کد خبر : 74608
/ 09:32
محمدسرور رجایی

سخنران افغانستانی مسجد گوهرشاد که بود؟

سخنران افغانستانی مسجد گوهرشاد که بود؟

در ٢۴ تیرماه ١٣۴٧ عمال دولت شاهی وقت چراغ زندگی تأثیرگذارترین چهرۀ انقلابی افغانستان را خاموش کردند، مردی که، اگر زنده می‌‏بود، یقیناً ‌جهاد و مبارزۀ اسلامی‌ مردم افغانستان تصویر دیگری داشت. پست جمهوری اسلامی‌ ایران در سال ١٣۶٧شمسی از این بزرگ‏‌مرد تاریخ افغانستان تمبر یادبودی به‌ارزش ٢٠ ریال و با شمارگان ٣ میلیون با عنوان «بنیان‌گذار ادبیات انقلابی افغانستان» منتشر کرده است. در این یادداشت نگاه گذرایی به زندگی شهید علامه سید‌اسماعیل بلخی می‌‏اندازیم.

این بزرگ‏‌مرد در کودکی برای تحصیل راهی ایران شد. در حوزۀ علمیۀ مشهد موردتوجه ادیب‌ نیشابوری قرار گرفت. علوم قرآنی، نهج‌البلاغه، حکمت، ادب، عرفان و سیاست را ‏آموخت، اما در دوران طلبگی بیشتر به مسائل سیاسی و اجتماعی روز علاقه‌‏مند شد. چنین بود که در پانزده‌سالگی با چند طلبۀ دیگر به‌قصد دیدن دوستان خود که در زندان‌‌های شوروی سابق زندانی بودند راهی آن کشور شد، اما آن‌ها در قفقاز دستگیر و پس از سه شبانه‌روز تحمل زندان به ایران برگردانده شدند.

شهید بلخی در تجمعِ اعتراض به طرح کشف حجاب رضاشاه از سخنرانان مسجد گوهرشاد بوده و در قیام خونین ۱۳۱۴ مردم مشهد حضور داشته است. وی، پس از هشت سال تحصیل، همراه پدر به افغانستان بازگشت و در شهر هرات در تکیۀ «میرزاخان» اقامت گزید و با سخنرانی قیام علیه حکومت ظاهرشاه را آغاز کرد. شهید بلخی در سال ‌۱۳۲۷ به‌دعوت جمعی از بزرگان شهر کابل به این شهر رفت. وی در تأسیس حزب «وطن» و سازمان «جوانان اسلام» نقش اصلی را داشته است.

در تفکرات سیاسی او شیعه با سنی فرقی نداشته است. می‌‏گویند جملۀ همیشگی او این بوده است: «شیعه‌ای که سُنی نیست شیعه نیست و سُنی‏‌ای که شیعه نیست سنی نیست.». شهید بلخی در سال ‌۱۳۲۷ به‌نمایندگی از ملت افغانستان اقدام به جمع‌آوری کمک برای مجاهدان فلسطینی نمود و با آن‌ها ابراز همدردی کرد. او نخستین‌بار به‌اتهام دخالت در امور سیاسی در سال ‌۱۳۲۷ سه شبانه‌روز زندانی ‌‏شد، اما حاکمان جبار وقت دومین‌بار در روز نوروز‌١٣٣٠ او را دستگیر و چهارده سال و هفت ماه و یازده روز در زندان معروف «دِه‏مَزنگ» زندانی‏‌اش کردند. شهید بلخی ممنوع‏‌الملاقات بوده و تنها حق دیدار با خانواده را داشته است. از وی نقل شده که در سال‏‌های زندان ۱۷۰۰ مرتبه قرآن را با دقت خوانده است و همچنین ۷۵‌هزار بیت شعر حماسی، سیاسی، اخلاقی، عرفانی و ... سروده است.

شهید بلخی در سال ‌۱۳۴۳ با تصویب قانون اساسی جدید از زندان آزاد شد و فعالیت‏‌های فرهنگی و سیاسی خود را از سر گرفت. وی در سال ‌۱۳۴۴ سفر‌هایی به ولایات شمالی و غربی افغانستان ‏کرد. در سال ‌‌۱۳۴۵ هم برای رفع اختلاف میان اهل‌ تسنن و اهل‌ تشیع قند‌هار به آن ولایت رفت. در سال ‌۱۳۴۶ سفر‌هایی خارجی را پیش گرفت و به ایران، عراق و سوریه رفت. شهید بلخی در این سفر‌ها با مراجع بزرگ و علمای برجستۀ حوزه‌‌های علمیه و با علمای بزرگ شیعه و سنّی افغانستانی ملاقات کرد. همچنین در نجف اشرف با امام خمینی (ره) و در سوریه با امام‌ موسی‌ صدر دیداری خصوصی داشت. امام خمینی (ره) بعد از آن دیدار فرموده‏‌اند: «در این ملاقات به عظمت و شخصیت انقلابی علامه بلخی پی بردم و با تفکرات او آشنا شدم. او را انسانی کم‌نظیر و مجاهد فی‌سبیل‌ا... و فدا‌کار یافتم. او را سید‌جمال‌‏الدین ثانی معرفی می‌‎کنم. شاید از سید‌جمال‌الدین هم بالاتر است. همۀ نیکی‌ها در وجود این سید بزرگوار جمع شده است.». 

پس از بازگشت او به افغانستان ترس و وحشت دولت شاهی دوبرابر شد. سرانجام زمانی که علامه سید‌اسماعیل بلخی در شفاخانۀ «علی‌آباد» کابل بستری بود عوامل دولتی او را مسموم کردند و به‌شهادت ‏رساندند. 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی