کد خبر : 74845
/ 20:59
انتقال زندان مرکزی مشهد هنوز اندر خم یک کوچه؛

زندان در بند وعده‌ها

صدای ناله و ضجه زنان خواب را از چشم‌های کودکان می‌گیرد. بزرگ‌ترها در همان حالت خواب و بیداری دست‌شان‌ می‌آید که امروز، روز ویژه‌ای است؛ روز اجرای حکم.

زندان در بند وعده‌ها

خبرنگار: خادم

شهرآرا آنلاین / صدای ناله و ضجه زنان خواب را از چشم‌های کودکان می‌گیرد. بزرگ‌ترها در همان حالت خواب و بیداری دست‌شان‌ می‌آید که امروز، روز ویژه‌ای است؛ روز اجرای حکم. خروس‌خوان است و هوا هنوز گرگ و میش، اما جلوی در زندان شلوغ است و پر هیاهو. آن طرف دیوار پهن و حصار بلند، قانون حرف اول را می‌زند و این طرف، ضجه و ناله افرادی که منتظر اجرای حکم کَسان‌شان هستند، حرف آخر. ناله‌های یک‌ریز خواب را بر چشم اهالی حرام می‌کند. هر اندازه هم که تکرار شود، کار ساده‌ای نیست عادت به شنیدن صدای ضجه و بی‌تفاوت ماندن نسبت به آن. اما مشکلات فقط به همین اجرای حکم‌های هر از گاهی ختم نمی‌شود و بودن زندان در میان بافت مسکونی دردسرهای ریز و درشتی برای اهالی خیابان شهید قانع و محله تربیت به وجود آورده است. تا ۱۵، ۲۰ سال قبل زندان مرکزی مشهد که تا پیش از این به زندان وکیل‌آباد معروف بود در محدوده‌ای غیر مسکونی واقع شده بود، اما با توسعه منطقه، زندان مرکزی مشهد مجاور و همسایه شهروندان و خانه‌های مسکونی شد. موضوعی که سال‌هاست موجب نارضایتی هم‌جواران زندان شده است. در سال ۱۳۹۱ رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور از احداث زندان جدید و خروج این مجموعه از داخل شهر خبر داده بود، اما بعد از گذشت پنج سال هنوز زندان محکم و استوار سرجای خودش باقی مانده و اهالی هم ناگزیر از این همسایگی هستند.

..........................................

 

زندان و هویت اجتماعی 

زندان مشهد حتی هویتی برای خود پیدا کرده است، طوری که هر کس می‌خواهد آدرسی را ملموس‌تر بدهد و حد و حدودش را روشن‌ کند، به جای استفاده از نام محله، این عبارات را به زبان می‌آورد؛ سه راه زندان، میدان زندان، حوالی زندان و ....

بنایی بزرگ است که در مقایسه با ساختمان‌های اطرافش کهنه و سالمند به نظر می‌رسد و هر روز در حصار تنگ ترافیک و آدم‌ها پر دردسر‌تر می‌شود. بهانه‌ای که طاقت کسانی که در این محله زندگی می‌کنند را طاق کرده و درخواست‌شان را مبنی بر انتقال این مجموعه تا استانداری و دادگستری هم کشانده است.

کش و قوس‌ها و مشکلاتی که هر روز دامنه‌دار می‌شود مسئولان را به فکر تدبیر چاره‌ای می‌اندازد و به ناچار وعده انتقال زندان را از محدوده مسکونی می‌دهند. آنها از پیگیری موضوع در اسرع وقت خبر می‌دهند، وعده‌هایی که از تیتر روزنامه و چند خبر فراتر نمی‌رود و مسئولان کمبود اعتبارات را بهانه کرده و امید اهالی محله تربیت را برای به سرانجام رسیدن این موضوع کمرنگ می‌کنند.

 

اتراق برای ملاقات 

میدان زندان همیشه پر ترافیک و شلوغ است. گاهی با آدم‌های کلافه و سردرگم. خانواده‌هایی که از دور و نزدیک برای دیدار و ملاقات مجبور به تحمل سرما و گرما هستند و ساعت‌ها چشم انتظار زمان ملاقات. با اینکه ماموران و نیروهای پلیس همیشه در این حوالی حضور دارند، هر از گاهی صدای دعوا و تشنج بالا می‌گیرد. بهانه‌های درگیری‌ها از گرفتن جای پارک شروع می‌شود تا محلی برای نشستن و حتی یک نخ سیگار کشیدن. انگار برای ماموران هم این اتفاق‌ها عادی شده است.

 

هراس ناامنی 

چندین سال است قصه بی‌سرانجام انتقال زندان از این محله همه را ناامید کرده است و اهالی در عین کلافگی، در رابطه با این موضوع چاره‌ای جز تحمل ندارند تا اینکه در آینده چه پیش آید و کی این درد درمان شود. تعدادی توانسته‌اند و محل زندگی‌شان را تغییر داده‌اند، اما بیشتر اهالی این توان را ندارند.

پیرمرد، صاحب سوپر مارکت روبه‌روی زندان است. با این که دوربین مدار بسته‌ی داخل همه چیز را نشان می‌دهد، اما از ضریب پایین امنیت در این محله هراس دارد. ماجرای چند روز قبل به خاطرش می‌آید و می‌گوید: جوانی به بهانه خرید چند نخ سیگار سرم را گرم کرد و گوشی تلفن همراهم را از پشت میز قاپید و رفت و با این که دوربین، سارق گوشی را به صورت کامل نشان می‌داد، هیچ کاری از دستم برنمی‌آمد. از این اتفاق‌ها و ماجراها زیاد داریم اینجا.

حاج محمد با اشاره به مرکز سلامت که برای حل مشکل اعتیاد معتادان در روبه‌روی مغازه‌اش قرار دارد عنوان می‌کند: نمی‌خواهم بگویم همه آنها مشکل‌دار هستند اما تردد و رفت و آمد این گروه برای محله بی‌آسیب نیست.

 

افسردگی دیدن همه روزه‌ی غُل و زنجیر

یکی دیگر از اهالی می‌گوید: افسردگی که شاخ و دم ندارد؛ وقتی صبح‌ها به جای دیدن پارک و فضای سبز با تماشای خودروهای ون‌ِ حامل متهم و دست و پاهای زنجیر شده شروع شود، معلوم است حال روانی آدم چطور می‌شود.

 

مسجد هم در امان نیست 

یکی از مسجدی‌ها از مشکلات هم‌جواری مسجد با زندان می‌گوید: بارها شاهد سرقت کفش‌های نمازگزاران بوده‌ایم، البته نمی‌شود این موضوع را به همه آنها تعمیم داد، ولی بعضی از زندانیان بعد از آزادی، چون پولی برای برگشت به شهرشان ندارند مجبور به سرقت می‌شوند. حتی بعضی از خانواده‌های آنها برای کمک گرفتن از مسجدی‌ها به داخل می‌آیند و تکرار زیاد این موضوع اثر خوبی ندارد و نمازگزاران از این مورد گلایه‌مندند. بسیار پیش آمده است که خانواده‌های زندانیان به در منازل ما مراجعه کرده و چیزهای مختلف درخواست کرده‌اند؛ از آب و غذا گرفته تا پول کرایه ماشین برای برگشت به منزل.

 

104720.jpg

 

نا امنی حرف اول و آخر 

منصوری که سابقه سکونت ۲۵ ساله در محله تربیت را دارد تاکید می‌کند: این حرف‌ها همه بی‌فایده است، کاری از دست کسی ساخته نیست، مجبوریم زندگی را در یک محله پر تنش ادامه دهیم و همه تشنج‌ها را به جان بخریم.

به اعتقاد و باور او همه چیز حالا در گرو اعتبارات و کمبود آن است که موضوع انتقال این همه به طول انجامیده است. منصوری با اشاره به مشکلات متعددی که در تمام سال‌های زندگی در این محله با آن درگیر بوده است عنوان می‌کند: ناامنی، معضل اول این محله است. یکی دو مورد گریز زندانیان و وارد شدن به خانه‌های اطراف را هم شاهد بوده‌ایم و این موضوع دغدغه خاطر خانواده‌های این محدوده است. ما حتی مورد داشتیم زندانی بعد از آزادی وارد خیاطی زنانه شده است.

او بارها به موضوع ناامنی اشاره کرده و می‌گوید: خودم شاهد بودم آقایی از بندر ترکمن آمده بود و به عنوان وثیقه سند و مدرک را داخل خودرو گذاشت و وارد زندان شد، اما در هنگام برگشت متوجه شد تمام مدارک به اضافه چیزهای دیگر به سرقت رفته است.

وی همچنین از چهره ناخوشایندی که اتراق خانواده‌ها در محدوده اطراف زندان برای ملاقات دارد یاد می‌کند و می‌گوید: معمولا این حوالی شلوغ است و خانواده‌هایی از شهرستان یا حاشیه شهر برای ملاقات می‌آیند و گاهی بعضی از آنها ساعت‌ها در گوشه و کنار اتراق می‌کنند که صحنه جالبی نیست.

 

آرامش حق شهروندی است 

افتخار، یکی دیگر از ساکنان این محله است که با توجه به تجربه ۱۶،۱۷ ساله‌اش در این محدوده عنوان می‌کند: این حق هر شهروندی است که در هر محله‌ای که هست و زندگی می‌کند از آرامش و امنیت خاطر برخوردار باشد، حقی که ما از آن بی‌بهره هستیم.

وی نیز موضوع سر و صدا که گاهی همراه با جار و جنجال است را مطرح کرده و می‌گوید: گرچه برای ما هم طبیعی نمی‌شود، اما کنار آمدن برای بزرگسالان با این وضعیت راحت‌تر است تا برای کودکان و فرزندان ما. آنها مجبورند شاهد چیزهایی باشند که روح و روان آدم را آزار می‌دهد؛ همین که هر صبح چهارشنبه فرزند من بخواهد با صدای گریه و داد و فریاد عده‌ای از خواب برخیزد و آرامش نداشته باشد در روان و زندگی آینده او بی‌تاثیر نخواهد بود.

 

سهل انگاری در انتقال چرا؟

اگر روایت صبح‌های چهارشنبه که با صدای داد و شیون آغاز می‌شود نبود، اعتراضی به زبان نمی‌آورد اما کابوس گریه‌ها و ضجه‌های او را آرام نمی‌گذارد. آموزگار از این موضوع گلایه دارد و می‌گوید: زمانی که ما ساکن این محله شدیم حوالی زندان بیابان بود و خوب، برای محدوده‌ای که مسکونی نیست آسیب‌های آن هم خیلی جدی به حساب نمی‌آید، اما از زمانی که کم‌کم افراد در حوالی آن اسکان یافتند امنیت ضرورت یافت. موضوعی که برای مسئولان خیلی قابل اهمیت نیست و گرنه در انتقال آن این همه سهل انگاری نمی‌شد. 

وی از مسئولان مربوطه خواهش دارد موضوع‌های مهم در رابطه با سلامت روان مردم را در نظر داشته باشند.

 

بار زیاد ترافیکی در محدوده زندان 

آخوندی در کنار موضوع ناامنی از حجم ترافیک زیاد در این محدوده می‌گوید: باتوجه به وجود دانشگاه پیام نور و چند مرکز آموزشی در حوالی مجموعه قدیمی زندان مشهد، بار ترافیکی این محدوده زیاد است و باید چاره‌ای برای این موضوع اندیشیده شود.

البته موضوع زندان به محله تربیت ختم نمی‌شود، اهالی محله صدف نیز از همسایگی با زندان گلایه‌مند هستند. وجود آشپزخانه‌ای در این محدوده که سال‌ها به منظور تهیه غذای زندانیان ساخته شده و با زندان فاصله دارد موجی از نارضایتی را همراه داشته است. یکی از اهالی می‌گوید: سر و صدای حاصل از حمل و شستشوی دیگ‌ها برای کسانی که مجاور و همسایه با این مجموعه هستند آزار دهنده است و ما هم منتظر انتقال زندان و پایان این مشکلات هستیم.

 

جا به جایی زندان تشریفات زیادی دارد

رئیس کل دادگستری استان در نشست خبری خود با اصحاب رسانه که در تاریخ دهم تیرماه ۱۳۹۶ برگزار شد، به موضوع جابجایی ساختمان زندان مشهد اشاره داشت و گفت: ساختمان زندان مشهد یکی از دغدغه‌های اصلی ماست که باید جابه‌جا شود.

حجت‌الاسلام علی مظفری عنوان کرد: زمین کنونی زندان نیز به شهرداری واگذار می‌شود اما انتقال آن تشریفات ویژه‌ای دارد. جابجایی ساختمان زندان مشهد در دستور کار سفر رئیس قوه‌قضاییه به استان قرار خواهد گرفت.

رئیس سازمان زندان‌های مشهد در اشاره‌ای کوتاه می‌گوید: این موضوع در حیطه و اختیارات و وظایف شهرسازی است و باید از این حوزه پیگیری شود.

 

104721.jpg

 

هنوز اقدامی نشده است

اما مهندس اخوان عبداللهیان، مدیر کل راه و شهرسازی با اشاره به اینکه سال ۱۳۸۴ با مصوب شدن محلی به منظور جابه‌جایی زندان مشهد، طرح پیشنهادی جایگزینی برای این مجموعه در محور سرخس به تصویب درآمد، می‌گوید: قرار شد این مجموعه با ۲۲ هزار و ۵۰۰ متر مربع کاربری فرهنگی، تفریحی در سه طبقه به بهره‌برداری برسد، اما هنوز اقدامی در این زمینه انجام نشده است جز این که اخیرا به منظور کار درمانی و حرفه‌آموزی زندانیان مراجعاتی بوده است که پس بررسی‌های لازم جهاد کشاورزی در این رابطه، مراتب جهت بررسی و تصویب به ما ارجاع خواهد شد.

 

آماده شدن زندان جدید، سه سال پس از انعقاد قرارداد 

اما حجت فرقانی، شهردار منطقه ۱۱ خبر امیدوار کننده‌ای دارد و می‌گوید: شهرداری تمام موضوع‌های مربوط به انتقال زندان‌ را بررسی و به صورت قرارداد آماده کرده و ساخت زندان را در جاده چناران پذیرفته که به تازگی به صورت جدی در حال پیگیری است.

وی با اشاره به فضای متفاوت ساختمان زندان‌ یادآور می‌شود: ساخت این مجموعه قطعا زمان‌بر خواهد بود، پس از انعقاد قرارداد و شروع به کار، زندان تا سه سال آینده آماده تحویل و بهره‌برداری است.

..........................................

 

  • تاریخ‌نگار وعده‌ها 

 

حرف‌ها و گفته‌های اهالی خیلی بیشتر از چیزی است که پیش روی شما قرار گرفته و ما به برشی کوتاه از آن قناعت کردیم، اما در کنار اهالی رفتیم سراغ مسئولان و وعده و وعیدهایی که هر چند وقت یک‌بار داده‌اند و بعد شعله آن فرو نشسته‌ است. وعده‌هایی که اگر روی همین ریل پیش رود کسی چشمش آب نمی‌خورد که جریان انتقال آن به این زودی‌ها پیش بیاید.

 

آبان۸۹: جابه جایی زندان تا چهار سال دیگر

اواخر آبان سال ۱۳۸۹ بود که رئیس وقت سازمان زندان‌های کشور در گفت و گو با جام‌جم آنلاین، از انتقال زندان مشهد تا چهار سال آینده خبر داده بود. اسماعیلی در آن خبر گفته بود که انتقال قطعی زندان مشهد تا چهار سال آینده و پس از ساخت زندان جدید صورت می‌گیرد.

البته او این نکته را هم ذکر کرده بود که زندان باید در خارج از شهر و در منطقه‌ای واقع شود که از نظر کنترل و امنیت مشکلی نداشته باشد. اسماعیلی همچنین یادآوری کرده بود که زندان مشهد در شهر قرارگرفته و این موضوع مشکل بزرگی برای مردم به وجود آورده است.

 

مرداد۹۳: جابه جایی دوباره آغاز می‌شود

اما بعد از آن و به دنبال کش و قوس‌های مختلف درباره جابه‌جایی زندان مشهد، مرداد این سال بود که شهردار مشهد در جمع اهالی منطقه ۱۱ در مسجد صاحب الزمان(عج) گفت: طرح انتقال زندان مرکزی مشهد دوباره کلید می‌خورد.

مرتضوی در آن نشست افزود: هزینه‌های احداث زندان به ازای هر نفر از هزینه‌های احداث بیمارستان بیشتر تمام می‌شود که این موضوع تامین منابع مالی را می‌طلبد. 

وی یادآور شده بود که عزم خود را جزم کرده تا با انتقال زندان، سبب آسایش و راحتی مردم منطقه شود.

 

آذر۹۳: اعلام آمادگی متولیان شهری

محسن انتظاری هروی، رئیس شورای اسلامی شهر مشهد در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، درباره انتقال زندان مشهد گفته بود: شورای شهر و شهرداری مشهد برای انتقال این زندان آمادگی کامل دارند، البته باید پیشنهاد را سازمان زندان‌ها بدهد، زیرا مالک زمین است.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی