرسی‌های آزاد‌اندیشی می‌کنند. آزاد‌اندیشی یعنی اینکه انسان نقد منصفانه داشته باشد و حرف خود را بزند. ما باید این فرصت را مهیا و این ضعف را از دانشجویان خود دور کنیم. متأسفانه دانشجویان ما در موضوعات اجتماعی و فرهنگی فعال نیستند.

﷯ 

انفعال دانشگاه را در مواجهه با مسائل اجتماعی می‌پذیرید؟

بله، اگر واقعیت‌ها را ببینیم در تمام دانشگاه‌ها این انفعال صورت پذیرفته است. من مسئولیت یک واحد دانشگاهی پیام نور واقع در یکی از شهرهای استان را در سال‌١٣٨۵ به‌عهده داشتم. به محضی که به آن دانشگاه رفتم، سرویس بهداشتی را درست کردم. برخی‌ها گفتند این چه کاری است! گفتم از نیازهای یک دانشگاه‌، همین است. چند وقت بعد نمازخانۀ دانشگاه را تأسیس کردم. این گذشت تا یک روز یکی از دانشجویان، که کارمند یکی از نهاد‌های دولتی هم بود، در ایام امتحانات پیش من آمد و بنا به انتقادگذاشتن کرد. گفت شما چطور رئیس دانشگاهی هستید که این دانشگاه نه سرویس بهداشتی دارد و نه نمازخانه؟! گفتم از کی به دانشگاه نیامده‌ای؟ گفت فقط ایام امتحانات به دانشگاه می‌آیم! عرضم این است که شما شاید کارهای زیادی انجام دهید، ولی چون دانشجویان از این امتحان به امتحان بعدی به دانشگاه می‌آیند، این اقدامات را نمی‌بینند. این تفاوت اساسی دانشگاه ما با دانشگاه‌های دیگر است. ما دانشگاهی هستیم که ویژگی‌های خاص خود را دارد.

﷯ 

گمان می‌کنم در برخی مشکلات جامعۀ دانشجویی، این مسئولان دانشگاه هستند که مقصرند! اکثر مسئولان دانشگاه با مطالبه‌خواهی و نوع ارتباط خاص دانشجویان با جامعه آشنا نیستند و به همین دلیل برنامه‌ای برای حل برخی معضلات ندارند. به‌عنوان مثال اولین مشکل دانشجو، کار است.

نیمۀ اول سال٩۶ در اتاق صنعت با ٢۵نفر از مسئولان انجمن‌های تولیدی استان جلسه‌ای در دانشگاه در حضور رسانه‌ها برگزار و بیان کردیم که ما به‌دنبال ایجاد ارتباط با صنعت هستیم و دوستان ما هم در صنعت از این ارتباط استقبال کردند. می‌خواهم بگویم که این‌طورکه شما می‌فرمایید نیست؛ ما مشکل را مطالعه کرده‌ایم و از آن اطلاع داریم. برای درمان آن هم قدم اول را برداشته‌ایم. اربابان صنعت این دغدغه را دارند که اگر دانشجو را به محیط کارشان بیاورند، ممکن است به کار لطمه بخورد. از آن طرف، برخی دانشجویان هم به خودشان اجازه نمی‌دهند که به محیط‌های کاری بروند و کار بدنی و فنی کنند. باید بتوانیم این فرهنگ را درست کنیم.

﷯ 

فکر می‌کنید که افراد زیر‌مجموعۀ شما به این وظیفه، آگاهی و اشراف کامل دارند؟

در این زمینه، نقشی سی‌چهل‌درصدی برای خودمان قائل هستیم. بقیه به طرف مقابل و کمی هم به دانشجویان بر‌می‌گردد. من به مسئولان انجمن صنایع استان گفتم که شما رابط خود را به دفتر واقع‌در دانشگاه معرفی کنید تا بتوانیم نخبه‌های دانشگاه را شناسایی کنیم. من تضمین می‌کنم کسانی که شناسایی شوند، دانشگاه آن‌ها را از محل مرکز کارآفرینی حمایت کند. تا الان که این مرکز کارآفرینی را راه‌اندازی کرده‌ایم، کسی به ما مراجعه نکرده است!

 

﷯ 

در سال‌های اخیر صحبت‌هایی شده بود که دانشگاه‌ها به‌دنبال درآمدزایی و کاهش وابستگی به دولت باشند. در استان خراسان رضوی شما چقدر توانسته‌اید این امر را محقق کنید؟

آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی دانشگاه‌های پیام نور کشور تا سال گذشته، هزینه‌ای بود. مسئولان این‌بار طور دیگری به قضیه نگاه کردند و گفتند که فقط هزینه‌ای نبینیم و درآمدی هم به آن نگاه کنیم. گرچه هنوز آیین‌نامه‌ها کامل نشده، آیین‌نامه‌های درآمدزایی به دانشگاه‌ها ارسال شده است. در‌بین دانشگاه‌های کل کشور، خراسان رضوی بعداز تهران، مقدورات زیادی برای انجام برخی کارها دارد. این فقط به سیاست‌های کلان وزارتخانه بر‌می‌گردد که چطور از شرایط استفاده کند. من بارها به همکارانم در سازمان مرکزی گفته‌ام که اگر استان‌ها اختیاراتی داشته باشند و آیین‌نامه‌ها به‌روز شود، این وعده را می‌توانیم بدهیم که بخشی از حقوق کارکنان خودمان را تأمین کنیم.

﷯ 

فکر می‌کنید ظرف دو سال آینده چند‌درصد از بودجه‌های خود را می‌توانید تأمین کنید و از وابستگی به مرکز بکاهید؟

چون تازه داریم به این موضوع ورود پیدا می‌کنیم، نمی‌توانم دقیق پیش‌بینی کنم، ولی این توان را در دانشگاه پیام نور خراسان رضوی می‌بینم که این روند را با موفقیت پیش ببریم. باید بیشتر تلاش کنیم تا با دانشجو بهترین رفتار را داشته باشیم. تنها راه نجات تمام دانشگاه‌ها این است که جذب دانشجو داشته باشند. باید بتوانیم ارتباط میان دانشگاه و جامعه را برقرار کنیم.

■■■

تأسیس اولین مرکز نوآوری دانشگاه پیام نور در خراسان

مدتی قبل برای اولین‌بار مرکز نوآوری دانشگاه پیام نور در کل کشور، تشکیل شد. بنا بود این مراکز طی تفاهمی با مرکز علم و فناوری ریاست جمهوری، در تمام استان‌ها شکل بگیرد. اولین استانی که اعلام آمادگی کرد، خراسان‌رضوی بود. تهران، خراسان رضوی و فارس، سه استانی بودند که اولین بار مرکز نوآوری خود را تأسیس کردند. من قبلا تجربۀ این کار را داشته‌ام. چهارسال مسئول دانشگاه پیام نور مشهد بودم. در آنجا دانشجویان نخبه و مخترعانی بین‌المللی داشتیم که الان اختراعاتشان تجاری‌سازی شده و به تولید انبوه رسیده است. این مخترعان را کسی نمی‌شناخت، ولی ما از آن‌ها حمایت کردیم و الان به جایگاه خود رسیده‌اند. با‌این‌حال ساز‌و‌کار، ساختار قانونی و ضابطه‌ای نداشتیم که به آن‌ها کمک و از آن‌ها حمایت شود. این اتفاق امسال رخ داد و خراسان رضوی به همراه دو استان دیگر، اولین مرکز نوآوری را تأسیس کردند. می‌خواهم به دانشجویان دانشگاه پیام نور این نوید را بدهم که فرقی نمی‌کند که شما در چه رشته‌ای مشغول به تحصیل هستید؛ اگر همت کنید، می‌توانید با ارتباط با این کانون به کارآفرین تبدیل شوید.

قصد داریم در دانشگاه پیام نور، خود را محک بزنیم و از مواهب طبیعی استان بهره‌مند شویم و از تولیدات گیاهان دارویی غفلت نکنیم. ٣٠واحد آموزشی در استان خراسان‌رضوی مشغول به فعالیت است. این مراکز می‌توانند پژوهشکدۀ گیاهان دارویی راه‌اندازی کنند. به‌تدریج در سال‌های آینده، رشته‌های مربوط‌به طب سنتی را در دانشگاه پیام نور خراسان رضوی دایر خواهیم کرد. به فرض، دانشجویی رشتۀ کتابداری می‌خواند. ولی اگر راغب باشد و بداند که از‌طریق طب سنتی هم می‌تواند در آینده امرار معاش کند، می‌تواند طب سنتی هم بیاموزد. کارآفرینی و دانشگاه نسل سوم، یعنی دست‌زدن به این اقدامات. این‌ها اقدامات ماست و اینکه چقدر از آن محقق شود، به تلاش ما و دیگر مؤلفه‌های دخیل در آن بستگی دارد.

■■■

تحصیل هم زمان در دو رشته یک مزیت است

مدل دانشگاه پیام نور در سایر کشورها هم دیده می‌شود؛ هم در آسیا و هم در اروپا. به‌عنوان مثال دانشگاه «ایندیرا گاندی» هندوستان جزو دانشگاه‌های باز است. این جور دانشگاه‌ها در بسیاری از کشورها دیده می‌شود.

دانشگاه پیام نور با اینکه جزو دانشگاه‌هایی است که تحصیل در آن رایگان نیست، کمترین شهریه را در مقایسه با سایر دانشگاه شهریه‌‌ای کشور دارد. اگر دانشگاه آزاد را بخواهم مثال بزنم، شهریۀ دانشجویان پیام نور، یک‌سوم شهریۀ دانشجویان دانشگاه آزاد است.

بااینکه تحصیل در این دانشگاه رایگان نیست، تعداد زیادی دانشجو در آن مشغول تحصیل هستند.

دانشگاه پیام نور ویژگی‌هایی دارد که کمتر در دانشگاه‌های دیگر دیده می‌شود. اولین ویژگی این است که دانشجویان دانشگاه‌های پیام نور مجازند به‌طور هم‌زمان در دو رشته تحصیل کنند. به‌عنوان مثال دانشجویی که در‌حال تحصیل در رشتۀ حقوق است و به علوم رایانه نیز علاقه دارد، می‌تواند در این رشته نیز مشغول به تحصیل شود. جالب است بدانید که در حال حاضر دانشجویانی در دانشگاه پیام نور داریم که اعضای هیئت‌علمی سایر دانشگاه‌ها هستند. 

در دانشگاه پیام نور هیچ الزامی نداریم که یک دانشجو در‌کنار دانشجویان دیگر قرار گیرد، که بخواهد احساس شرم کند و با خود بگوید هم‌کلاسی‌های فعلی ممکن است در آینده من را در کسوت استادی ببینند و از این بابت خجالت بکشد؛ دانشگاه پیام نور، بهترین فرصت تحصیل برای کسانی است که قصد دارند کار و تحصیل را هم‌زمان پیگیری کنند. این دومین ویژگی این دانشگاه است.

حضور برای دانشجو در کلاس الزامی نیست، ولی برای استاد این حکم نافذ نیست . در ابتدای هر ترم مشخص و معین است و استاد باید در تمام جلسات، ولو با حضور یک دانشجو حاضر شود و به رفع اشکال سؤالات دانشجویان بپردازد. 

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی