کد خبر : 74370
/ 23:06
واکاوی عملیات آتش‌نشانی در ۳ حادثۀ متفاوت «گرنفل»، «پلاسکو» و «سلمان»؛

آتش اول «نبود ایمنی»، آتش دوم «جنگ روانی»

شعله‌ورشدن برج ۲۴طبقۀ «گرنفل» در لندن، تازه‌ترین تصویری است که به ذهن هر یک از ما از آتش‌سوزی و سوختن یک «برج» می‌رسد، تصویری که حادثۀ تلخ آتش‌سوزی و فروریختن اولین برج ایرانیان به نام «پلاسکو» را برایمان زنده کرد.

آتش اول «نبود ایمنی»، آتش دوم «جنگ روانی»

خبرنگار: محدثه شوشتری

به گزارش شهرآرا آنلاین / شعله‌ورشدن برج ۲۴طبقۀ «گرنفل» در لندن، تازه‌ترین تصویری است که به ذهن هر یک از ما از آتش‌سوزی و سوختن یک «برج» می‌رسد، تصویری که حادثۀ تلخ آتش‌سوزی و فروریختن اولین برج ایرانیان به نام «پلاسکو» را برایمان زنده کرد و حتی خیلی‌ها در باب مقایسه از «گرنفل» به نام‌ «پلاسکوی لندن» یاد کردند. تصاویر دور یا نزدیک از این برج‌سوزی‌ها در اقصی‌نقاط دنیا کم نداریم؛ از آتش‌سوزی برج ۶۳ طبقۀ مسکونی در دبی که در آستانۀ سال نو میلادی سال گذشته طعمۀ حریق شد تا آتش‌سوزی برج‌های مختلف در چین، مسکو و نقاط دیگر دنیا.در نمونۀ بومی آن، سال گذشته شاهد آتش‌سوزی برج نوساز تجاری‌اداری «سلمان» در مشهد بودیم. هر کدام از این برج‌سوزی‌ها در کنار درس‌های زیادی که برای برج‌نشینان، انبوه‌سازان و متولیان امور شهری در اعطای مجوزها و نظارت بر ایمن‌سازی داشت، در نوع خود عملیات آتش‌نشانی دشوار و پیچیده‌ای را برای آتش‌نشانان رقم زد. در ادامه به واکاوی سه حادثۀ متفاوت آتش‌سوزی در برج‌های «گرنفل»، «پلاسکو» و «سلمان» پرداخته‌ و در این مبحث به سراغ صاحب‌نظران حوزۀ مدیریت بحران و مدیران سازمان آتش‌نشانی نیز رفته‌ایم.

 

آتش اول «نبود ایمنی»، آتش دوم «جنگ روانی»

از همان دقایق اولیه‌ای که تصویرها از آتش‌سوزی برج سلمان در مشهد رسانه‌ای شد، موج شایعات و زیرسؤال‌بردن‌های عملیات دشوار آتش‌نشانی از کمبود تجهیزات گرفته تا نبود مدیران مختلف در صحنه، فضای مجازی و خیلی از سایت‌های خبری را پُر کرد. شایعات، از آتش‌سوزی برج سلمان بر اثر انفجار و عملیات تروریستی آغاز شد و دامنۀ آن تا پرت‌شدن فردی از طبقات بالا درون آتش و انفجار خودروهای داخل پارکینگ ادامه یافت. در لحظه به لحظه‌ای که حدود ۲۵۰آتش‌نشان جانشان را کف دستشان گرفته و با زبانه‌کشیدن آتش سرسختانه درحال خاموش‌کردن آن بودند، عده‌ای با سیاه‌نمایی از عملکرد آتش‌نشانی، به‌دنبال فضاسازی و جنگ روانی بودند. یکی ابرازتأسف می‌کرد از اینکه چرا بالگرد آب‌پاش نیامده است، دیگری از ارتفاع نردبان‌های آتش‌نشانی سخن می‌گفت و مقصری برای نبود و کمبود تجهیزات برای ادامۀ شعله‌ورشدن «سلمان» پیدا می‌کرد. جالب اینکه همه متخصص شده بودیم، متخصص مدیرت بحران و آتش‌نشانی. سلفی‌گرفتن‌ها با برج درحال سوختن و تجمع در محدودۀ آن که عملیات نیروهای آتش‌نشانی را با مشکل مواجه می‌کرد، بخش دیگری از ماجرا بود؛ حتی عده‌ای به ارسال فیلم‌ها و تحلیل‌هایمان به کانال‌های تلگرامی و سایت‌های خبری داخلی اکتفا نکردیم و در اوج بی‌انصافی به زحمت آتش‌نشانان، تصاویری از خاموش‌کردن آتش‌سوزی برج سلمان به «بی‌بی‌سی» و دیگرشبکه‌های ماهواره‌ای هم فرستادیم که آقا بیایید ببینید این نحوۀ خاموش‌کردن آتش در برج شهر ماست! این شبکه‌ها هم از خدا خواسته یک وجب روغن به این آشی که عده‌ای از عملکرد آتش‌نشانی پخته بودند، اضافه کردند و چیزی در انتشار آن کم نگذاشتند.

این رویه را در حادثۀ آتش‌سوزی پلاسکو هم همانند برج سلمان شاهد بودیم، چه‌بسا به‌دلیل گسترده‌بودن آتش‌سوزی و فاجعۀ فروریختن آن خیلی بیشتر و پُررنگ‌تر. اما چندماهی از این دو برج‌سوزی در ایران نگذشته بود که آتش به جان برج «گرنفل» در لندن افتاد. ۳۰ ساعتِ تمام، این برج سوخت. آتش‌، جانِ ۷۹ نفر از ۶۰۰ ساکن برج ۴۴ساله را گرفت، ده‌ها مفقود به جا گذاشت و زندگی صدها نفر را خاکستر کرد. عمق فاجعۀ انسان‌سوزی در آتش‌سوزی یک برج رخ داد. خاموش‌کردن آن از یک شبانه‌روز هم گذشت! ساکنان گرفتار در آتش ساعت‌ها پشت پنجره‌ها و با فرار به طبقات بالاتر در انتظار گروه‌های امداد‌ونجات ماندند، اما آتش‌نشانان موفق به نجات آن‌ها نشدند. چند نفر بچه‌های خود را برای رهایی از شعله‌های زجرکش آتش، از طبقات بالا به پایین پرت کردند. در زمان وقوع این آتش‌سوزی، آژیر حریق برج به صدا درنیامد، درحالی‌که سال گذشتۀ میلادی ۱۰میلیون پوند هزینۀ تعمیرات این ساختمان شده بود. درعین‌حال نه در بحبوحۀ این آتش و نه بعد از آن کسی از نیامدن هلی‌کوپتر آب‌پاش و امدادرسان، تجهیزات آتش‌نشانی، نردبان بلند، حضورنیافتن فلان‌ مقام‌مسئول و... سخنی به میان نیاورد. هر خبری هم دست به دست می‌شد، فقط از جزئیات آتش‌سوزی و تلفات انسانی آن بود و کسی به‌دنبال سیاه‌نمایی از عملکرد آتش‌نشانی نبود.حال با حادثۀ «گرنفل» و مقایسۀ آن با «پلاسکو» یا «سلمان» به دید هر غیرمتخصصی هم قدرت و عملکرد آتش‌نشانان ما نمایان می‌شود.

 

عملیات آتش‌نشانی، روی موج حاشیه‌سازی

به گفتۀ آتشپاد دوم حسن جعفری، ۴ دقیقه پس از اعلام آتش‌سوزی در برج تجاری‌اداری ۱۷ طبقۀ سلمان مشهد، آتش‌نشانان به محل حادثه رسیدند و با حضور ۲۵۰ آتش‌نشان و به‌کارگیری ١٠٠دستگاه خودروی اطفای‌حریق سنگین، پلت‌فوم، نردبان و تانکر آب و سایر تجهیزات، اطفای کامل حریق بعد از چهارساعت‌ونیم به اتمام رسید. در نگاه آماری اعزام ۲۵۰ آتش‌نشان برای خاموش‌کردن سلمان عدد بالایی است، اما در برج گرنفل ۲۰۰ آتش‌نشان با وجود وسعت و طبقات بیشتر به کار گرفته شده بودند. همچنین حضور آتش‌نشانی ۶دقیقه پس از اعلام حریق بود.

شیوۀ مهارکردن آتش در برج سلمان، محور دیگری از تشریح عملیات آتش‌نشانی در این حادثه است که مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی مشهد درخصوص آن توضیح می‌دهد: «آتش‌سوزی در ساعت فعالیت برج سلمان که مردم مشغول خرید بودند، از نمای برج آغاز شد که به‌علت مقاوم‌نبودن جنس آن دربرابر حریق به‌سرعت تمام طبقات را فرا گرفت. درعین‌حال، تخلیۀ بموقع برج از کسبه و مردمی که به بازار این برج آمده بودند، تلفات انسانی این آتش‌سوزی را به صفر رساند. حتی در همان دقایق اولیه، خودروهای پارک‌شده در سلمان نیز خارج شدند تا خطر انفجار رفع شود.».

دقیقاً عکس مدیریت بحران در برج گرنفل لندن که پلیس به همۀ افراد داخل برج اعلام کرده بود داخل ساختمان بمانند تا گروه‌های امداد، آن‌ها را نجات دهند؛ تدبیری که نتیجه نداد و با گُرگرفتن آتش در تمام طبقات، کل برج در آتش سوخت و تعداد تلفات انسانی هم به اوج خود رسید. درصورتی‌که اگر هنوز آتش تمام طبقات برج گرنفل را فرانگرفته بود، جمعیت را تخلیه می‌کردند، تعداد کشته‌شدگان افزایش نمی‌یافت.

نکتۀ دیگر در بحث مهار آتش‌سوزی برج سلمان، فعالیت بیشتر آتش‌نشانان در داخل این برج بود. به دید رهگذران تصور می‌شد عملیات خاموش‌کردن آتش فقط در بیرون از برج جریان دارد. مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی مشهد دراین‌خصوص یادآور می‌شود: «در آتش‌سوزی سلمان بیشتر آتش‌نشانان را به داخل برج هدایت کردیم تا مانع از نفوذ آتش آن به واحدهای تجاری و اداری و ساختمان‌های مجاور شوند. خوشبختانه در این حادثه فقط سه آتش‌نشان دچار دودگرفتگی شده و که سریعاً مداوا شدند.».

دنبالۀ توضیحات آتشپاد دوم جعفری به اینجا می‌رسد که در مدیریت بحران حادثۀ آتش‌سوزی برج سلمان، عملیات آتش‌نشانی با موفقیت و بدون تلفات انسانی به اتمام رسید، اما متأسفانه نحوۀ اطلاع‌رسانی همراه با حاشیه‌سازی و شایعه‌سازی بود که از اهمیت عملیات آتش‌نشانی کاست.

 

مشهد، بیشترین نردبان‌های آتش‌نشانی را بعد از تهران دارد

بحث دیگر در موج حاشیه‌سازی‌ها برای عملیات آتش‌نشانی برج سلمان، ارتفاع نردبان‌های آتش‌نشانی بود؛ اینکه چرا از نردبان بلند استفاده نشد و حتماً به‌دلیل کمبود تجهیزات است. در باب قیاس این نردبان‌ها وقتی تصاویر و فیلم‌های آتش‌سوزی برج گرنفل رسانه‌ای شد، به دید هر بیننده‌ای ارتفاع نردبان‌ها و آب‌پاش‌های آنان حتی از نردبان‌های به‌کارگرفته‌شده برای خاموش‌کردن سلمان هم پایین‌تر بود. آن‌چنان‌که کارشناسان ارتفاع نردبان‌های به‌کارگرفته‌شده را کمتر از ۶۰متر اعلام کردند. برای تشریح علمی و تخصصی به‌کارگیری این نردبان‌ها در آتش‌سوزی ساختمان‌های مرتفع، این‌بار به سراغ حاجی‌زاده، معاون آموزش سازمان آتش‌نشانی مشهد می‌رویم.

حاجی‌زاده می‌گوید: «نردبان معمولی آتش‌نشانی ۳۲متر است. این نردبان با فاصلۀ ۵متری لنگر می‌اندازد و با زاویۀ ۷۰متر بوم باز می‌شود که نهایتاً تا ارتفاع ۲۳متری را می‌تواند پوشش دهد. نردبان‌های مرتفع‌تر را تا ۱۲۰متر نیز اگر به شرکت‌های سازنده سفارش دهیم، می‌سازند؛ اما باید قاعدۀ به‌کارگیری این نردبان‌ها را در نظر گرفت. اینکه در خیلی از معابر و خیابان‌های شهری بستر موردنیاز برای بازشدن این نردبان‌ها و فاصلۀ استاندارد برای لنگرانداختن وجود ندارد. درعین‌حال آتش‌نشانی مشهد به نردبان‌های بلند با برندهای آلمانی و ایتالیایی مجهز است و در سطح کشور بعد از تهران بیشترین نردبان‌ها را داریم، نردبان‌هایی تا ارتفاع ۶۵ متر که در عملیات آتش‌نشانی مورداستفاده قرار می‌گیرند.».

وی در رابطه با به‌کارگیری بالگرد آب‌پاش نیز توضیح می‌دهد: «در برج سلمان حتی اگر بالگرد آب‌پاش هم می‌آوردیم، هیچ کاربردی نداشت. از ارتفاع بالا ساختمان‌های مرتفع همانند یک مکعب هستند که اگر بالگرد از بالا آب بریزد، روی پشت‌بام می‌ریزد. معمولا بالگرد آب‌پاش در آتش‌سوزی‌های جنگل کاربرد دارد که از بالا مواد خاموش‌کنندۀ آتش یا آب بر روی آتش ریخته شود.».

وی همچنین به یک نکتۀ مثبت در مدیریت بحران حادثۀ آتش‌‌سوزی برج گرنفل اشاره می‌کند که به برخورد مردم با این دست از حوادث برمی‌گردد. حاجی‌زاده ادامه می‌دهد: «تجمع مردم و راه‌بندان، حضور تیم‌های اطفای حریق و امدادرسانان را در مسیر منتهی به برج سلمان با مشکل مواجه کرد. حتی در حادثۀ پلاسکو نیز شاهد همین معضل بودیم؛ اما در آتش‌سوزی برج گرنفل اصلا پدیده‌ای به نام سلفی‌بگیری از آتش‌سوزی برج، و موبایل به دست‌ها، و تجمع مردم وجود نداشت. این مسئله نقطۀ مثبتی در فرهنگ‌سازی برای مردم در مواجهه با بحران‌هایی نظیر آتش‌سوزی است که امیدواریم مدنظر اقشار مختلف مردم ما نیز قرار گیرد.».

 

در پایان باید گفت زمان وقوع حادثه و انجام عملیات آتش‌نشانی، زمان علت‌یابی، مقصریابی و اتهام‌زنی نیست. زمان حادثه همه باید کمک کنند. حادثۀ برج سلمان یا پلاسکو، نه اولین بودند و نه آخرین، اما باید در چنین‌شرایطی چه افراد عادی و چه متولیان امر به مدیریت بحران بپردازند. نقش دستگاه‌های متولی در بحث فرهنگ‌سازی برای مردم در مواجهه با حوادث نیز مهم است که باید پررنگ‌تر شود.

 

گزارش کامل را در روزنامه شهرآرا بخوانید:
ورود به صفحه گزارش روزنامه شهرآرا ۱۱ تیر

  

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی