کد خبر : 73384
/ 22:47
دکتر سیدجلال ابراهیمی، مشاور بازرگانی حوزۀ دریای مدیترانه از بروز شکاف‌ها در ترکیه به دنبال پیروزی لرزان اردوغان می گوید؛

ترکیه و فردای شکننده

نتایج همه‌پرسی ترکیه با آرای کمی به نفع اردوغان و حزب عدالت و توسعه پایان یافت. اردوغان با این همه‌پرسی قدرت بیشتری به‌عنوان رئیس‌جمهور در دست گرفت و پست نخست‌وزیری حذف شد.

ترکیه و فردای شکننده

خبرنگار: محمد سلامی

شهرآرا آنلاین / اردوغان با این تغییر ممکن است به‌مدت ۱۰ سال دیگر تا سال ۲۰۲۹ قدرت را در دست داشته باشد. بسیاری از تحلیلگران این روند را منجر به پیشروی ترکیه به‌سمت دیکتاتوری و روند عقب‌گرد از اصلاحات دموکراتیکی که در در چند دهه پیش در ترکیه روی داده بود، می‌دانند. شهرآرا به‌همین‌بهانه با دکتر سیدجلال ابراهیمی، مشاور بازرگانی حوزۀ دریای مدیترانه و استاد دانشگاه گفتگویی داشته که در ادامه می خوانید.

 

رأی‌گیری در همه‌پرسی ترکیه با آرای نزدیک موافقان (۵۱.۴) و مخالفان (۴۸.۶) به پایان رسید. به‌طورکلی، اصلی‌ترین مخالفان این رأی‌گیری چه نهادها یا احزابی در ترکیه بودند؟

102519.jpgاصلی‌ترین مخالف دولت، گروه «جماعت» است. گروه جماعت یک گروه اسلامی و وابسته به «فتح‌ا...‌گولن» است. ایشان یک رهبر مذهبی است که با فشار و اجبار آقای اردوغان به ایالت پنسیلوانیای آمریکا مهاجرت کرده و در آنجا سکنی گزیده است. ایشان در بین بازاریان، سرمایه‌داران و صاحبان کار و حرف، نفوذ بسیار زیادی دارد؛ حتی نفوذ ایشان تا حدی بود که در بین دستگاه اطلاعاتی ترکیه صاحب‌نفوذ بود و شاید هم اینک دارد. پلیس، نظامیان و معلمان نیز پیرو ایشان هستند و گولن در بین این دسته نیز صاحب‌نفوذ است.

 

آیا آقای گولن فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی دارد؟

گولن در بین معلمان جایگاه خوبی دارد؛ به‌همین‌جهت مدارسی به نام «نور» تأسیس شده که به گروه نوری‌ها یا نورچی معروف شدند. گروه نورچی به‌دنبال جوانان مستعد ترکی برآمد و آن‌ها را در این مدارس تعلیم داده و پس از فارغ‌التحصیلی در بین دستگاه‌های اجرایی جای داد. به‌همین‌جهت در بین برخی نهادها مخصوصا نهادهای نظامی، گروه نورچی نفوذ فراوانی یافت. اردوغان بعد از کودتای نافرجام ترکیه دستۀ گسترده‌ای از پلیس و معلمان را تصفیه و اخراج کرد. این دسته تا حدی نفوذ داشتند که حتی توانسته بودند در اتاق آقای اردوغان دستگاه شنود بگذارند. این موضوع نشان می‌داد که چقدر این گروه در جامعه دارای نفوذ و قدرت بود.

 

احتمالا هزینه‌های فراوانی برای این نفوذ خرج می‌کند؟

گولن دارای مراکز متعددی از قدرت است. مراکزی مانند بانک آسیا، روزنامه‌های متعدد و هفت شبکۀ تلویزیونی، ازجمله‌ابزارهای نفوذ آقای گولن محسوب می‌شود. گولن به‌همین‌واسطه در شبکه‌های رسانه‌ای دارای قدرت و حمایت فراوانی است. با این قدرت، گولن می‌تواند با اشاره‌ای به طرف‌داران خود دستور تحریم همه‌پرسی را بدهد و با این توصیه، خیل عظیمی از طرف‌داران وی قطعا رأی نخواهند داد. در شرق ترکیه که شامل مناطقی مانند دیاربکر، موش و... است، می‌بینیم که تقریباً رأی‌ها منفی بود. علاوه‌براین چون این مناطق ناآرام است و امنیت کمتری حکم‌فرماست، خیلی‌ها نتوانستند در این مناطق پای صندوق‌های رأی بروند. اگر این دسته رأی می‌دادند، ممکن بود تعداد مخالفان تغییر کند.

 

غیر از گروه جماعت ، نظر شما درباره دو حزب «جمهوری‌خواه خلق ترکیه» و «حزب دموکراتیک خلق‌های کردها» چیست؟

رهبر حزب جمهوری‌خواه «کمال قلیچ دار اوغلو» است. این حزب را کمال آتاتورک رهبر ترکیه تأسیس کرده است. این حزب معتقد است که بالاترین حرف مربوط به آتاتورک است و رهنمودهای آتاتورک ارزشمندترین توصیه است. این حزب معتقد است که آزادی متعلق به مردم است و احزاب نیز آزاد هستند و اردوغان حق ندارد دست به سیاست‌های انحصارگرایانه بزند. سیستم باید به سبک آتاتورک اداره شود و ارتش در هر مرحله که کشور در بحران فرو برود، می‌تواند کودتا کند؛ ولی درعین‌حال بعد از فروکش‌کردن بحران، به غیرنظامیان بازمی‌گردد. در تاریخ سیاسی ترکیه، ارتش چندین‌بار دست به کودتا زده است.

قلیچ به‌معنای شمشیر است و تصور می‌شود که آقای «قلیچ دار اغلو» شمشیر را از رو بسته و به طرف‌داران خود دستور بیرون‌ریختن به خیابان‌ها را داده است. ما شاهد بودیم که در منطقۀ اعیان‌نشینِ استانبول، دستۀ گسترده‌ای از معترضین به همه‌پرسی، به خیابان‌ها ریخته‌اند. این حزب معتقد است که نوزده‌ماده‌‌ای که دولت اردوغان پیشنهاد داده، خلاف نظر مردم است. به فردی‌شدنِ قدرت، کمک می‌کند و مانع از رسیدگی به آرای عمومی و خواست همگانی مردم می‌شود؛ لذا دیدگاه عموم مردم تلقی نمی‌شود. در شمارش آراء می‌بینیم که در شرق ترکیه کم رأی ریخته شده و در قسمت اعیان‌نشین اروپایی ترکیه نیز مشارکت کمی انجام شده است.

 

پس اوضاع چندان هم به نفع آقای اردوغان نبود؟

در قسمت کردنشین کمی تأمل بفرمایید. به یاد آورید که در انتخابات ریاست‌جمهوری از این منطقه تقریباً شش‌صدهزار رأی به نفع آقای «دِمیرتاش» جمع‌آوری شد؛ آن هم فقط در استانبول. این دو حزبِ اپوزیسیون ترکیه به‌همراه جماعت نور، مردم را تشویق کردند تا در آرای مخالف نقش داشته باشند. حتی گروه «پ.ک.ک» همه‌پرسی را تحریم کرد و اگر طرف‌داران این گروه در همه‌پرسی شرکت می‌کردند، شاید نتایج همه‌پرسی به صورت دیگری رقم می‌خورد. رنگ قرمز در بسیاری از شهرها تا آخر ساعت جلو بود و درصدی که آراء را تغییر داد، در ساعات پایانی به وقوع پیوست.

چندی پیش رهبر حزب سعادت ترکیه اعلام کرد که ترکیه به سوی تجزیه کشیده می‌شود. می‌بینیم که خطر تجزیه را خودشان دارند اعلام می‌کنند. برابری دلار با لیر ترکیه به ۳.۶۵ رسید. هنوز از انتخابات زمان زیادی نگذشته و پیش‌بینی می‌شود که بر تعداد معترضین افزوده شود. معترضین در پلاکاردهایشان نوشته‌اند که حتی اردوغان را به ریاست‌جمهوری نمی‌شناسند. 

 

در این بحبوحه، نخست‌وزیر ترکیه «بن‌علی‌ییلدیریم» اعلام کرد که وضعیت فوق‌العاده در ترکیه سه ماه دیگر تمدید خواهد شد. تحلیل شما از این وضعیت چیست؟

این وضعیت چیزی شبیه به حکومت‌نظامی است. اگر حکومت یکدست است و حکومت قدرت را به دست گرفته، چرا باید وضعیت فوق‌العاده سه ماه دیگر تمدید شود؟ رئیس حزب سعادت نیز اعلام کرد که باید چیزی در حدود سه‌هزار نفر در کابینه و مدیریت‌های شهری جا‌به‌جا شوند. این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که اختلاف‌دیدگاه‌هایی در ترکیه وجود دارد. روزهای آینده وضعیت را بهتر نشان خواهد داد. درست است که آقای ترامپ به آقای اردوغان برای پیروزی در این همه‌پرسی تلفنی تبریک گفت، ولی نباید غافل شویم که بزرگ‌ترین مخالف سیاسی اردوغان و گسترده‌ترین شبکه‌های مجازی مخالف اردوغان به همان آقای گولن برمی‌گردد که در آمریکا ساکن است. بازاریان، سرمایه‌داران، کارخانه‌داران و حتی معلمان، طرف‌دار آقای گولن هستند.

 

آیا اردوغان توانست از حربۀ اقتصادی برای جلب آراء استفاده کند؟

خود دولت مسبب این شرایط وخیم اقتصادی است. خیلی از موارد صادراتی ترکیه به روسیه صادر می‌شد. میوه، تره‌بار، خشکبار و... به روسیه صادر می‌شد. این صادرات با تشنج به‌وجود‌آمده قطع شد. در روزی که این صادرات قطع شد، تعداد دوهزار کامیون صادراتی به روسیه روانه شده بود که برگشتند. امروزه ترکیه اختلاف شدیدی با اتحادیۀ اروپا پیدا کرده است. اتحادیۀ اروپا بزرگ‌ترین خریدار اجناس ترکیه است؛ از البسه و مواد غذایی تا دیگرتولیدات ترکیه‌ای. پوشاک آلمان از ترکیه وارد می‌شود. این‌ها به اقتصاد لطمه می‌زند. سوریه هم یک طرف قضیه است.در کتاب گولنیسم، نوشته شده که اردوغان در بحران سوریه از عربستان سعودی اسلحه و ادوات نظامی را به مرز سوریه می‌فرستاده است و از آنجا توسط مأموران امنیتیِ ترکیه وارد سوریه می‌کردند. به عبارتی عربستان اسلحه را تأمین می‌کرد و از طریق خاک ترکیه به سوریه ارسال می‌شد. این سیاست علیه سوریه بود و یکی از مخالفان سرسخت بشار اسد، شخص اردوغان بود. از این طریق ترکیه حمایت‌های عربستان را می‌خرید. الان نیز دیده می‌شود که ترکیه حمایت شیوخ خلیج فارس را به خود جلب کرده است. 

..........................................

 

  • مفاد اصلاحی قانون اساسی ترکیه در یک نگاه

 

مجموع بندهای موجود در اصلاحات قانون اساسی ترکیه شامل موارد زیر است:

اصل ۹: قوۀقضائیه باید برمبنای بی‌طرفی عمل کند.

اصل ۷۵: شمار کرسی‌های مجلس ملی کبیر ترکیه از ۵۵۰ به ۶۰۰ افزایش خواهد یافت.

اصل ۷۶: حدنصاب سنی برای نامزدی در انتخابات از ۲۵سال به ۱۸ سال کاهش می‌یابد و شرط گذراندن خدمت وظیفۀ عمومی برای ایشان حذف می‌شود. افرادی که با ارتش ارتباط دارند، صلاحیت نامزدی در انتخابات را نخواهند داشت.

اصل ۷۸: نامزدهای انتخابات‌های پارلمانی که نتوانسته باشند وارد پارلمان شوند، مشمول وضعیت «نمایندۀ ذخیره» می‌شوند. اگر نماینده‌ای در حوزۀ انتخابیۀ آن‌ها بمیرد یا دوره‌اش فسخ شود، آن‌گاه نمایندۀ ذخیره جای او را بنابر رتبه‌ای که در فهرست حزب دارد، خواهد گرفت. همچنین همۀ احزاب موظف هستند ۵٪ نامزد بیشتر از تعداد کرسی‌های حوزۀ انتخابیه به میدان بیاورند تا درصورتی‌که همۀ کرسی‌ها را به‌دست بیاورند، نامزد کافی برای ذخیره‌نگه‌داشتن داشته باشند. نامزدهای مستقل باید یک نامزد مستقل به‌عنوان ذخیره معرفی کنند. نمایندگان ذخیره تازمانی‌که جای نماینده‌ای را نگرفته باشند، هیچ حق یا امتیاز اضافی نخواهند داشت. انتخابات‌های پارلمانی و ریاست‌جمهوری در صورت بروز جنگ تا یک سال امکان تعویق خواهند داشت.

اصل ۸۴: حق پارلمان مبنی‌بر بازخواست وزراء و دولت، همچنین حق ایشان درمورد اعطای اختیارات ویژه به برخی از وزرا لغو می‌شود.

اصل ۹۸: الزام وزراء به ارائۀ توضیحات شفاهی در پارلمان حذف می‌شود.

اصل ۱۰۱: افراد تنها زمانی می‌توانند نامزد ریاست‌جمهوری شوند که توسط یک یا چند حزب که دست‌کم ۵٪ آرای مردمی را در انتخابات پارلمانی پیشین به‌دست آورده باشند و ۱۰۰هزار رأی داشته باشند، حمایت شوند. رئیس‌جمهور منتخب دیگر الزامی به لغو عضویت خود در حزب متبوعش نخواهد داشت.

اصل ۱۰۴: رئیس‌جمهور، رئیس کشور و رئیس دولت خواهد بود و اختیار تعیین و اخراج وزرا و معاونان خود را خواهد داشت. رئیس‌جمهور می‌تواند همه‌پرسی برگزار کرده و فرمان‌های حکومتی صادر کند. بااین‌حال این فرمان‌ها تنها زمانی قابلیت اجرایی دارند که با بخش‌های خاصی از قانون اساسی مغایرت نداشته باشند و توسط قوانین پارلمان باطل نشوند.

اصل ۱۰۵: تحقیق و تفحص توسط پارلمان درمورد اتهامات مربوط به رئیس‌جمهور را می‌توان با رأی سه‌پنجم نمایندگان آغاز کرد. پارلمان می‌تواند پس از اعلام نتایج تحقیق و تفحص، با رأی دوسوم نمایندگان، علیه رئیس‌جمهور اعلام‌جرم کند.

اصل ۱۰۶: رئیس‌جمهور می‌تواند یک یا چند معاون انتخاب کند. در صورت خالی‌ماندن مقام ریاست‌جمهوری، باید ظرف ۴۵ روز انتخابات برگزار شود. درصورتی‌که انتخابات پارلمانی کمتر از یک سال با انتخابات ریاست‌جمهوری فاصله داشته باشد، هر دو در یک روز برگزار خواهند شد. این مسئله ربطی به محدودیت دودوره‌ای رئیس‌جمهور نخواهد داشت. انجام تحقیق و تفحص درمورد اتهامات معاونان رئیس‌جمهور و وزراء با سه‌پنجم آرای نمایندگان شدنی خواهد بود. پارلمان می‌تواند پس از اعلام نتایج تحقیق و تفحص، با رأی دوسوم نمایندگان، علیه ایشان اعلام‌جرم کند. درصورت اثبات اتهام، معاون یا وزیر خاطی تنها درصورتی محکوم به کنارگذاری از مقام خود خواهند شد که جرم صورت‌گرفته به درجه‌ای باشد که آن‌ها را از نامزدی در انتخابات‌ها منع کند. درصورتی‌که یک نمایندۀ پارلمان به‌عنوان وزیر یا معاون رئیس‌جمهور انتخاب شود، عضویت وی در پارلمان لغو و نمایندۀ ذخیره جای او را خواهد گرفت.

اصل ۱۱۹: اختیار اعلام وضعیت اضطراری به رئیس‌جمهور داده می‌شود که پس از موافقت پارلمان اجرایی خواهد شد. وضعیت اضطراری تا چهار ماه قابلیت تمدید دارد؛ مگر در شرایط جنگی که این وضعیت بدون محدودیت زمانی باقی خواهد ماند.

اصل ۱۲۰: رئیس‌جمهور اختیار تعیین مقام‌های اداری ارشد و تعریف شرح وظایف ایشان را خواهد داشت.

اصل ۱۲۶: شرح وظایف، ساختار، اختیارات و وظایف نیروهای خدمات شهری با فرمان رئیس‌جمهور تعیین می‌شود؛ اما پارلمان اختیار دارد با قانون‌گذاری آن را تغییر دهد.

اصل ۱۴۲: دادگاه‌های نظامی لغو می‌شوند؛ مگر در شرایط جنگی برای بررسی جرائم سربازان.

..........................................

 

دیدگاه یک

  • پایان ماه‌عسل آقای اردوغان!

 

102520.jpgباید بپذیریم که آنچه در ترکیه اتفاق افتاد، نتیجه‌ای کاملا شکننده‌ داشت. آقای اردوغان انتظار چنین‌نتیجه‌ای را نداشت. این اولین مسئله‌ای است که باید به آن توجه شود. بخشی هم از این رأی که شکل گرفت، محصول برخی از جاروجنجال‌هایی بود که آقای اردوغان با اروپا بر سر حمایت از کمپین‌هایِ همه‌پرسی در کشورهای اروپایی ازجمله آلمان، اتریش و هلند به وجود آورده بود. با این روش اردوغان توانست ملی‌گرایی ترکیه را تحریک کند و با کمک جریان‌های اسلام‌گرای ترکیه موج حمایت را برانگیزد؛ اما درمورد اینکه به‌طورمشخص این همه‌پرسی چه پیامدهایی برای منطقه خواهد داشت، باید بگویم که از دو منظر می‌توان به این قضیه نگاه کرد. از منظر اول اگر به کیفیت این همه‌پرسی با تمام حاشیه‌هایی که برای آن پیش آمد و نتیجۀ شکننده‌ای که حاصل شد توجه نکنیم، بدون‌شک همه‌پرسی باعث تقویت نقش آقای اردوغان و نقش سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه، حداقل تا سال ۲۰۲۹ خواهد شد و به‌نوعی باعث تحکیم سیاست منطقه‌ای و آن چیزی که عده‌ای در کشور ما به‌درستی از آن به‌عنوان نوعثمان‌گرایی یاد می‌کنند می‌تواند باشد. بدون‌شک این اتفاق می‌تواند روی تحولات سوریه، روابط با ایران، روسیه، رژیم صهیونیستی، جهان عرب و گروه‌هایی که ترکیه با آن تعامل دارد، مانند قبرس و جاهای دیگر اثرگذار شود.

 

ترکیه درون‌گرا می‌شود

اگر بخواهیم کیفیت این همه‌پرسی را مدنظر قرار دهیم و به رأی شکننده و این اعترافاتی که در ترکیه درحال انجام‌شدن است توجه کنیم، باید بگوییم که این نتیجه و این همه‌پرسی درواقع پایان ماه‌عسل آقای اردوغان بود. آن فضای سرکوبی که در ترکیه برپا شد و در همه‌پرسی نمودش را دیدیم، نشان می‌دهد که ماه عسل به‌تدریج درحال افول است و اعتراضات و جریاناتی که مخالف این رفتارها هستند، در ترکیه رو‌به‌سوی قوت‌گرفتن و تشدید قدرت هستند. لذا، در نتیجۀ این همه‌پرسی اگر این اعتراضات و تنش‌ها و سیاست‌های پرتنش این کشور با همسایگانش همین‌طور ادامه پیدا کند، قطعاً مسئله‌ساز می‌شود. می‌شود از این بُعد نگاه کرد که روندِ نتیجۀ شکنندۀ همه‌پرسی با وجود این‌همه اعتراضات و تشدید اختلافات در ترکیه ممکن است روی سیاست خارجی ترکیه در منطقه هم اثرات منفی بگذارد و ترکیه را بیش ازپیش وارد مسائل داخلی بکند و تمرکز ترکیه را بر سیاست داخلی به هم بریزد.

 

همه‌پرسی و جمهوری اسلامی

روابط ما با ترک‌ها از زمان صفوی و جنگ چالدران و مسائل تاریخی که در آن زمان‌ها پیش آمد تا الان روند پرمخاطره‌ای نداشته است. از حدود دویست سال پیش تا الان ما با ترک‌ها اختلاف خاصی نداریم. بعضاً مواقعی بوده که بین دو کشور اختلافاتی پیش می‌آمده، اما با توجه به اینکه دو کشور به یکدیگر وابسته هستند، مانند مرز مشترک، وابستگی‌های تجاری و بازرگانی و مسیرهایی ارتباطی که هر دو کشور در ترانزیت کالا دراختیار یکدیگر قرار می‌دهند، به نظر نمی‌رسد این همه‌پرسی چندان بر روابط دو کشور اثر بگذارد. روابط دو کشور همان روند تاریخی خود را ادامه خواهد داد. در رابطه با ایران و ترکیه باید عرض کنم که هر دو کشور همیشه سعی کرده‌اند که با یکدیگر تعامل داشته باشند، برخلاف روابط ایران با عربستان که ما همیشه شاهد تنش و درگیری که حتی به نظر می‌رسد دو کشور به‌سمت جنگ پیش می‌روند؛ اما درمورد ایران و ترکیه این اتفاق نمی‌افتد. به‌دلیل همین وابستگی‌هایی که عرض کردم، بعد از همه‌پرسی، همین شرایط و همین وابستگی‌های مشترک ادامه پیدا خواهد کرد.

*کارشناس مسائل ترکیه/ رضا عابدی‌گناباد*

..........................................

 

دیدگاه دو 

  • رویای امپراطوری و عطش قدرت

 

102521.jpgواقعیتی دربارۀ شخص اردوغان وجود دارد که ایشان بر دو مسئله نگاه ویژه‌ای دارد. اولی اینکه اعتقاد دارد در کنار الگوهای قدرتی که در جهان اسلام مطرح است، مثل الگوی قدرتی که در جمهوری اسلامی ایران بر اساس ولایت‌فقیه مطرح است یا الگوی قدرتی که در عربستان‌سعودی براساس سلفیت مطرح است، وی اعتقاد دارد که یک الگوی سوم درحال پیگیری است. اردوغان فکر می‌کند که این الگو کارآمدتر از سایر الگوهای جهان اسلام است. به این معنا که فکر می‌کند می‌تواند ارزش‌های اسلام را با ارزش‌های دموکراتیک ادغام کند و یک الگوی جدید از قدرت، برای جهان اسلام تدوین کند. این برداشت سبب می‌شود که خود را در جایگاهی ارزشیابی کند که درحال هدایت جریانی برای دنیای اسلام است و آن جریان می‌تواند راه توسعۀ کشورهای اسلامی را باز و به سوی مدرنیسم رهنمون کند.

 

پان‌ترکیسم، حق ماست

بحث دوم مربوط به پان‌ترکیسم و آن چیزی که تحت‌عنوان «عثمان‌گرایی نو» مطرح است. ایشان ازلحاظ فکری در تکاپوست و فکر می‌کند که ذی‌حق است و این حق را به خود می‌دهد که جامعۀ ترکیه را به‌سمتی که خود فکر می‌کند درست است، هدایت کند. اردوغان اعتقاد دارد نظام موجودی که الان در ترکیه جاری است، درحقیقت پاسخ‌گوی آن چیزی که او فکر می‌کند، نیست. او نظامی را می‌خواهد که براساس آن قدرت بخواهد حرکت کند و آن را در نظام ریاستی که در این همه‌پرسی اخیر نتیجۀ آن را دیدیم، جستجو می‌کند. براساس این تغییر، اردوغان می‌تواند قدرتی را به دست بیاورد که مبنای آن حرکت کند. اردوغان اعتقاد دارد که از این قدرت نوظهور می‌تواند هم در جریان اسلامی‌کردن جامعۀ ترکیه و هم توجیه حرکت‌هایی که ترکیه در خاورمیانه یا آسیای مرکزی بر پایۀ پان‌ترکیسم انجام می‌دهد استفاده کند. ایشان به جنبۀ ملی‌گرایی توجهی ندارد؛ ولی واقعیت این است که در نیت آقای اردوغان، قدرت، مسئلۀ اصلی است و قدرت بر پایۀ همین دو برداشتی است که ایشان به آن اعتقاد دارد.

 

دستاوردهای آقای اردوغان

حزب عدالت و توسعه، ریشه و تفکر اخوانی دارد؛ اخوانی که با خصیصه‌های ترکی پیوند خورده است. اگر بخواهیم بدانیم بعد از این همه‌پرسی، چه عاید آن‌ها می‌شود که قبل از همه‌پرسی دراختیار نداشته است، باید بگویم آن‌ها به‌دنبال کسب و تحصیل قدرت بیشتر هستند. اگر قدرت در دست رئیس‌جمهور متمرکز شود، به شکل طبیعی آقای اردوغان و حزب عدالت و توسعه کاملا می‌توانند اهدافی را که برای خود در نظر گرفته‌اند، پیگیری کنند. هدفشان در داخل ترکیه ایجاد انسجام و قراردادن سایر احزاب در موقعیتی است که برتری و زعامت حزب عدالت و توسعه را بپذیرند.الان چالش خیلی جدی است و تقریباً ۴۹درصد جامعه به ایشان رأی نداد. به‌این‌واسطه می‌شود فهمید که نوعی قطب‌بندی در جامعه ایجاد شده است. دیدیم که در این رأی‌گیری، رأی‌دهندگانِ شهرهای بزرگ به ایشان رأی ندادند. در شهرهای کوچک و مناطق روستایی که اردوغان نوعی امکانات مالی ایجاد کرده بود، این انگیزه ایجاد شد که بیشتر به این همه‌پرسی رأی بدهند. حقیقت این است که الان قطب‌بندی در داخل جامعه ترکیه ایجاد شده است. آقای اردوغان راهی جز این نخواهد داشت که یک نوع دیکتاتوری هم اعمال کند؛ بحثی که عنوان می‌کند می‌خواهیم دموکراسی و قدرت را با هم ادغام کنیم، به نظر می‌آید که برای حفظ قدرت مجبور است بسیاری از نهادهای دموکراتیک را تضعیف کند، به‌ویژه احزاب اپوزیسیونی را که در مقابلش وجود دارند و مقاومت می‌کنند، به بهانه‌های مختلف تضعیف خواهد کرد و به سوی یکه‌تازی سیاسی پیش خواهد رفت. 

*کارشناس مسائل غرب آسیا/ پیرمحمد ملازهی*

 

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی