کد خبر : 75325
/ 22:41

کم‌کاری‌ها را می‌پذیریم

سیدحسین مجتبوی، رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی از بیم و امیدهای بخش تعاون در مصاف با آموزش ، جذب سرمایه گذار و تصدیگری دولت در این حوزه می‌گوید...

کم‌کاری‌ها را می‌پذیریم

خبرنگار: سلامی

گفتگوی شهرآرا آنلاین / اقتصاد مقاومتی، اقتصادی است که شاکلۀ آن در دست مردم قرار دارد. یکی از راه‌های تحقق دخالت و نقش جامعه در اقتصاد کشور و رهایی از اقتصاد دولتی، بهادادن به نقش تعاونی‌ها در اقتصاد کشور است. بیش‌از ۱۲سال از ابلاغ اصل۴۴ و نقش تعاونی‌ها در اقتصاد کشور توسط مقام معظم رهبری می‌گذرد، ولی متأسفانه دراین‌باره شاهد فعالیت امیدبخشی نبوده‌ایم. به مناسبت روز تعاون و برای بررسی چالش‌های این بخش در اقتصاد کشور، با سیدحسین مجتبوی، رئیس اتاق تعاون استان خراسان رضوی، گفتگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

 

روند کنونی تعاونی‌ها نشان می‌دهد آن‌ها با محدودیت‌های بسیاری مواجه هستند. می‌توانید به اختصار تعدادی از این موانع را بیان کنید؟

این موانع بسیار زیاد هستند. برای مثال قرار بود بر‌اساس قانون، ۷۰‌درصد از اعضای تعاونی‌های فراگیر را سه دهک پایین جامعه تشکیل دهند. هم‌اکنون در استان خراسان رضوی، تعدادی تعاونی فراگیر تشکیل شده است، ولی دولت از وظیفۀ قانونی خود برای عضویت سه دهک پایین جامعه در این تعاونی‌ها سر باز می‌زند و در پاسخ درخواست ما عنوان می‌کند که این اختصاص‌دهی را در مسکن مهر انجام داده ‌است و دیگر این کار را دربارۀ تعاونی‌های فراگیر انجام نمی‌دهد. از موارد دیگر تعاونی‌ها در اصل‌۴۴، معافیت ۲۵درصدی مالیاتی تعاونی‌هاست. علاوه‌بر‌این تعاونی‌ها، ۲۰‌درصد هم از بیمۀ سهم کارفرما در سازمان تأمین اجتماعی معاف هستند. دو‌سه‌سالی است که با مراوداتی که با ادارۀ دارایی داشته‌ایم، این امر در معافیت‌های مالیاتی محقق شده است، ولی تأمین اجتماعی تا امروز با ما هماهنگی نکرده است و نتوانسته‌ایم آنچه را که در مُرّ قانون نوشته و حق ماست، از تأمین اجتماعی خواستار شویم.

 

تحقیقات نشان می‌دهد که در کشور به‌قدر کفایت، قانون، سند، برنامۀ توسعه و... دربارۀ تعاونی‌ها و نقش آنان در اقتصاد کشور داریم، ولی در اجرا با مشکل مواجه‌ایم. علت اصلی این «بی‌رغبتی» چیست؟

این‌ها همه از تصدیگری دولت و نداشتن عزم همه‌جانبۀ دولت برای اجرای مفاد قوانین مربوط به تعاونی‌هاست. باید برون‌سپاری توسط دولت به بخش تعاونی‌ها صورت می‌گرفت، ولی عملا عقیم ماند. ۸۰درصد اقتصاد کشور دست دولت است و دولت خود متصدی اقتصادی است. دولت چگونه می‌تواند، وقتی که عهده‌دار اقتصاد و خود، رقیبی برای اقتصاد است، امور را به تعاونی‌ها واگذار کند!

 

یکی از وظایف اتاق تعاون که در اساسنامۀ آن هم آمده است، ترویج و تبلیغات تعاونی و ایجاد شور و انگیزه در آحاد جامعه است. بنده کمتر دیده‌ام، به‌فرض دانش‌آموختگان دانشگاه، امید داشته باشند که پس‌از فارغ‌التحصیلی به فکر تأسیس شرکت تعاونی باشند. گمان کنم که اتاق تعاون در این زمینه کم‌کاری کرده است.

آموزش، به‌نظر بنده، یکی از خلأهای بخش تعاون از ابتدا بوده است. آموزشی که ادارات در بخش تعاونی‌ها در شهرستان‌ها اجرا می‌کرده‌‌اند، آموزشی پیش‌پا‌افتاده و معمولی در چگونگی اجرای تعاونی‌ها و اساسنامه است و به مفهوم تعاون نپرداخته. به فرض اگر هزار دانشجو در مشهد داریم، نباید در میان آن‌ها فقط ۱۰دانشجو در رشتۀ مدیریت تعاون مشغول به تحصیل باشند. تعداد آن‌ها باید خیلی بیشتر از این‌ها باشد.

 

این مطلبی که فرمودید، موضوع آموزش است که با ترویج تفاوت دارد. بحث دانشگاه‌ها و رشته‌های تخصصی تعاون، مطلب گسترده‌ای است که بحث خودش را می‌طلبد. سؤال بنده دربارۀ اتاق تعاون است که به حکم اساسنامه، وظایفی درقبال ترویج تعاون در استان دارد و به نظر می‌رسد که در این مورد کم‌کاری‌هایی صورت گرفته است.

بودجه‌های مربوط به این کار، خیلی کم است. تا قبل از سال‌۹۳، میزان ۴‌درصد از بودجه‌هایی که در تراز تعیین می‌شد، برای آموزش در تعاونی‌ها تعیین می‌شد. رقم خیلی زیادی بود، منتهی این بودجه در‌اختیار خود وزارتخانه بود. از این بودجه برای تأمین مخارجی که مربوط به خود وزارتخانه بود، استفاده می‌کردند و بخش کوچکی از آن هم به آموزش اختصاص داده می‌شد. اتاق تعاون به‌جد دنبال این موضوع بود که بودجه‌ای برای آموزش در‌اختیار بگیرد، ولی مجلس اعتقاد داشت که این بودجه، نوعی مالیات مضاعف است و آن را کلا حذف کردند.

 

مبحث بودجه و عواقب سوء ناشی از آن، درد تمام شرکت‌های دولتی و غیر‌دولتی است. آیا می‌توان با کمبود بودجه امور را رها کرد؟

من این را قبول می‌کنم. این یک واقعیت است. شکافی را که بین تعاون با سایر بخش‌های اقتصادی کل کشور شاهد هستیم، باید در‌نظر بگیریم؛ در این موضوع تعاونی‌ها خیلی فقیر و عقب هستند. کم‌کاری بسیاری نیز صورت پذیرفته است. ما هم در بخش تعاون این کم‌کاری‌ها را باید بپذیریم، منتهی چون همۀ فرصت‌ها به‌سمت این چالش‌ها بوده، فرصت رشد ایجاد نشده است. در حال حاضر در اتاق تعاون بخش آموزش را داریم و دو سال است که کلاس‌های آموزشی در‌حال برگزاری است. کسانی که می‌خواهند در اتاق تعاون عضو هیئت‌مدیره باشند، باید آموزش‌های بخش تعاون را بگذرانند.

 

آموزش در نوع خودش کار پسندیده‌ای است، ولی درزمینۀ ترویج همگانی بین مردم مشهد چه کرده‌اید؟

آخرین مصوبه‌ای که وزیر سابق اقتصاد جناب آقای طیب‌نیا، بخشنامه کرده بودند، اشاره داشت به بودجۀ بسیار مناسبی به‌منظور تأسیس تعاونی‌ها برای دانش‌آموختگان دانشگاه. این بودجه برای تأسیس تعاونی، کمکی خوب و به‌مثابۀ یارانه‌ای است برای دانش‌آموختگان دانشگاهی که قصد ایجاد و تأسیس تعاونی را دارند. از این بودجه، سهم بسیار مناسبی را برای ما در‌نظر گرفته‌اند. ما طی همین هفتۀ تعاون، اطلاع‌رسانی می‌کنیم تا دانش‌آموختگان دانشگاه تشویق شوند و به‌سمت تأسیس تعاونی‌ها گام بردارند.

 

این یارانه‌ها چه موقع به دست دانش‌آموختگان دانشگاهی می‌رسند؟

اگر بتوانیم در هفتۀ تعاون تأییدیۀ نهایی آن را بگیریم، سعی خواهیم کرد که از‌طریق رسانه‌ها در همین هفته اطلاع‌رسانی کنیم.

 

یکی از اهدافی که برای نقش آفرینی تعاونی ها در نظر گرفته شده بود ایفای سهم ۲۵درصدی در اقتصاد است. این قانون فقط برای دولت در‌نظر گرفته نشده است و شما هم در پیشبرد آن سهمی دارید. تعاونی در این زمینه چه فعالیت‌هایی داشته است؟

چالش‌هایی که بین بخش تعاون و دیگر نهادها در‌جریان بود، باعث شد در بخش تعاون ضعیف باشیم. الان ادغام صورت گرفته و وزارت تعاون در بطن وزارتخانۀ بزرگ‌تری قرار گرفته است. بخش تعاون باید به اقتدار قبلی خودش برگردد. بخش تعاون باید جدا و خارج از دولت باشد، نه اینکه متولی تعاونی‌ها دولت باشد.

 

وظیفۀ دولت در جای خود مشخص است. اتاق تعاون در این زمینه برنامه‌ای نداشته است؟

بنده می‌پذیرم کم‌کاری‌هایی در این زمینه صورت پذیرفته است. در حال حاضر ما با انباشتی از مطالبات رو‌به‌رو هستیم که به‌جد آن‌ها را پیگیری می‌کنیم. تلاش می‌کنیم و برنامه‌ریزی کرده‌ایم که بتوانیم سطح دانش و آگاهی مدیران خود را ارتقا دهیم. متأسفانه در بخش تعاون این یک ضعفِ نهادینه‌شده است. در همۀ کشور، این ضعف وجود دارد و در استان ما هم دیده می‌شود.

 

یکی دیگر از وظایف اتاق تعاونی‌ها ارتباط بین شرکت‌های تعاونی و سرمایه‌گذاران است. روند کنونی نشان می‌دهد که شرکت‌های تعاونی با کمبود سرمایه‌گذاری مواجه هستند. ریشۀ آن در چیست؟

این ضعف‌ها به سالیان قبل بر‌می‌گردد که نگاه درستی صورت نگرفته بود. الان ۱۳‌کمیسیون تخصصی در اتاق تعاون استان ایجاد و تعاون دانش‌بنیان، صنعت و معدن، حمل‌و‌نقل و... را تأسیس کرده‌ایم.

 

سؤال اصلی من این است که اتاق تعاون چه پل‌ارتباطی‌‌ای بین سرمایه‌گذار و بخش تعاونی ایجاد کرده است تا از این طریق تعاونی‌ها که از لحاظ سرمایه غنی نیستند، شکوفاتر شوند؟

این ۱۳‌کمیسیون تخصصی که در گرایشات مختلف ایجاد شده‌اند، راه را برای حل مشکلات باز کرده است. ما از تعاونی‌های مختلف دعوت می‌کنیم که بنا به زمینۀ تخصصی‌ای که در آن فعال هستند، در این کمیسیون‌ها حضور یابند. از آن‌ها می‌خواهیم آنچه را مدنظرشان است، در این کمیسیون‌ها مطرح کنند و ما در اتاق تعاون، پیگیر مطالبات قانونی آن‌ها هستیم. با این کمیسیون‌ها، ارتباط شرکت‌های تعاونی را با سرمایه‌گذاران و مدیران دولتی، که به‌نوعی با شرکت‌های تعاونی در ارتباط هستند، فراهم کرده‌ایم.

 

از رهگذر این کار، چقدر توانسته‌اید سرمایه و سرمایه‌گذار برای تعاونی‌های استان جذب کنید؟

این به خودِ تعاونی‌های عضو بر‌می‌گردد که چقدر مطالبات داشته و مطالبات خود را عنوان کرده باشند.

 

قطعاً همۀ تعاونی‌ها این مطالبه را دارند و هیچ تعاونی‌ای نیست که از جذب سرمایه‌گذار یا شرکت‌های تخصصی که در ادامۀ کار به او کمک مالی یا فنی کند، روی‌گردان باشد. شما چه اندازه توانسته‌اید در این راه به آن‌ها کمک کنید؟

در حال حاضر نمایشگاه‌های متعددی داریم که به‌همت اتاق تعاون ایران در داخل و خارج کشور برگزار می‌شود. با کانال‌های ارتباطی‌مان، مرتب به تمام شرکت‌های تعاونی اطلاع‌رسانی می‌کنیم تا از این پتانسیل‌ها استفاده کنند. بسیاری از تعاونی‌ها هم هستند که در این نمایشگاه‌ها شرکت می‌کنند و از این طریق به عرضۀ گسترده‌تر محصولاتشان کمک شده است.

..........................................

 

  • اتاق تعاون به‌سمت تخصص‌گرایی پیش رفته است

 

هر استانی، ظرفیت خاصی دارد که می‌تواند تعاونی‌های خود را در این ظرفیت‌ها بسط و گسترش دهد. برای مثال استان خوزستان ظرفیت بالایی در صنعت نفت و گاز دارد که اتاق تعاون خوزستان می‌تواند تعاونی‌های خود را به این سمت راهنمایی کند، تا ظرفیت‌های تعاونی این استان ثروت‌ساز و شکوفا شود. آیا شما به‌عنوان رئیس اتاق تعاون استان خراسان‌رضوی، ظرفیت‌های استانی تشکیل تعاونی استان و مشهد را شناسایی کرده‌اید؟

در حال حاضر هیئت‌رئیسۀ اتاق تعاون، از ۹رئیس اتحادیه با گرایش‌های مختلف تشکیل شده است. این اولین دوره‌ای است که تنها مدیران اتحادیه‌ها، عضو هیئت‌رئیسۀ اتاق تعاون هستند. از‌طریق رؤسای اتحادیه‌ها، موضوعات مطرح‌شدۀ شما و نیاز هر تعاونی را که نزدیک به آن اتحادیه است، پیگیری خواهیم کرد. در حال حاضر اتاق تعاون به‌سمت تخصص‌گرایی پیش رفته و کمیسیون‌های تخصصی دایر کرده است. برای مثال موضوع گردشگری به‌خصوص در مشهد‌الرضا بسیار حائز اهمیت است که از همان تسهیلات ارزان‌قیمتی که در این راه موجود است، جوانان را تشویق می‌کنیم به این رشته‌ها وارد شوند. در موضوع کشاورزی و استان هم ظرفیت‌هایی داریم. در حوزۀ کشاورزی، زمینۀ ایجاد گلخانه در سطح خوبی فراهم است و دولت به‌شدت افراد را تشویق می‌کند که گلخانه بزنند و تسهیلاتی به آنان می‌دهد.

 

گلخانه در مشهد کمتر مؤثر است. بهتر نیست که تعاونی‌ها را به سمت ظرفیت‌هایی که در استان موجود است، مانند فراوری زعفران و زرشک، هدایت کنید تا کمتر خام‌فروشی شود و فراورده‌ها را صادر کنیم؟

در زمینۀ فراوری محصولات بومی، ظرفیت‌ها‌ی موجود شناسایی شده است. یکی از مصادیقِ قانونی که قرار است به تعاونی‌ها یارانه بدهد، و به‌زودی اطلاع‌رسانی خواهیم کرد، همین تشکیل تعاونی‌ برای فراوری زعفران است که ان‌شاءا... پیگیر آن خواهیم شد.

 

این برنامه برای آینده است. تا قبل از این وعده، چه فعالیت‌هایی برای این رشتۀ مظلوم در مشهد و استان کرده‌اید؟

در حال حاضر تعدادی تعاونی در بخش زعفران مشغول به کار هستند. می‌توانم بگویم عمدۀ فعالیت‌های موجود در صنعت زعفران در ایران، در بخش تعاونی‌های ما درحال اجراست.

 

در بخش داشت و برداشت شاید، ولی درزمینۀ فراوری زعفران باید بگویم که هیچ اقدامی نکرده‌اید!

بله، برای فراوری زعفران سرمایه‌گذاری نکرده‌ایم.

 

از اتاق تعاون انتظار می‌رود که تقسیم کار کند و اجازه ندهد اکثر شرکت‌های تعاونی وارد رشته‌ای خاص شوند که نتیجۀ آن در آینده، بن‌بست و اشباع محصول است. متأسفانه همان‌طورکه گفتید، موضوع زعفران همین روال را در پیش گرفته است.

در بخش زعفران شرکت‌های تعاونی به این اندازه نداریم. تعدادی تعاونی در زاوه، گناباد، تربت‌حیدریه و شهرهایی که در کشت زعفران فعال هستند، داریم. تعاونی فقط در همین حد است و آن‌طور نیست که بگوییم تعاونی‌های ما در بخش زعفران اشباع شده است.

 

105528.jpg

 

..........................................

 

دریچه

  • ۸هزار تعاونی فعال در خراسان رضوی داریم

 

آن‌طور‌که در کتب ریشه‌های اجتماعی جامعۀ ایرانیان دیده می‌شود، تعاون و همیاری در قدیم بین مردم بسیار گسترده و به‌شکل سنت در‌آمده بود. سابقۀ اولین تعاونی‌ها در ایران به چه سالی بر‌می‌گردد؟

اولین تلاش‌های ایجاد تعاونی به سال‌۱۳۱۴ بر‌می‌گردد و در سال‌۱۳۴۳ اولین تعاونی ایران در شهر گرمسار استان سمنان تشکیل شد. بعد‌ انقلاب، توجه‌ها به فرهنگ تعاون و تشویق تعاونی‌ها بیشتر شد؛ زیرا اساس انقلاب این بود که مردم را بیشتر در سرنوشتشان دخیل کند. دکتر‌بهشتی هم در این راه بی‌تأثیر نبود. ایشان علاقه و اعتقاد خاصی به تعاون داشت و آن‌قدر پای این موضوع ایستاد که مقولۀ تعاون را در قانون اساسی گنجاند. به همین دلیل اوایل انقلاب، تعاونی‌ها رشد کردند.

 

چرا در گذشته در هر کوی و برزنی یک «تعاونی مصرف» داشتیم؟ علت رشد این تعاونی‌ها در گذشته چه بود؟

این به مشکلات اقتصادی مردم در اوایل انقلاب و جنگ بر‌می‌گشت. جنگ هشت‌ساله به اقتصاد کشور آسیب زد و مردم از‌نظر اقتصادی و تأمین معاش به مشکل برخوردند. در زمان جنگ، چاره‌اندیشی‌هایی برای تأمین معیشت مردم صورت گرفت و مسئولیت تأمین معاش را به‌عهدۀ تعاونی‌ها گذاشتند. از‌این‌رو اوایل انقلاب و در زمان جنگ تحمیلی، در هر کوی و برزنی، یک تعاونی مصرف محلی ایجاد شد. این تعاونی‌ها وظیفۀ تأمین مصرف مواد غذایی محلات مختلف یک شهر را به‌عهده داشتند. از زمان دولت سازندگی به بعد، رویۀ دولت تغییر کرد و برنامۀ دولت به‌سوی بازار آزاد و حذف یارانه‌های دولتی رفت و به‌تدریج زمینۀ حذف این تعاونی‌های مصرف نیز فراهم شد.

 

در جامعه وقتی نام «تعاونی» شنیده می‌شود، مردم یاد ارزان‌بودن کالا می‌افتند. آیا با محدود‌کردن نام تعاونی به «ارزان‌بودن» موافقید؟

از همان زمان تشکیل تعاونی‌ها، معنای ارزان‌بودن یک کالا در اذهان باقی ماند؛ مثلا می‌بینید که مردم از مرغ، گوشت، ماهیِ تعاونی صحبت می‌کنند، یعنی می‌خواهند ارزانی آن را به تصویر بکشند. با این قضیه مخالف هستیم که تعاونی‌ها را فقط با توزیع و مصرف مواد غذایی تعاونی بشناسند. اتاق تعاون، این داعیه را دارد که قانون‌گذار در زمانی‌که مشغول به تدوین قانون اساسی بود، پتانسیل و رسالت تعاونی‌ها را بیش‌از توزیع مواد غذایی می‌دانست. تعاونی‌ها این ظرفیت را دارند که در قسمت‌های مختلف اقتصادی وارد شوند و بار مهمی از اقتصاد کشور را به دوش بکشند. در حال حاضر نزدیک به ۱۳۰‌هزار تعاونی در کشور مشغول به کار هستند و از این تعداد ۸‌هزار تعاونی در استان فعالیت می‌کنند. در آن بین نیز ۳هزار تعاونی در مشهد مشغول به فعالیت هستند. با این تعداد تعاونی، باید به تخصص‌گرایی برسیم.

 

تعداد تعاونی‌ها نسبت‌به زمان انقلاب بسیار کمتر شده‌اند و شور و نشاطی که در قدیم وجود داشت، در تعاونی‌های فعلی دیده نمی‌شود. علت چیست؟

در حال حاضر تعاونی‌ها با محدودیت‌های مختلفی رو‌به‌رو هستند. دولت در‌قبال تعاونی‌ها به وظایف قانونی خود عمل نکرد و ما از این موضوع گلایه‌مندیم. وظایف دولت در‌قبال تعاونی‌ها این بود که در بحث حاکمیتی از آن‌ها پشتیبانی و نظارت کند. در اصل‌۴۴ که بسیار مورد تأکید مقام معظم رهبری است، تمهیدات و حمایت‌هایی از تعاونی‌ها گنجانده شده است. به‌جرئت می‌گویم متأسفانه اکثر موضوعات حمایتی که در تعاونی‌ها در این اصل مورد تأکید قرار گرفته بود، اجرایی نشده است. دربارۀ دولت فعلی هم صحبت نمی‌کنم؛ همۀ دولت‌های پیشین درزمینۀ وظایف قانونی خود درقبال تعاونی‌ها کم‌کاری کردند.

..........................................

 

دیدگاه / عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی، دکتر حسین اکبری

  • فردگرایی ، اصلی‌ترین مانع روحیۀ تعاون

 

105527.jpgبرای بررسی پدیدۀ تعاون و مشارکت اجتماعی باید به پیشینۀ تاریخی این پدیده در کشورمان نگاهی اجمالی بیندازیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد در قدیم با‌توجه‌به شرایط سخت معیشتی، که در کشور معمول بود، مردم مجبور بودند برای گذران زندگی و بقا، با یکدیگر همکاری و مشارکت تعاون‌گرایانه داشته باشند. به همین علت در گذشته، شاهد همکاری و مشارکت گسترده بین افراد جامعه در حوزه‌های مختلف بودیم. بیشترین فعالیت‌های تعاون‌گرایانه در حوزه‌های اقتصادی جریان داشت که درواقع بارزترین این فعالیت‌ها بود و در پرتو آن، افراد در دیگر حوزه‌ها از‌جمله حوزه‌های اجتماعی مانند شرکت در مراسم ازدواج و دیگر مراسم اجتماعی، با یکدیگر مشارکت داشتند. دلیل آن هم عمدتاً این بوده که این تعاون و مشارکت برای بقاء و ادامۀ زندگی آن‌ها ضرورت داشته است.

 

دولت‌سازی، عامل کاهش تعاون اجتماعی

هر‌چه به دورۀ جدید و دورۀ معاصر نزدیک می‌شویم، به‌مرور زمان این وابستگی متقابل افراد به هم کاهش می‌یابد؛ یعنی اگر در گذشته، افراد به هم وابسته بودند و از‌این‌طریق، امنیت، اقتصاد و معضلات اجتماعی پیش روی آنان حل‌و‌فصل می‌شد، امروزه دیگر به آن‌صورت نیست. دولت، جایگاه ویژه‌ای در جامعه پیدا کرده است و با قدرت‌گرفتن دولت، بسیاری از کارکردهای مزبور به این نهاد واگذار شده و عملا حوزۀ اجتماعی و حوزۀ تعاملاتی بین مردم، قدرت سابق خود را ندارد. امروزه مردم نیازهای خود را با دولت رفع می‌کنند و کمک و تعاون با یکدیگر به محاق رفته است. بنابراین نوعِ نگاه جامعۀ امروزی، به دولت و زیرسازمان‌های دولت دوخته شده است و افراد جامعه از سازمان‌های کاربردیِ دولت انتظار دارند که مشکلاتشان را حل کند و کمتر به خودشان و ظرفیت‌های اجتماع نگاه می‌کنند.

 

اعتماد، سنگ بنای روابط اجتماعی

اعتماد، سنگ بنای روابط اجتماعی است. در حوزۀ جامعه‌شناسی، از اعتماد به‌عنوان سیمان روابط اجتماعی نام می‌برند. قاعدتاً روابط همکاری و تعاون، باید بر یک محیط همکارانه و اعتمادانگیز استوار باشد. این یک اصل غیر‌قابل‌مخدوش است. مشکل اینجاست که پدیده‌های دیگری هم هستند که باعث می‌شوند شاهد فعالیت‌های تعاونی در جامعه نباشیم. مهم‌ترین آن‌ها به دو نوع روحیۀ خاص در ایرانیان مربوط می‌شود که متأسفانه در جامعه در‌حال رشد و گسترش است. اول روحیۀ «فردگرایی» است که به‌نوعی زاییدۀ دوران معاصر است. کشورهای غربی توانسته‌اند با مکانیسم‌های خاص، این فردگرایی را کنترل کنند. در ایران، زمانی‌که وارد فرایند مدرنیزاسیون شدیم، نتوانستیم این خصیصه را کنترل کنیم و فرد‌گرایی و به‌تبع آن روحیۀ خاص‌گرایی، که هردو این‌ها ریشه‌های تاریخی دارند، به‌شدت رشد پیدا کرد. پس «خاص‌گرایی» دومین معضل پیش روی همکاری‌های تعاون‌گرایانه است. در جامعه‌ای که روحیه فردگرایی و خاص‌گرایی رشد پیدا کند، کار تیمی و تعاون شکل نخواهد گرفت؛ به این دلیل که افراد جامعه عمدتاً با چنین روحیاتی، به‌دنبال نفع شخصی خودشان هستند نه نفع جمعی؛ یعنی در‌زمانی‌که غلبۀ فردی و امیال شخصی بر نفع جمعی صورت پذیرد، عمدتاً همکاری شکل نمی‌گیرد. چون این حالت در جامعه بیشتر از بقیه موارد رشد کرده است، افراد فقط به‌دنبال این هستند که به‌شکل خاصی گلیم خودشان را از آب بیرون بکشند‌. این عارضه، وقتی با کاهش سطح سرمایۀ اجتماعی به‌صورت کلی در کشور ترکیب می‌شود، عملا می‌بینیم کار تیمی، همیاری و تعاون به‌شدت کاهش می‌یابد و افراد علاقه‌ای به این نوع همکاری‌ها در خود نمی‌بینند.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی