کد خبر : 75473
/ 16:40
احمد نوروزی، رئیس کمیسیون اقتصادی شورا از ضعف برنامه ریزی برای زائران می‌گوید؛

اوقات فراغت در کنار زیارت

رفت‌و‌آمد سالانه ٢۵‌میلیون زائر به مشهد، فرصت مناسبی را دراختیار می‌گذارد تا ضمن نشان‌دادن هویت شهر، که به مقوله زیارت وابسته است، زمینۀ اشتغال‌ جوانان شهر را نیز فراهم کنیم.

اوقات فراغت در کنار زیارت

مهجوری/ سلامی- مشهد، ظرفیت‌های مختلفی برای سرمایه‌گذاری دارد. رفت‌و‌آمد سالانه ٢۵‌میلیون زائر به مشهد، فرصت مناسبی را دراختیار می‌گذارد تا ضمن نشان‌دادن هویت شهر، که به مقوله زیارت وابسته است، زمینۀ اشتغال‌ جوانان شهر را نیز فراهم کنیم. آیا در تابستان به صحن غدیر حرم مطهر رفته‌اید؟ در این صحن در تابستان برای زوار عرب برنامه‌های مذهبی و فرهنگی به زبان عربی برگزار می‌شود. وقتی به این صحن قدم می‌گذارید با انبوهی از زائران عرب‌زبان حرم امام رضا(ع) مواجه می‌شوید. سؤال اینجاست که چرا حتی نصف جمعیت حاضر در صحن غدیر، در سطح شهر مشهد دیده نمی‌شود و هیچ‌جای شهر با این انبوه زائر عرب مواجه نمی‌شویم؟ آنچه گاه می‌بینیم، تک‌زائرانی هستند که در برخی مکان‌های تفریحی و خرید شهر، حضور دارند. این ضعف ماست که نتوانسته‌ایم این زوار را به سطح شهرمان گسیل کنیم تا از این طریق اشتغال‌زایی ایجاد کنیم. در‌این‌باره و برای آشنا‌شدن با جنبه‌های متعدد سرمایه‌گذاری در اقتصاد شهری مشهد، با احمد نوروزی، عضو شورای شهر و رئیس کمیسیون اقتصادی شورا گفتگو کرده‌ایم که از نظر شما خواهد گذشت.

موضوعی که در مدیریت شهری و اقتصاد شهری از آن غفلت شده است، نقش و جایگاه مردم و مشارکت مردمی شهر مشهد است. به نظر شما با چه انگیزه‌هایی می‌توان مشارکت مردمی را در امور شهر بیشتر کرد؟
بنده اعتقاد دارم که شورای شهر و روستا به این سبب مورد‌تصویب قانون قرار گرفت که شورا بتواند با کمک بسیج مردمی، باعث آبادانی شهرها شود. این مطلب به‌صراحت در فرمایشات امام راحل آمده است و ایشان به این نکته تأکید خاصی داشتند. معتقدم که توسعۀ مشهدالرضا در‌گرو مشارکت شهروندان است و مشارکت شهروندان هم منوط‌به رضایتمندی آن‌هاست. اگر مردم از کارکردهای شهری رضایت داشته باشند و اعتقاد پیدا کنند که شهرداری برای مردم این شهر و در‌خدمت آنان است، در تمام زمینه‌های فکری، مدیریتی، اقتصادی و... با شهرداری مشارکت خواهند کرد. توسعۀ شهری بدون «مشارکت مردمی» امکان‌پذیر نیست.

در گام دوم و بعد‌از نقش مشارکت مردمی در شهر، چه خصوصیاتی برای ادارۀ شهر ضروری است؟
عقل و خرد جمعی، مقولۀ مهمی است و اگر آن را پیگیری کنیم، می‌توانیم انتظار داشته باشیم که خطاهای ما کاهش و ویژگی‌های مثبتمان افزایش پیدا کند. مدیریت سیستمی هم در مدیریت شهری موضوع مهمی است. شهر، مجموعۀ گسترده‌ای از عوامل و فعالیت‌های مختلف است. حوزه‌های حمل‌و‌نقل و ترافیک، عمران و شهرسازی، خدمات شهری و فضای سبز و... همه سیستمی و یکپارچه کار می‌کنند. اگر بتوانیم یک مدیریت سیستمی را‌ه‌اندازی کنیم، به‌این‌صورت‌که قبل‌از گرفتن هر تصمیمی، تأثیر و تأثر آن را بر سایر حوزه‌ها مشاهده کنیم، می‌توانیم انتظار داشته باشیم که تصمیمات ما تبعات منفی نداشته باشد. شهر را به یک انسان تشبیه می‌کنند و اجزای وجودی یک شهر را به اجزای بدن انسان. اگر این سیستم خوب عمل نکند و ارتباطات بین اعضا توسط مغز به‌خوبی اداره نشود، باعث می‌شود که بدن از حالت تعادل خارج شود و تبعات منفی آن را قطعاً خواهید دید. در شهر نیز همین روال جریان دارد. شهر را با این گسترۀ جغرافیایی و فعالیت‌های مختلفی که در آن جاری و ساری است، دیگر نمی‌توان به‌صورت سنتی اداره کرد. فقط با علم و تکنولوژی روز است که می‌توانیم یک مدیریت سیستمی را اجرا کنیم و انتظار ادارۀ مطلوب شهر را داشته باشیم. بنابراین علم و تکنولوژی نیز از موضوعات بسیار مهم در ادارۀ مطلوب شهر است.

قطعاً هر شهری به برنامه‌ریزی نیاز دارد تا به اهداف از‌پیش‌تعیین‌شدۀ خود برسد. آیا در دوره‌های گذشته، برنامه‌ریزی‌های انجام شده و این برنامه‌ها چقدر به اقتصاد مشهد کمک کرده است؟
در دورۀ شورای اول، طرح جامع گردشگری مشهد مطالعه شد، ولی این طرح بنا به دلایلی اجرا نشد. زائران در مشهد، پول فراوانی در این شهر هزینه می‌کنند و حتی آن زائری که ما جزو اقشار کم‌درآمد طبقه‌بندی می‌کنیم، به‌اندازۀ وسع خودش در مشهد هزینه می‌کند و حتی بیشتر از شهر و دیار خودش، در مشهد خرج می‌کند. این عامل باعث شده مشهد همیشه سر‌ریز پول داشته باشد و هر‌کس که برنامه‌ریزی کرده باشد، توانسته است به‌خوبی از این فرصت استفاده کند. شما ببینید چه تعداد مؤسسۀ مالی و اعتباری در کشور جان گرفته که مبدأ آن مشهد مقدس بوده است؛ چه تعداد پروژه‌های هنگفتی تعریف شده که سرمایه‌اش را از مشهد جذب کرده است. همۀ این‌ها نشان می‌دهد که ما پتانسیل‌های لازم را داریم و فقط به برنامه‌ریزی منسجم نیاز است.

با این حجم مالی چرا نتوانسته‌ایم مقدمات رشد در شهرمان را فراهم کنیم؟
چون تراز بانک‌ها نشان می‌دهد که بیشتر خروج پول از مشهد ثبت می‌شود تا هزینۀ این پول در شهر. پولی که جذب بانک‌ها می‌شود، تمام آن جذب سرمایه‌گذاری شهر مشهد نمی‌شود. باید شرایطی فراهم کنیم که از این فرصت و تراکنش مالی نهایت بهره‌برداری را انجام دهیم. شاکلۀ این فرصت را اشتغال، کسب درآمد و تأمین نیازهای زائر تشکیل می‌دهد. در تأیید صحبت‌هایم می‌توانم بگویم که در حال حاضر عمدۀ درآمدهای مشهد از‌طریق خدمات تأمین می‌شود و با برنامه‌ریزی‌های کامل‌تر می‌توان خیلی بیشتر از شرایط حاضر، بهره‌برداری کرد.

یکی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری در مشهد، سرمایه‌گذاری روی اوقات فراغت به جز اوقات زیارتِ زائران است. سمت و سوی برنامه‌ریزی چگونه باید باشد؟ لازم است که بنا بر هر سلیقه و سنی و برای هر زائری، برنامه‌ای برای پر‌کردن اوقات فراغت زائران ایجاد کرد یا در این زمینه باید اکثریت را درنظر گرفت؟
بنده به‌کرات از اقشار مذهبی و کسانی که دل‌باختۀ حضرت هستند، شنیده‌ام که شکایت می‌کردند که فرزندان جوانمان بعد از سفر اول، گرایشی ندارند دوباره به مشهد بیایند، چون به‌تدریج خسته می‌شوند و برنامه‎ای برای آن‌ها نیست که اوقات فراغت خود را با آن سپری کنند. این معضل گاهی آن‌قدر پیچیده می‌شود که مثلا خانواده‌ای قصد دارد به مشهد بیاید، ولی به‌دلیل فشار و اصرار جوانان خود، مجبور می‌شود مقصد سفر خود را تغییر دهد. پس نباید هر چیزی را در تعارض با زیارت ببینیم. زیارت، علقه‌ای است که زائر را با تمام وجود به مشهد می‌کشاند، ولی ما به‌عنوان میزبان، وظیفه داریم که برای مهمان خود برنامه‌ریزی کنیم. اگر برای شما میهمان بیاید، قطعاً برای او برنامه‌ می‌ریزید که برای تفریح و سیاحت، این مهمان را کجا ببرید که بهترین خاطره از آن مکان‌ها در ذهنش نقش ببندد. اعتقاد داریم که اگر برنامه‌ریزی خوبی انجام ندهیم، کسان دیگری خواهند بود و این برنامه‌ریزی را برای زائران انجام می‌دهند که نتیجۀ خوبی ندارد. متأسفانه الان با آمارهای تکان‌دهنده‌ای در مشهد مواجه هستیم. معضلات و مشکلات اجتماعی فراوانی در مشهد جاری است. دلیل آن، این نیست که این اتفاقات بر‌اساس قضا و قدر اتفاق می‌افتد؛ دلیلش این است که ما نتوانسته‌ایم برنامه‌ای را تنظیم کنیم که این افراد را جذب کنیم.

اگر پر‌کردن اوقات فراغت با معضلات اجتماعی در مشهد رابطۀ مستقیم دارد، فکر نمی‌کنید لازم است این معضل در سطح استانی مطرح شود؟
نباید این معضل را منفی ببینیم، باید این قضیه را مثبت ببینیم. باید به مسئله این‌طور نگاه کنیم که اگر برنامه‌ریزی مناسبی برای گذران اوقات فراغت داشته باشیم، کسانی را که به انحراف کشیده می‌شوند، جذب این برنامه‌های سالم خواهیم کرد. مهم‌تر از آن، بیکاری است. می‌دانید تبعات بیکاری چیست؟ وقتی کسی بیکار است و نمی‌تواند حداقل‌های معیشتی را برای خود فراهم کند، اتفاقات ناخوشایندی روی می‌دهد. فساد، اعتیاد، ناامنی و... ره‌آوردهای این معضل است. باید به بهترین وجه برای اوقات فراغت برنامه‌ریزی کنیم. اگر ما دست به این اقدام نزنیم، دیگران این کار را می‌کنند و آن هم نه در چارچوب نظارت و ارزش‌های پذیرفته‌شدۀ ما.

برخی کارشناسان باور دارند که شهرداری باید در بخش جذب سرمایه‌گذار تنوع‌های لازم را درنظر بگیرد. جذب سرمایه‌گذار به این صورت است که شهرداری مجوز می‌دهد و سرمایه‌گذار با قبول مجوز، پول خود را به میدان می‌آورد و به‌این‌‌ترتیب روند مشارکت سرمایه‌گذاری بین شهرداری و سرمایه‌گذار صورت می‌گیرد. ولی ممکن است آن پروژه ١٠سال و حتی بیشتر، تا سوددهی کامل طول بکشد و در این مدت، شهرداری از برداشت سود محروم است. فکر می‌کنید چه راه‌های دیگری برای جذب سرمایه وجود دارد و راهکار شما چیست؟
در حال حاضر جامعۀ سرمایه‌گذاران به مشهد آلرژی خاصی پیدا کرده‌اند و تعداد زیادی از آنان سرمایه‌های خود را از مشهد خارج کرده‌ و به دیگر نقاط برده‌اند. این مسئله مستند و آشکار است و چیزی نیست که پنهان باشد و آمارها به‌وضوح این مطلب را نشان می‌دهند. اگر بخواهیم در مشهد سرمایه‌گذار جذب کنیم، هر‌قدر هم دربارۀ سرمایه و سرمایه‌گذاری در شهر تبلیغ کنیم، آن کسی که می‌خواهد سرمایه‌گذاری کند، ابتدا عملکرد مدیران شهری را در‌قبال سرمایه‌گذاران بررسی می‌کند. نکتۀ مهم اینجاست که سرمایه‌گذاران فعلی، ملاک و معیاری خواهند بود برای سرمایه‌گذارانی که در آینده قصد دارند سرمایۀ خود را در مشهد صرف کنند. اگر سرمایه‌گذارانی که در حال حاضر هستند، مسائل و مشکلاتشان حل نشود و سود مناسبی از سرمایه‌گذاری خود نبرند، طبعاً به‌صورت عناصری در خواهند آمد که سرمایه‌گذاران آتی را فراری خواهند داد.

٧۵‌درصد از تولید ناخالص داخلی مربوط به شهرداری است

راهکارتان برای اینکه نظر سرمایه‌گذاران به مشهد تغییر کند، چیست؟
اجازه بدهید من مثالی از خارج از کشور بزنم. در دنیا چین به جذب سرمایه مشهور است. چین برای اینکه موفق شود سرمایه‌گذار خارجی را جذب کند، ابتدا سرمایه‌های ملت خود را جذب کرد. در گام دوم، اقدام به جذب سرمایه‌های افراد چینی مقیم خارج از کشور کرد. در ادامه به‌تدریج دنیا به چین اعتماد کرد و چین به بزرگ‌ترین کانون سرمایه‌گذاری دنیا تبدیل شد. شما می‌بینید که الان مشهورترین برندهای دنیا در چین کالا تولید می‌کنند. زمانی چین را با کالاها و ابزارهای نه‌چندان پیشرفته می‌شناختیم، ولی امروز این کشور وارد همۀ حوزه‌های فنی و صنعتی شده است. امروز چین در‌حال تسخیر بازارهای جهان است. کاری که چین برای جذب سرمایه‌گذار کرد، موجب اعتماد جهانی به این کشور شد. اعتماد به‌دست‌آمده بسیار مهم‌تر از درآمدی است که از آن سرمایه‌گذاری حاصل شده است. اگر یک کاسب به اعتماد شناخته شود و سرمایۀ اجتماعی مناسبی را با خود همراه کند، وقتی دست روزگار او را به ورشکستی کشاند، می‌تواند با این سرمایۀ اجتماعی دوباره روی پای خود بایستد.

در این شهر شاهد پروژه‌هایی هستیم که کلنگ آن زده شده و حتی ساخت اولیۀ آن شروع شده، ولی به پایان نرسیده است. فکر نمی‌کنید که این عامل، مهم‌ترین وجه اهمیت‌ندادن به سرمایه در چشم سرمایه‌گذارِ داوطلب سرمایه‌گذاری در این شهر است؟
بله. اول از همه باید به‌دنبال این باشیم که این پروژه‌های به‌گِل‌نشسته را تجزیه و تحلیل کنیم و راه‌حلی برای آن‌ها بیابیم. نباید به این سرمایه‌ها به چشم سرمایۀ یک شخص نگاه کنیم؛ آن سرمایۀ جامعه و سرمایۀ ملی است. باید این سرمایۀ ملی را از حالت رکود خارج کرد. باید بتوانیم از سرمایه‌گذاری هنگفتی که مردم و سرمایه‌گذار به شهر ما آورده‌اند، بهره‌برداری کنیم. در وهلۀ اول، بزرگ‌ترین استفاده، این است که ورود سرمایه به مشهد باعث اشتغال اولیۀ ناشی‌از ساخت‌و‌ساز اولیه در محل مورد‌ سرمایه‌گذاری می‌شود. دومین اشتغال مربوط به زمانی است که پروژه مورد‌بهره برداری قرار می‌گیرد. چاره‌ای نداریم که مشکلات سرمایه‌گذاری در این شهر را شناسایی و با رعایت حقوق شهر و شهروندان و با رعایت حقوق سرمایه‌گذار، مسائل مربوط به آن را رفع‌و‌رجوع کنیم.

برنامۀ شما برای سرمایه‌گذاری در شهر براساس اولویت، مربوط‌به چه حوزه‌هایی است؟
شهر مشهد بر‌مبنای حضور زائران و علاقه‌مندان به امام رضا‌(ع) شکل گرفته است. طبیعتاً پیش از هر چیز باید بستر سرمایه‌گذاری در همین راستا فراهم باشد و به نیازهای زائران و مجاوران پاسخ دهد. باید به این سؤال پاسخ دهیم که چگونه می‌توانیم زائر بیشتری جذب کنیم. باید به نیازهای زائر پاسخ دهیم و پاسخ ما این است که در حوزۀ تأمین خدمات امور زائران، اقامت، خانۀ دوم و زائرسرای ارزان‌قیمت و... باید بیشترین سرمایه ‌گذاری‌ها انجام شود. اولویت دوم، در زمینه‌های فعلی شهر است. در ایران حدود ٧۵درصد تولید ناخالص داخلی در شهرها و یا محدودۀ قانونی شهرها صورت می‌گیرد. بنابراین ٧۵‌درصد از تولید ناخالص داخلی مربوط به شهرداری است. باید در این مرحله درآمد شهرداری را در درآمد دیگران ببینیم، نه در سرمایۀ دیگران. باید بستری فراهم کنیم که در آن، همۀ فعالیت‌هایی که در شهر اتفاق می‌افتد، تسریع شود و شهرداری از مجرای آن درآمد کسب کند.

جذب سرمایه‌گذار قواعد خاص خود را دارد
چگونه و از چه روش‌هایی می‌توان سرمایه‌گذار را ترغیب به سرمایه‌گذاری کرد و یا میزان سرمایه‌های او را در شهر افزایش داد؟
جذب سرمایه‌گذار، قواعد و قوانینی دارد. با هر روشی نمی‌توان سرمایه‌گذار جذب کرد. ممکن است باشند کسانی که تمام ناملایمات و بد‌رفتاری‌های ما را تحمل کنند و به ادامۀ سرمایه‌گذاری خودشان ادامه بدهند؛ اما اگر بخواهیم سرمایه‌گذار جذب کنیم باید آداب آن را بدانیم. باید چارچوب‌های خود را مشخص و مسائلمان را شفاف کنیم. سعی کنیم شرایط را طوری تنظیم کنیم که همگان متوجه شوند چه اتفاقی درحال وقوع است، نه اینکه با کسی قراردادی ببندیم و کسی از آن اطلاع پیدا نکند! با همین نگاه بود که در شورای اول کمیسیون «مشارکت‌های کلان شهرداری» را ایجاد کردیم. روند به این صورت بود که اول پروژه‌های کلان را تعریف کردیم و خیلی خوب هم جواب داد. نگاهمان این بود که تمام مسائل سرمایه‌گذار در یک‌جا انجام شود و به‌سرعت به نیازهای او پاسخ دهیم. در پایان شورای اول با همین نگاه پارکینگ طبقاتی خیابان خسروی ساخته شد؛ پروژۀ ابریشم فعال شد؛ پروژه‌های بازار کوهسنگی و بازار هنر ایجاد شد و بستر مشارکت‌های مختلف در شهر فراهم شد. پس ما باید زمینه‌ای فراهم کنیم که احترام سرمایه‌گذار و حقوق آن را به رسمیت بشناسد. این بستر باید بحث برد-برد را در بازی اقتصادی بپذیرد و بتواند با یک رفتار درست و شفاف سرمایه‌گذار را جذب کند.

نرخ ۵/٢ روز اقامت زائر در مشهد باید افزایش یابد
مشهد، شهری است که سالانه با ٢۵میلیون زائر مواجه است. ورود این جمعیت گسترده با خود منافع و مشکلاتی به همراه خواهد داشت. برای استفاده از این فرصت و کاهش مضرات آن چه راهکاری پیشنهاد می‌کنید؟
نام «مشهد»، بیانگر محل شهادت هشتمین پیشوای شیعیان جهان است. این مهم‌ترین ویژگی مشهد است که موجب رشد و تعالی شهر شده است.
به‌‌دنبال آن، مهم‌ترین پتانسیل و نقطۀ جهش مشهد، حضور زائران ولی‌نعمتان امام‌رضا‌(ع) در شهر است. از نظر من، مشهد شهری است که مبتنی‌بر زیارت شکل گرفته و همین باعث شده این شهر رشد کند. این فرصت را باید مغتنم بشماریم و از آن برای رشد شهر و خدمت به زائران استفاده کنیم.
وقتی در دنیا آمار بیان می‌شود که شهری وجود دارد که سالانه ٢۵‌میلیون زائر دارد، همگان از این آمار تعجب می‌کنند. اگر کسی بگوید که ما این خیل از زائران را تهدیدی می‌بینیم، جهانیان تعجب خواهند کرد. لازمۀ استفاده از این فرصت، این است که در ابتدا زائر را خوب بشناسیم و نیازهای او را تحلیل و برای برآورده‌شدن این نیازها، برنامه‌ریزی کنیم.

این نیازها چه هستند و چگونه می‌توان از این نیازها برای شهر ثروت‌سازی کرد؟
فرض کنید زائری که به مشهد وارد شده است، در حدود ٢ تا ٣ساعت خود را در حرم سپری کند و با احتساب کسر مدت استراحت، تقریباً ١٣ساعت وقت اضافه دارد.
می‌توان به بهترین نحو، این ساعات از فراغت زائر را پر کرد، به‌طوری‌که هم برای او فایده داشته باشد و هم برای شهر. این یکی از پتانسیل‌های بالقوۀ شهر مشهد است. «اقامت» یکی دیگر از واحدهای تأمین اقتصادی است که باید برای آن برنامه‌ریزی شود.
باید برای هر‌گونه سلیقه‌ای، برنامه‌ریزی اقامتی همان قشر را انجام دهیم، یعنی تأمین مراکز اقامت ارزان‌قیمت برای اقشار خاص جامعه، مراکز اقامت متوسط برای اقشار متوسط و مراکز اقامت لوکس برای اقشار غنی جامعه.
برنامه‌ریزی برای تأمین خانۀ دوم، باید از دیگر برنامه‌ریزی‌های ما باشد. بسیاری از هم‌وطنان ما در شمال کشور و یا خارج از کشور، منزل دومی تدارک می‌بینند تا زمان تفریح خود را در آنجا بگذرانند.
باید برنامه‌ریزی کنیم که این افراد مشهد را به‌عنوان مقصد خرید، خانۀ دوم خود انتخاب کنند. گام بعدی، تأمین خوراک است. باید بهترین مراکز خوراک و مواد غذایی را در مشهد سازمان‌دهی و در این مرکز تمام غذاهای سنتی ایران و مشهد را به‌راحتی برای زائران فراهم کنیم.
پس ما می‌توانیم در‌زمینۀ نیازهای متنوع و گستردۀ زائران و مجاوران برنامه‌ریزی کنیم و از فرصت‌های موجود بهترین بهره‌وری را داشته باشیم. برای این کار به برنامه‌ریزی‌ای نیاز داریم تا بتوانیم از این پتانسیل‌ها استفاده کنیم.

با‌این‌حال گاه ما پس‌رفت داشته‌ایم. به‌عنوان مثال، سابقاً مدت اقامت زائران در مشهد بیشتر بود و الان کاهش یافته است. چگونه می‌توان این مدت را بیشتر کرد؟
موضوع این است که زائر در مشهد، وجود خارجی دارد و اگر ما بتوانیم برای پر‌کردن اوقات فراغت در‌کنار زیارت متناسب‌با شئونات یک جامعۀ مذهبی برنامه‌ریزی کنیم، به‌راحتی می‌توانیم انتظار داشته باشیم که مدت اقامت زائران در مشهد افزایش پیدا کند. در گذشته، زائر قصد ده‌روزه می‌کرد، تا نمازش کامل باشد. به تدریج این ده‌روز کمتر شد و الان به نرخ ٢ یا ۵/٢ روز رسیده است. اگر بتوانیم برای پر‌کردن اوقات فراغت زائران برنامه‌ریزی کنیم می‌توانیم این مدت را افزایش دهیم.
 
کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی