کد خبر : 75534
/ 13:49
دکتر محمد حاجیان‌شهری از مهم‌ترین اولویت‌های کمیسیون «خدمات شهری، بهداشت، سلامت و محیط زیست» در شورای پنجم می‌گوید؛

مدیریت مصرف بهینۀ آب در فضای سبز

محیط زیست شهری، یکی از ارکان مهم سلامتی شهری است که با سلامتی شهروندان آن شهر رابطۀ مستقیم دارد.

مدیریت مصرف بهینۀ آب در فضای سبز

سلامی استاد- محیط زیست شهری، یکی از ارکان مهم سلامتی شهری است که با سلامتی شهروندان آن شهر رابطۀ مستقیم دارد. مشهد به‌عنوان دومین کلان‌شهر مذهبی جهان و با ورود تقریباً ٢۵میلیون‌زائر در سال (٨برابر جمعیت ثابت شهری) به خدمات شهری و محیط زیستی ویژ‌ه‌ای نیاز دارد که شهرداری باید اهتمام ویژه‌ای به آن داشته باشد. چالش‌های زیستی و شهری مانند تأمین و مصرف بهینه آب، معضلات بهداشتی شهری، فضای سبز، رفت‌و‌روب و بازیافت زباله‌ها و... ازجمله مسائل زیستی و شهری مشهد است که از دیدگاه محمد حاجیان‌شهری، رئیس کمیسیون «خدمات شهری، بهداشت، سلامت و محیط زیست» شورای شهر، مهم‌ترین آن‌ها مسئلۀ آب است. وی به دو موضوع تأمین پایدار منابع آبی و بهینه‌کردن مصرف آب، نگاه ویژه‌ای دارد و قصد دارد برای این دو، برنامه‌ریزی کارشناسانه‌ای انجام دهد. آنچه در ادامه می‌خوانید، حاصل گفتگویی طولانی با دکتر محمد حاجیان‌شهری است.

اولین چالشی که درحوزۀ مدیریت محیط زیست مشهد برمی‌شمارید، کدام حوزه است؟
اولین چالش محیط زیستی در مشهد، که باید هر متخصص محیط زیست و کشاورزی در سطح کلان به آن بپردازد، مقولۀ آب است. نگاه ما به منابع آبی مشهد باید نگاهی ویژه و راهبردی باشد. این خیلی مهم است که به‌دنبال پایداری در منابع آبی مشهد باشیم، به‌ویژه در حوزۀ فضای سبز. شهرداری یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان آب در شهر مشهد است و ١٠درصد منابع آبی شهر را به مصرف می‌رساند. به‌عبارتی اگر آب شرب مشهد را سالیانه ٢٢٠‌میلیون مترمکعب در‌نظر بگیریم، شهرداری بین ٢٢ تا ٢۵‌میلیون مترمکعب از آب مشهد را مصرف می‌کند. حدود ۶٠ تا ٧٠درصد از این آب از چاه‌های در دست شهرداری و بقیه از آب سدها، پساب‌ها و درصد کمی هم از آب شرب (٢‌درصد) تأمین می‌شود.
105790.jpg

شهرداری، سندی به نام «سند چشم‌انداز شهر مشهد در افق‌١۴٠۴» دارد که شامل توصیه‌هایی دربارۀ سطح توسعۀ فضای سبز شهری مشهد است. فکر می‌کنید با این منابع آبی که شما ذکر کردید، بتوانیم به این سطح از فضای سبز در مشهد دست پیدا کنیم؟
اگر بخواهیم نیم‌نگاهی به توسعۀ فضای سبز مشهد در افق‌١۴٠۴ بیندازیم، می‌بینیم که این سند، سطحی در حدود ۶٧٠٠‌هکتار فضای سبز را برای مشهد تجویز کرده است. باید به فراخور همین سطح از فضای سبز، به ۴٨‌میلیون مترمکعب از منابع آبی دسترسی داشته باشیم. در حال حاضر و بنا به مستندات موجود، شهرداری مشهد برای تأمین آب مورد‌نیاز فضای سبز مشهد، در حدود ٨/٧ میلیون مترمکعب در سال کمبود دارد؛ یعنی پایداری منابع آب در شهر مشهد برای مصرف در حوزۀ فضای سبز، از اهم مسائلی است که شهرداری باید آن را نصب‌العین و در‌ اولویت اقدامات خود قرار دهد.

عده‌ای از کارشناسان به پوشش گیاهی شهری چمن خرده می‌گیرند و می‌گویند که این نوع پوشش گیاهی به آب زیادی نیاز دارد و با کمبود منابع آبی مشهد، سازگاری ندارد. نظر شما چیست؟
بله دقیقاً. دومین مطلب دربارۀ آب، موضوع «مدیریت مصرف آب» است. مصرف آب دو‌وجهی است. از یک سو، باید به‌دنبال منابع پایدار آبی باشیم و از سوی دیگر مصرف آب را بهینه کنیم. یکی از راه‌های مدیریت مصرف بهینه در فضای سبز، جستجوی گونه‌های گیاهی کم‌نهاده و با نیاز کم به آب است. هر‌چند این‌نوع گونه‌ها ممکن است بازدهی اکولوژیک کمتری نسبت‌به گونه‌های حاضر داشته باشند، با افزایش سطح کشت این گیاهان، می‌توانیم این نقص را جبران کنیم.

چه راهکارهایی برای مدیریت مصرف صحیح آب توسط شهرداری پیشنهاد می‌کنید؟
برای افزایش بهره‌وری در‌زمینۀ آب، شهرداری باید شیوه‌های سنتی آبیاری فضای سبز را کنار بگذارد. باید به‌سمت آبیاری مکانیزه برویم، هر‌چند این کار هزینۀ آبیاری را برای واحدهای شهرداری افزایش می‌دهد، چاره‌ای جز این نداریم و منابع آبی استان محدود است. در کل باید بگویم که هر‌قدر هم در تأمین پایدار منابع آبی و مدیریت بهره‌وری از منابع آبی، سرمایه‌گذاری کنیم، باز هم کم است و نیاز به نگاه ویژه‌تری خواهد بود. مهم‌ترین اولویت بنده در کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست شورای پنجم، همین است.

اولویت دوم درزمینۀ چالش‌های شهری و محیط‌زیستی را در چه حوزه‌ای وارد می‌دانید؟
اولویت دوم، مربوط‌به شبکۀ مستقیم آبیاری است. کارهای خوبی هم در این‌راستا انجام گرفته است. هدف این است که یک رینگ از لوله در اطراف شهر تعبیه شود و به موازات این کار، شبکۀ جانبی انتقال آب سامان یابد. در‌این‌راستا تصفیه‌خانه‌هایی که آب را تصفیه می‌کنند، خیلی مهم هستند. برخی از تصفیه‌خانه‌های مشهد، قدرت تصفیۀ بالایی دارند و آن‌طور‌که در طرح جامع دیدم، برخی از آن‌ها حدود ٢٠٠لیتر در ثانیه قدرت تصفیه دارند. در حال حاضر ما به ٧٠٠لیتر در ثانیه آب نیاز داریم. این ٢٠٠لیتر بر ثانیه، خیلی برای ما حائز اهمیت است. برآورد مالی ساخت این تصفیه‌خانه‌ها که در سال پیش انجام شد، مبلغ ٢۵‌میلیارد تومان بود.

اگر مدیریت مصرف آب برای مشهد این‌قدر ضروری است، چرا این رینگ آبیاری تا‌به‌حال تمام نشده است؟
رینگ‌های لوله‌کشی آب، طرحی است که در ١٠٠‌کیلومتر در‌نظر گرفته شده است و حدود ۴٠کیلومتر آن به پایان رسیده است. بنده با آقای مهندس سلامی، مدیر‌عامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری مشهد دربارۀ این طرح صحبت کردم. ایشان کمبود پیمانکار را یکی از مشکلات این طرح عنوان کردند و اینکه بخش‌هایی از این طرح هم باید در فضای ترافیک شهر اجرا شود که با کندی بیشتری مواجه می‌شود.

مقداری از هزینه‌های زیاد شهری مربوط‌به خیل عظیم ورود زائر به مشهد است که ٨ برابر بیشتر از جمعیت شهر است. فکر نمی‌‌کنید که دولت به این شهر باید نگاه ویژه‌ای داشته باشد؟
مشهد، شهری است که سالانه ٢٠ تا ٢۵‌میلیون زائر دارد. درست است که زائر وارد‌شده به شهر، برای شهر ما برکت دارد و ظرفیت‌های اقتصادی و اشتغال فراهم می‌کند، ولی از آن طرف، هزینه‌هایی نیز برای شهر ایجاد می‌کند. باید ظرفیت‌ها را به هم پیوند بزنیم و برای اینکه پروژه‌های شهری را تسریع بخشیم، باید بتوانیم از منابع ملی هم استفاده کنیم. دولت باید مشهد را یک شهر ملی در‌نظر بگیرد و بودجه‌ها هم به همین نسبت تعیین شود.
برای مدیریت بهتر شهری، چاره‌ای جز مشارکت مردم در امور شهری نداریم. شما به تجربه‌های مدیریتی کلان ملی که در آن به نقش مردم اشاره شده است و مشارکت مردمی را شاهد بوده‌ایم، نگاهی بیفکنید. هر‌جا که مردم وارد شده‌اند، نظام با عملکرد موفقی مواجه شده است. در بسیج، جنگ تحمیلی، جهاد سازندگی، سوادآموزی و... نمونه‌هایی از مشارکت موفقیت‌آمیز مردم دیده می‌شود. بنابراین اگر می‌خواهیم در مدیریت شهری هم موفق شویم، باید مشارکت مردم را داشته باشیم. جلب مشارکت مردم نیز جز با ایجاد زمینه‌های جذب مشارکت آن‌ها میسر نمی‌شود.
105789.jpg

به‌تازگی آرامستان «بهشت رضوان» در مشهد ساخته شده است که از آن، مانند بهشت رضا، استقبال مناسبی نمی‌شود. علت چیست؟
فردوس رضوان، جادۀ دسترسی مناسبی ندارد. این معضل باید رفع شود. اگر بخواهیم همشهریان ما از دفن اموات در آرامستان‌های تازه‌ساز، که بسیار هم برای شهرداری هزینه‌بر بوده است، استقبال کنند، باید شرایط دسترسی و جاده‌های مناسبی برای آن فراهم شود. راه دسترسی مناسب برای آرامستان، یکی از برنامه‌های بنده است که در دستور‌کارم قرار داده‌ام.

هزینه‌های رفت‌و‌روب در مشهد، بیش از سایر شهرستان‌هاست و مشهد بیشترین هزینه را برای رفت‌و‌روب شهری اختصاص می‌دهد‌. علت این هزینه‌های سر‌سام‌آور چیست؟
هزینۀ سالانۀ کل خدمات شهری در کل کشور ١١هزار میلیارد‌تومان است، در‌حالی‌که فقط در مشهد این هزینه به هزار‌میلیارد تومان در سال می‌رسد؛ یعنی ٩‌درصد کل کشور. به‌عبارتی تقریباً روزی ٣میلیاردتومان در مشهد هزینۀ رفت‌‌و‌روب پرداخت می‌شود. بااین نگاه، هزینۀ خدمات در مشهد بسیار گران است. برای برون‌رفت از این مشکل، باید از نوآوری‌ها و فناوری‌های جدید استفاده کنیم. باید با برپایی استارت‌آپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان به‌سمت مکانیزه و هوشمند‌کردن خدمات شهری پیش رفت تا از هزینه‌های خدمات شهری کاسته شود.

یکی از موضوعات پر‌مناقشه، بحث کمربندهای حاشیۀ شهر است.روند پیشرفت این کمربندها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
بر‌اساس قانون، شهرداری‌ها موظفند کمربندهای حاشیه‌ای ایجاد کنند. چه از لحاظ محیط‌زیستی به قضیه نگاه کنیم و چه از لحاظ توسعۀ بی‌رویۀ شهرها، وجود این کمربند ضروری است. به‌نظر بنده برای جلوگیری از توسعۀ شهرها، کمربند سبز باید ایجاد شود تا از این طریق حریم شهر مشخص شود و شهرها از وسعتی که دارند، بیشتر گسترش پیدا نکنند. اگر شهری بخواهد گسترش پیدا کند، نباید به‌صورت افقی باشد، بلکه گسترش عمودی باید مد نظر قرار گیرد. تا‌به‌حال اتفاقات خوبی در این راستا انجام گرفته است و خودِ من در بازدیدی که از کمربند جنوبی داشتم، مشاهده کردم که ٢٣٠٠هکتار فضای سبز در آنجا ایجاد شده است. منتهی از بابت پایداری گونۀ گیاهی، در آن بازدید، نقدی عنوان کردم. در پوشش گیاهی نباید به‌سمت گونه‌های گیاهی، که به آب زیادی نیاز دارند، برویم؛ متأسفانه بخش زیادی از کمربندها از همین نوع گونه‌های گیاهی است. ٢‌کیلومتر بالاتر از این ناحیه، ارتفاعات ارغوان وجود دارد که با همان بارندگی‌هایی که ناشی از نزولات جوی است، به حیات خود ادامه می‌دهد. باید سعی کنیم به‌سمت گونه‌هایی که با این نواحی مطابقت دارند و کم‌آب هستند، پیش برویم. 
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی