کد خبر : 74919
/ 10:43
دکتر علیرضا رضاخواه

صدر تناقض

صدر تناقض

به‌دنبال پایان‌یافتن سفر سه‌روزۀ مقتدا صدر، رهبر جریان صدر عراق، به عربستان و دیدارهای وی با مقامات سعودی، این روزها شاهد رفتار و سخنانی از سوی این جریان سیاسی و رهبرش هستیم که گمانۀ چرخش سیاسی چند‌‌بارۀ مقتدا صدر را پر‌رنگ می‌سازد. پیش از سفر مقتدا صدر به جده، برخی تحلیلگران معتقد بودند، به‌دنبال تغییرات صورت‌گرفته در عرصۀ سیاسی عراق از‌جمله اقدام سیدعمار حکیم برای جدایی از مجلس اعلا و ایجاد یک حزب سیاسی جدید تحت عنوان «حکمت ملی عراق» و با‌توجه‌به نزدیک‌بودن انتخابات پارلمانی در این کشور، به احتمال زیاد، صدر در سفر به عربستان به‌دنبال تقویت جایگاه خود با بهره‌گیری از ظرفیت سعودی‌هاست، گمانه‌ای که با بازگشت مقتدا صدر از سفر و فراخوانش برای برگزاری یک راهپیمایی گسترده در بغداد پر‌رنگ‌تر شد. اما آنچه این روزها گمانۀ چرخش سیاسی جریان صدر را به یک حقیقت سیاسی نزدیک می‌کند سخنان و مواضع اخیر رهبر جریان صدر است. او اخیراً به‌صورت عملی خواستار خلع سلاح و انحلال حشد شعبی، بازوی اصلی عراق در مقابله با تکفیری‌های داعش، شده است. این در‌حالی است که هنوز جنگ با داعشی‌ها در عراق تمام نشده است و خطر طغیان دوبارۀ تروریسم در عراق دور از ذهن نیست. بی‌جهت نیست که حیدر العبادی، نخست وزیر عراق، خیلی زود در جواب مقتدا صدر تصریح کرده است که حشد شعبی به‌عنوان یک جریان نظامی ملی منحل نخواهد شد.
طرح تهدید‌آمیز انحلال حشد شعبی در عراق از‌سوی صدر در‌حالی مطرح می‌شود که نیروهای سرایاالسلام وابسته به خود جریان صدر از پر‌حاشیه‌ترین نیروهای مسلح عراقی به شمار می‌روند. حالا صدر تهدید کرده است که، در‌صورت نیاز، از نیروهای تحت امرش برای خلع سلاح کردن گروه‌های مسلح استفاده خواهد کرد. او در اظهار‌نظری دیگر، خواستار کناره‌گیری بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه از قدرت شده است. در جدیدترین اظهارنظر نیز مقتدا صدر به حامیان خود دستور داده همۀ شعارهای ضدعربستانی را از خیابان‌های عراق بردارند. این رفتار این شائبه را ایجاد می‌کند که «گویا دستوراتی که از ریاض برای وی صادر شده درحال اجراست.». روزنامۀ میدل‌ایست‌آی روز گذشته نوشت «سفر اخیر مقتدا صدر به عربستان درحال نتیجه دادن است.».
اما رفتار مقتدا صدر به عنوان یکی از بازیگران عرصۀ سیاسی در عراق تا چه اندازه قابل پیش‌بینی است؟
در پاسخ به این سؤال باید گفت که بررسی سابقه و موضع‌گیری‌های صدر نشان می‌دهد وی ازجمله سیاستمداران عراقی است که بیشترین رفتار زیگزاگی را در عرصۀ سیاسی عراق بعداز صدام داشته است.
او پس از حملۀ آمریکا به عراق با ایجاد یک نیروی نظامی وابسته به خود تحت عنوان «جیش‌المهدی» به مبارزه با اشغالگران پرداخت و با مواضع ضدآمریکایی‌اش شهرت بسیار یافت. نیروهای او به‌کرّات با نظامیان آمریکایی در عراق درگیر شدند و خود او هم چند سالی در آن مقطع در ایران در تبعید به سر برد.
به‌دنبال فروپاشی دولت بعث در عراق و روی‌کارآمدن دولت جدید و بازسازی سیاسی این کشور، مقتدا صدر نیز به‌عنوان یک بازیگر جدی در این کشور ایفای نقش کرد. بخش مهمی از محبوبیت و نفوذ مقتدا به جایگاه پدرش آیت‌ا... صدر که به دست مأموران صدام به شهادت رسید، بازمی‌گردد. مقتدا در مقاطع مختلف با دولت‌های پس از صدام در عراق درگیر شد.
او رابطۀ تیره‌وتاری با دولت نوری مالکی داشت. نیروهای وفادار به مقتدا صدر در سال٢٠٠٨ مستقیماً با ارتش عراق که تحت فرماندهی نوری مالکی بود، درگیر شدند و پس‌از بازداشت بسیاری از آن‌ها، صدر گفت که جیش‌المهدی را منحل خواهد کرد.
با‌این‌حال چندی بعد نیروهای نظامی وی با سلاح‌های سنگین و تحت نام سرایا السلام در خیابان‌های عراق رژه رفتند. مقتدا صدر به تناقض در رفتارهای سیاسی خود مشهور است. او در‌حالی‌که سال‌٩٢ اعلام کرد از سیاست کناره‌گیری می‌کند و دیگر مقام دولتی نخواهد داشت و برای انتخابات مجلس نیز لیست نمی‌دهد، در مقاطع مختلف این عهد خود را شکسته است. او سال گذشته در بحبوحۀ جنگ ارتش عراق با داعش، دولت حیدری عبادی را تضعیف کرد و با فراخوان اعتصاب و تظاهرات امنیت بغداد را زیر سؤال برد. نیروهای هوادار مقتدا صدر تابستان گذشته در اعتراض به دولت به پارلمان و ساختمان نخست‌وزیری حمله کردند که خسارات فراوانی برجا گذاشت.
چرخش اخیر مقتدا صدر نیز در چارچوب همین رفتار رهبر جریان صدر عراق قابل تحلیل است. مقتدا صدر در آستانۀ انتخابات پارلمانی، حشد‌الشعبی را بزرگ‌ترین رقیب خود می‌داند، رقیبی که سبد رأی جریان صدر را نشانه گرفته است. جوانان انقلابی عراق این روزها بیش‌از هر جای دیگر در جبهۀ مقابله با داعش حضور داشته‌اند، جایی که حشد‌الشعبی کارنامه‌ای درخشان دارد. در چنین شرایطی مقتدا صدر تلاش می‌کند با تمسک به عربیت و پان‌عربیسم، گفتمان جدیدی برای جریان سیاسی خود انتخاب کند تا در فضای پسا‌داعش عراق بتواند همچنان در صحنه حضور داشته باشد. نزدیکی به ریاض نیز در همین راستاست.
با‌این‌حال ریسک اخیر مقتدا و چرخش مواضعش می‌تواند هزینه‌های جدی برای او و جریان صدر به‌دنبال داشته باشد، زیرا سعودی‌ها نشان داده‌اند که نه‌تنها در بازی‌های سیاسی قابل اتکا نیستند بلکه آن‌ها نیز همچون مقتدا با وزش باد دچار چرخش می‌شوند.
 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی