کد خبر : 75307
/ 21:40
شهرآرا فعالیت‌های گرامیداشتِ میراث فرهنگی ناملموس مشهد را آسیب شناسی می کند؛

خشت اول میراث ماندگار

حتماً در خبر‌ها خوانده یا شنیده‌اید که اولین «کاشی ماندگار» میراث ناملموس در استان خراسان رضوی، در مشهد و سردر منزل استاد «عثمان محمدپرست»، استاد موسیقی مقامی‌ خراسان رضوی، نصب شد.

خشت اول میراث ماندگار

خبرنگار: غلامرضا زوزنی

شهرآرا آنلاین / این اتفاق میمون که با حضور جمعی از مسئولان شهری و استانی و همچنین علاقه‌مندان فرهنگ و هنر رقم خورد، جای حرف فراوان دارد؛ حرف‌هایی دربارۀ فرم این اتفاق تا اینکه نتیجه‌اش چه خواهد بود. 

آن‌گونه که مسئولان مربوط به شهرآرا گفته‌اند، این طرح طبق کنوانسیون یونسکو که در سال۲۰۰۳ ابلاغ شده، اجرایی شده است. آنچه مسلم است، یک میراث ناملموس فرهنگی صرفاً با نصب یک کاشی ماندگار نمی‌شود و هرچند که اقدام به نصب کاشی نشان از توجه به مفاخر معاصر دارد، گام نخست، ماندگاری و مانایی است. 

گام‌هایی نظیر ایجاد «خانه‌موزه» و راه‌اندازی فعالیت‌های فرهنگی تحت این عنوان می‌تواند به ماندگاری میراث ناملموس فرهنگی کمک کند. در ادامه آنچه در کنوانسیون آمده را با آنچه اتفاق افتاده است، مقایسه کرده و در همین‌باره با مسئولان مربوط شهری و استانی گفتگو کرده‌ایم.

 

یک پای ماندگاری، مردم هستند

در کنوانسیون یونسکو دربارۀ پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس آمده است: «میراث فرهنگی ناملموس به‌معنای رسوم، بازنمایی‌ها، تجلیات، دانش‌ها، مهارت‌ها و نیز ابزارها، اشیا، دست‌ساخته‌ها و فضاهای فرهنگی مرتبط با آن‌هاست که جوامع به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسند.». 

در ادامۀ این تعریف، هدف از این پاسداری و گرامیداشت را، انتقال این میراث فرهنگی ناملموس از «نسلی به نسل دیگر» برشمرده‌اند تا به این وسیله جوامع بتوانند در گذر زمان، میراثی را بازآفرینی کنند که حس هویت و تداوم را برایشان به ارمغان ‌می‌آورد. اگر اتفاقات رقم‌خورده را با آنچه در تعاریف یونسکو آمده است مقایسه کنیم، یک سؤال کلیدی در ذهن‌ها ایجاد می‌شود که آیا با نصب یک کاشی بر سردر منازلِ مفاخر، این میراث ناملموس که آیینۀ تمام‌نمای هویت جامعه است، ماندگار خواهد شد یا نیاز به توجه و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و دقیق‌تری است؟

افرادی که در روز نصب کاشی بر سردر منزل استاد محمدپرست حضور داشتند، گواهی می‌دهند که استادِ نوازندۀ موسیقی با اینکه دنیاگشته و دنیادیده است و از افتخارات جهانی چیزی کم ندارد، بازهم از این اتفاق کوچک اما ارزشمند، بسیار خوشحال شده بود. این خوشحالی پیرمردِ موسیقی مقامی‌ خراسان نه‌تنها به‌خاطر حضور مسئولان بلکه به‌خاطر حضور جمعی از علاقه‌مندان میراث فرهنگی کشور بود. نتیجۀ این مقدمه آن است که همواره یک پای ماندگاری ارزش‌های فرهنگی، هنری و... مردم هستند و آن‌هایند که می‌توانند با انتشار و انتقال این میراث به نسل‌های آینده، آن‌ را ماندگار کنند. 

 

متولی مشاهیر، میراث فرهنگی نیست

در گفتگویی که شهرآرا با رئیس میراث فرهنگی خراسان رضوی انجام داد، وی با اذعان به اینکه طرح یادشده ابتدا در استان تهران اجرایی شده و نزدیک به ۲۵کاشی بر سردرِ منازل مفاخر فرهنگی نصب شده است، گفت: با هماهنگی‌های صورت‌گرفته، اولین کاشی که در خراسان رضوی نصب شد، به‌نام استاد عثمان محمدپرست است. محمدرحیم رهنما، هدف از این کار را گرامیداشت میراث ناملموس فرهنگی دانست و افزود: هدف اصلی از اجرای این طرح، آشنایی هرچه بیشتر نسل بعد با دستاورد‌های فرهنگی کشور به‌ویژه خراسان است. رهنما در پاسخ به این سؤال که آیا میراث فرهنگی برای ماندگار کردن آثار و بقایای زندگی این مفاخر فکری کرده است، گفت: ما در این زمینه برنامه‌ای نداریم اما می‌شود این موضوع را با سازمان میراث فرهنگی کشور مطرح کرد و در بحث مشاهیر، پایۀ اصلی ادارۀ «فرهنگ‌وارشاد» است و آن‌ها در این زمینه متولی هستند. وی همچنین با بیان اینکه استاد محمدپرست اهل خواف هستند، افزود: باتوجه‌به درخواست علاقه‌مندان این استاد موسیقی و مذاکراتی که با پایتخت انجام دادیم، مقرر شد تنها برای ایشان، هم در مشهد و هم در شهرستان «خواف»، کاشی نصب شود.

 

نصب کاشی، گام نخست است

رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر مشهد هم که در مراسم نصب کاشی حضور داشت، ضمن تقدیر از این حرکت پسندیدۀ میراث فرهنگی، آمادگی شهرداری را برای حفظ هرچه بیشتر این میراث ماندگار اعلام کرد. احسان اصولی با بیان اینکه نمونۀ این اقدام‌ها در تثبیت هویت شهری اثرگذار است، تصریح کرد: در اینکه این حرکت نمادین مقبول است، شکی نیست، اما باید برای ماندگاری هرچه بیشتر این هویت‌ها برای نسل‌های آینده اقداماتی اساسی صورت گیرد. 

او در خلال صحبت‌هایش به‌بهانۀ اجرای طرح توسعۀ پیرامون حرم مطهر رضوی، گریزی هم به تخریب بناهای قدیمی‌ زد و تصریح کرد: در گذشته قطعاً غفلت‌هایی درزمینۀ نگهداری بناهای تاریخی شهر که حامل هویت مشهد بودند، صورت گرفته است که باید از این به بعد بیشتر مراقب باشیم تا دوباره این اتفاقات رخ ندهد و این مسیر تخریب بناها تغییر کند.

 

مدیران شهری برای ماندگاری میراث فرهنگی پای کار هستند

او همچنین با بیان اینکه شهرداری مشهد آمادگی دارد به‌منظور حفظ میراث ناملموس فرهنگی شهر با سازمان‌های مربوط همکاری کند، افزود: این موضوع نیاز به مطالعه و برنامه‌ریزی دارد که امیدوارم در آیندۀ نزدیک بتوانیم برنامه‌ای را برای تثبیت جایگاه تمدنی و هویتی مشهد تدوین کنیم. 

او همچنین با اشاره به مراسم نصب کاشی ماندگار بر سردر منزل استاد محمدپرست، گفت: با اینکه این اولین تجربۀ همکاران ما در میراث فرهنگی خراسان رضوی بود، برای بنده و فعالان فرهنگی وجدبرانگیز بود و همۀ حاضران آن مراسم را سر ذوق آورد. وی ادامه داد: امیدوارم برای برنامه‌های بعدی اطلاع‌رسانی بیشتری صورت بگیرد تا شهروندان مشهدی بیشتری بتوانند در برنامه‌هایی از این دست شرکت کنند.

 

در ادامه با وجود همۀ پیگیری‌ها نتوانستیم موضوع را با مسئولان ادارۀ فرهنگ‌وارشاد اسلامی‌ استان درمیان بگذاریم که امیدواریم در آینده، بتوانیم نظر مسئولان مربوط در این اداره را هم به مخاطبان روزنامه و علاقه‌مندان حوزۀ فرهنگ و هنر منتقل کنیم.

 

 

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی