کد خبر : 73249
/ 22:28
طی نیم قرن گذشته هر سال یک روستا به مناطق شهری مشهد الحاق شده است؛

دوگانۀ شهری و روستایی

۷۰ روستا در حریم شهر مشهد وجود دارند، روستاهایی که غالبا در شمال کلان‌شهر مشهد متمرکز شده‌اند و جمعیت آن‌ها نیز روز‌به‌‌روز در حال افزایش است.

دوگانۀ شهری و روستایی

به گزارش شهرآرا آنلاین

خبرنگار: محمد جاویدی

طبق قانون، روستاهای حریم شهر، با رسیدن به شرایط تبدیل به شهر، باید منطقۀ شهری شناخته شوند و تحت مدیریت شهرداری‌ها قرار گیرند، حال آنکه الحاق روستاها به شهر گرچه از سویی، به واسطۀ دسترسی به امکانات بیشتر و ارزش افزودۀ زمین‌ها، برای روستانشینان خوشایند است ولی در بلند‌مدت آسیب‌های جبران‌ناپذیری هم به زندگی روستائیان و هم به زندگی شهرنشینان وارد می‌آورد.

در این رابطه، صاحب‌نظران بر این باورند که، با توجه الزام قانونی به تبدیل روستاهایی با جمعیت افزون بر ۳۵۰۰ نفر به منطقۀ شهری، باید قبلا زیرساخت‌های روستایی آمادگی لازم برای تبدیل شدن به شهر را کسب کنند و این مهم در طرح‌های «‌هادی» روستا‌ها در نظر گرفته شود که، به عنوان مثال، با اوضاغ نابسامان مردم در شهرک «مهرگان» مشهد که نام شهری‌شدۀ روستای «قرقی» است مواجه نشویم وقتی، پس از گذشت سال‌ها از تصویب آن به عنوان منطقۀ منفصل شهری، هنوز زیرساخت‌های مختلف آن منطقه تامین نشده است و معضلات متعددی در این منطقه وجود دارد.

به علاوه، طبق تبصرۀ۳ مادۀ۹۹ قانون، شهرداری‌ها موظف‌اند حداقل ۸۰ درصد هزینۀ درآمد خود از حریم شهر را صرف عمران و آبادی روستاها و شهرک‌های واقع در حریم شهر کنند. این در حالی است که بعضا روستاهای حریم مشهد از مشکلات عدیده‌ای در مواردی چون آب آشامیدنی، آموزش و پرورش، و بهداشت و درمان رنج می‌برند. به عنوان مشتی از خروار، می‌توان به آب اسیدی موردمصرف مردم روستای گوندوک در محدودۀ مشهد اشاره کرد که، در حالی که خط لولۀ آب از کنارشان می‌گذرد، آن‌ها از این همسایه بی‌بهره‌اند.

در همین زمینه، برای بررسی معضلات و مشکلات فعلی روستاهای مجاور مشهد و همچنین روستاهای الحاق‌شده به این کلان‌شهر، به سراغ مسئولان و متولیان مرتبط با این موضوع رفته‌ایم.

 

هزینۀ زیاد برای برابرسازی استاندارد‌های روستایی با شهری

محسن شریعتی، مدیر حریم و ارتفاعات جنوبی مشهد، با بیان اینکه به طور میانگین در ۵۰ سال گذشته هر سال یک روستا از حریم شهر به محدودۀ شهر اضافه شده است می‌گوید: «الحاق این روستاها مشکلات زیادی برای مدیریت شهری ایجاد می‌کند چراکه باید به این روستا‌ها خدمات شهری همانند آتش‌نشانی، حمل‌و‌نقل و فضای سبز ارائه کنیم.».

وی با اعلام اینکه این روستاهای الحاق‌شده هیچ درآمدی برای شهرداری ندارند می‌افزاید: «اگر بخواهیم به این روستاها خدمات بدهیم هزینۀ زیادی برای برابرسازی استاندارد‌های شهری متحمل می‌شویم.».شریعتی در رابطه با اینکه روستا از الحاق به شهر چه سود و زیانی می‌بیند می‌گوید: «در ابتدای کار، یک ارزش افزوده برای زمین‌های روستایی ایجاد می‌شود که خوشایند اهالی است ولی در انتها منطقه‌ای به وجود می‌آید که توسعۀ آن به عنوان محدودۀ ارزان‌قیمتی که خدمات شهری دارد زمان‌بر است.».

 

شتاب‌زدگی در الحاق روستاهای توس و قرقی به مشهد

در رابطه با شرایط روستاهای الحاق‌شده و ریشه‌یابی مشکلات آن‌ها، این بار با محمدرضا حسین‌نژاد، معاون شهرسازی و معماری شهرداری مشهد، گفتگو می‌کنیم.

او در‌خصوص الحاق بعضی از روستا‌ها به مشهد، به روستاهای توس و قرقی اشاره می‌کند و می‌گوید: «متاسفانه این روستاها در مصوبۀ شورای عالی به‌سرعت، به عنوان محدودۀ منفصل، در قالب مجموعۀ شهری به مشهد اضافه شدند، بدون اینکه برای این‌ها طرح مصوبی وجود داشته باشد.».

 

معضلات ناشی از ساخت‌وسازها در مناطق الحاقی به مشهد

معاون شهرسازی و معماری شهرداری مشهد در رابطه با دیگر روستاهایی که در آینده به محدودۀ شهر وارد می‌شوند به توقعات بالای ساخت‌وساز در آن‌ها اشاره می‌کند و از ضرورت دقت در طرح‌های مربوط به آن‌ها این‌گونه می‌گوید: «اگر دقت نشود، بعدا وقتی روستا به شهر جوش می‌خورد، دردسر‌های زیادی برای مدیریت شهری به دنبال خواهد داشت که نیازمند این است که، در تفاهمات بر روی ساخت‌وساز‌ها در این مناطق، با یک نگاه به مشهد طرح‌ریزی شود.».

او از ضرورتِ دیدن افق‌های بلندتری از یک روستا در طرح‌های مربوط به آن‌ها می‌گوید و می‌افزاید: «باید برای این روستاها که در کنار یک کلان‌شهر واقع هستند افق منطقه‌ای دیده شود، به عنوان مثال، عرض معابر و فضای سبز شهری، چراکه خواه‌ناخواه این‌ها در محدودۀ شهر هستند و به این خاطر که این محدوده باز یک قلعۀ آبکوه در دلش نداشته باشد.».

حسین‌نژاد همچنین در رابطه با گرانی هزینه‌ها و تعرفه‌های شهری و بار سنگین آن بر دوش روستائیان تصریح می‌کند: «ما به دنبال این هستیم که، در جلسات تفاهمی با نهاد‌های مختلف، این موضوع به نحوی نسبت به مدیریت هماهنگ القا شود.».او ریشۀ این مشکلات را وجود طرح تفصیلی می‌داند و می‌گوید: «این الحاق‌های یک‌باره بارهای مضاعفی به شهر تحمیل می‌کند که این نیازمند این است که، در الحاق، حداقل ضوابط طرح تفصیلی آماده باشد و، وقتی الحاق می‌شوند، مردم و شهرداری با سردرگمی و مشکلات خاصی مواجه نباشند اما در الحاق‌های صورت‌گرفته به مشهد این‌چنین قائده‌ای نداشتیم.».

 

مجبوریم خیلی از روستا‌ها را به صورت منفصل تعریف کنیم

در همین راستا به سراغ مدیرکل راه و شهرسازی استان خراسان رضوی نیز می‌رویم. محمدرضا اخوان عبداللهیان در گفتگو با خبرنگار ما از لزوم بررسی شرایط روستا قبل از الحاق به شهر می‌گوید: «هر روستا ممکن است با روستای دیگر از ابعاد مختلف متفاوت باشد و اینکه بتوانیم خود روستا را از ابعاد مختلف توانمند کنیم حرف اول را می‌زند.».

وی احتمال ایجاد مشکلات آتیه‌ای برای روستانشینانی که روستاهایشان به شهر الحاق شده‌ است را مطرح می‌کند و می‌افزاید: «اگر ناچار به الحاق باشیم روستا باید بخصوص از لحاظ اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد و یکی از مباحث اصلی همین است که حواسمان باشد که از لحاظ توان خانوار و عوارضی که روی بحث مالی روستا دارد وارد

حاشیه نشود. در عین حال در مواردی مجبوریم خیلی از روستا‌ها را به صورت منفصل تعریف کنیم ».

وی عنوان می‌کند: «خیلی از روستا‌ها را به صورت منفصل تعریف کردیم که آسیب‌های مختلف در آن‌ها ایجاد نشود. بالاخره باید تمام ابعاد آن را در نظر گرفت.». اخوان در رابطه با شهرک مهرگان نیز می‌گوید: «با همکاری خیلی از دستگاه‌ها فاز یک آن مدیریت شد و فاز۲ هم به همان صورت باید مدیریت شود ولی زمان می‌برد.». به گفتۀ وی، مردم خیلی از مشکلات را در فاز۲ متحمل هستند و به نظر می‌رسد، اگر قبل از الحاق شدن به شهر هماهنگی‌ها بین دستگاه‌های متولی وجود داشته باشد، مشکلات مردم هم کمتر خواهد بود.

 

دستگاه‌ها باید باهم هماهنگ باشند که مشکلات مهرگان تکرار نشود

مدیر کل راه و شهرسازی استان خراسان رضوی با بیان اینکه خواه‌نا‌خواه از لحاظ جمعیتی روستاهای مجاور شهرها تبدیل به شهر می‌شوند عنوان می‌کند: «این در حالی است که، اگر واقعا الحاق میسر نباشد، گزینۀ اول ناحیۀ منفصل شهری است با این تبصره که تمام امکانات لازم برای روستا موردمطالعه قرار گیرد و دستگاه‌ها با هم هماهنگ شوند که مشکلات مردم مثل مهرگان، به شکلی که در این چند سال با آن مواجه بودند، اتفاق نیفتد.».او همچنین در رابطه با ضرورت در نظر گرفتن طرح‌های جامع و تفصیلی و هادی روستا‌ها در آینده می‌گوید: «زیرساخت‌های موردنیاز برای مناطق الحاقی به شهر باید در طرح‌های تفصیلی دیده شود و، با این کار، قبل از الحاق، چه شهرداری چه راه و شهرسازی و چه بنیاد مسکن و دستگاه‌های خدماتی شرایط متناسب با این الحاق را ببینند.».

اخوان عنوان می‌کند: «راه و شهرسازی دبیرخانۀ ستاد مربوط به طرح‌ها را برعهده دارد و چه خوب است که در این کار تیمی زیرساخت‌های این روستا‌ها کاملا رعایت شود که مردم در الحاق دچار مشکل نشوند.».

 

لزوم جلوگیری از اقدامات جزیره‌ای

در ادامۀ این بحث، به سراغ مدیرکل بنیاد مسکن خراسان رضوی می‌رویم تا روند طرح‌های هادی روستایی و چگونگی در نظر گرفتن آیندۀ روستا ناظر به الحاق احتمالی آن به شهر را جویا شویم.

سید رضا موسوی‌نیا درخصوص بررسی طرح هادی برخی روستاها می‌گوید: «با توجه به موقعیت روستا، بعضا یک کمیسیون اضافه‌تر از سایر روستا‌ها طرح هادی این روستاها را بررسی کرده و، با توجه به طرح فرادست آن، برنامه‌ریزی صورت پذیرفته است.».

وی اجرای طرح‌های هادی را یکی از راه‌حل‌های مهم در حفظ حیات روستا می‌داند و عنوان می‌کند: «قطعا، اگر هماهنگی و تعامل بین دستگاه‌ها نباشد، نه‌تنها اجرای برنامه‌ها برای رفع مشکلات روستاهای محدودۀ مشهد به جایی نخواهد رسید بلکه اقدامات جزیره‌ای یا کم‌کاری‌ها معضلات را تشدید نیز خواهد کرد.».

 

در پایان باید گفت که طبق آمار ارائه‌شده ۲۷۳ روستا در بخش مرکزی مشهد وجود دارد و بسیاری از آن‌ها از مشکلات مختلف در حوزۀ آب آشامیدنی، بهداشت، مسائل آموزش و پرورش، معابر داخل روستا و حمل‌و‌نقل عمومی رنج می‌برند و کارشناسان امر یکی از راه‌حل‌های مدیریت بهتر این مناطق را شکسته شدن بخش مرکزی مشهد عنوان می‌کنند و عملا مدیریت این تعداد روستا را با یک بخشداری ممکن نمی‌دانند.در مجموع، ۳۶۰هزار نفر جمعیت روستایی در اطراف مشهد ساکن هستند و امید است با اجرای قوانین مربوط به حریم شهری و همچنین تلاش شهرداری برای آبادانی این روستاها طبق تبصرۀ۳ مادۀ۹۹ در قدم اول از قطورتر شدن حاشیۀ شهر و مهاجرت بیشتر به شهر جلوگیری شود و شرایط زندگی این مردم محروم بیش‌از‌پیش تلخ نشود.

 

گزارش کامل را در روزنامه شهرآرا بخوانید:

ورود به صفحه گزارش روزنامه شهرآرا ۲۶ فروردین

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی