کد خبر : 72879
/ 22:56
شهرآرا از طرح نظام جامع نام‌گذاری معابر و اماکن عمومی مشهد گزارش می‌دهد؛

ضرورت روایت تاریخ در اسامی معابر و اماکن مشهد

آدرس‌ها یا «نام معابر»، بخشی از زیرساخت‌های شهری را تشکیل می‌دهند که گاهی پا را فراتر از صرفِ نام بودن می‌گذارند و تبدیل به نوعی ارزش فرهنگی و اجتماعی می‌شوند.

ضرورت روایت تاریخ در اسامی معابر و اماکن مشهد

به گزارش شهرآرا آنلاین

خبرنگار: مسعود سلطانی

این ارزش متاسفانه خیلی از اوقات وسیله‌ای برای فخر‌فروشی افراد جامعه می‌شود که از اسم منطقه زندگی‌شان به‌عنوان یک کلاس اجتماعی یاد می‌کنند. البته در نقطه مقابل گاهی هم پیش می‌آید که برای برخی از شهروندان بیان نام محله زندگی‌شان خوشایند نباشد و در محافل عمومی نام محله سکونتشان را پنهان کنند.

اینجاست که محلات شهری و خیابان‌ها که در ظاهر مقوله‌ای مادی و وسیله‌ای برای توسعه فیزیکی شهر محسوب می‌شود، رنگ معنا به خود می‌گیرد و هر اسم یک هویت فرهنگی و اجتماعی را به روی دوش می‌کشد. در شکل‌گیری این هویت ساکنین آن محله بیشترین نقش را دارند، اما نام یک خیابان یا محله در شکل‌گیری احساس شهروندان نسبت به محله‌شان موثر بوده و از اهمیت بالایی برخوردار است.

در این میان، مشهد جزء چند کلان‌شهر انگشت‌شمار ایران است که سرعت سرسام‌آور توسعه شهرسازی و معابر فرعی و اصلی در آن قابل‌ملاحظه بوده است. گذشته از نقدهای فراوان از منظر علوم مهندسی و علوم انسانی به نوع همین توسعه که در روند آن در بسیاری از نقاط مشهد هویت و تاریخ نابود شده است، حتی در نام‌گذاری مناطق توسعه‌یافته نیز با همین مدل لجام‌گسیخته و بی‌هویت مواجه هستیم. کپی‌برداری از اسامی معابر بالا‌شهر تهران برای فریب افکار عمومی با هدف بالا بردن قیمت اراضی و املاک در مناطق توسعه‌یافته مشهد همانند الهیه در غرب مشهد و در نوار جنوب غربی شهر که به‌سمت ارتفاعات ساختمان‌سازی‌ها را توسعه دادند از جمله این موارد است.

 

بررسی اسامی ۲۴۰۰۰ معبر مشهد در طرحی پژوهشی

در همین رابطه، طرح «‌نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی شهر مشهد» با هدف رفع بلاتکلیفی وضعیت نام‌گذاری معابر شهری و ایرادات و انتقادتی که به روند و چگونگی نام‌گذاری محلات، اماکن عمومی و معابر اصلی و فرعی وارد است تدوین شده و قرار است به‌زودی اجرا شود.

در طرح «نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی شهر مشهد» که از سوی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری تدوین شده، در فاز اول حدود ۲۴۰۰۰ معبر اصلی و نیمه‌اصلی با هدف شناسایی ظرفیت‌های نام‌گذاری و ساماندهی نام‌های موجود رصد شدند.

در همین زمینه علی قدرتی، مجری طرح نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی شهر مشهد در گفتگو با خبرنگار شهرآرا، اظهار می‌کند: وضعیت نام معابر و تابلو‌های نام‌گذاری تمامی معابر شهری مشهد در این طرح مورد آمایش میدانی قرار گرفت.

 

امکان دسترسی به اطلاعات برای مردم و مسئولان

قدرتی به گستره جغرافیایی و پیچیدگی شبکه معابر مشهد و همچنین نبود سامانه‌های اطلاعاتی برای شناسایی ظرفیت‌های نام‌گذاری معابر نیز اشاره می‌کند و می‌افزاید: با توجه به این مسائل، برای تدوین لایحه جامع نظام نام‌گذاری ابتدا پژوهش و تحقیق را از وضعیت موجود نام‌گذاری های معابر و اماکن شهر مشهد آغاز کردیم.

به گفته وی، در این پروژه تلاش بر این بود که ابتدا وضعیت نام‌گذاری معابر بالای ۸ متر مشخص شود که این کار انجام شد و در مرحله بعد بررسی کردیم که آیا می‌توانیم نام معبر یا معابری را تغییر دهیم یا نه و در این صورت چه نامی باید انتخاب شود.

 

برخی از معابر شهر بدون نام هستند

مجری طرح نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی شهر مشهد در رابطه با یکی دیگر از مشکلات نام‌گذاری معابر مشهد عنوان می‌کند: در شهر مشهد برخی از معابر فاقد نام و تابلو هستند که این مسئله در مناطق حاشیه شهر بیشتر دیده می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنانش تاکید می‌کند: ظرفیت‌های نام‌گذاری معابر و اماکن محدود به معابر نیست؛ به‌عنوان مثال پل‌های هوایی، تقاطع‌های غیر‌همسطح و اماکن عمومی نیز ظرفیت نام‌گذاری دارند.

قدرتی ضمن توضیح این امر که برای واکاوی بیشتر و کاربردی کردن این اطلاعات باید داده‌ها به فرمت اطلاعات مکانی تبدیل و بر روی لایه‌های اطلاعاتی موجود بارگزاری شود می‌گوید: در حال حاضر بارگزاری داده‌ها روی سامانه جامع اطلاعات مکانی مشهد انجام می‌شود که این کار با همکاری کارشناسان سازمان فناوری و اطلاعات (فاوا) در شهرداری و تیمی از فارغ‌التحصیلان مقطع تحصیلات تکمیلی در حال انجام است.

 

چهارراه تعاملات اجتماعی و اقتصادی در طول تاریخ

دراین رابطه به‌سراغ آرش ضیایی، ناظر طرح نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی مشهد، نیز می‌رویم. 

ضیایی با اشاره به تبارشناسی و تاریخچه اسامی معابر در مشهد به مباحث تاریخی در این بحث اشاره کرده و می‌گوید: در بحث نام‌گذاری معابر و اماکن مشهد، هویت اسامی محلات شهری این شهر باید در سه دوره تاریخی بررسی شود و مورد توجه قرار بگیرد. مشهد شهری است که ابتدا با نام‌هایی به نام طوس و قریه سناباد شناخته می‌شده است، نام‌هایی که همچنان در شهر به چشم می‌آید.

ناظر طرح نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی مشهد با اشاره به اهمیت یافتن شهر مشهد به‌واسطه وجود مضجع نورانی حضرت رضا (ع) در این شهر می‌افزاید: در یک دوره تاریخی که حدودا از قرن سوم هجری قمری تا دوره صفویه است، اگرچه در مشهد شهر‌نشینی شکل می‌گیرد و طبق روندی معمولی توسعه اتفاق می‌افتد، اما تحول اساسی مشهد در دوره صفویه انجام می‌شود.

وی با بیان اینکه صفویه دوره درخشانی بود که موجب رشد و توسعه چندجانبه شهر مشهد در ابعاد فرهنگی و اقتصادی شد می‌گوید: در دوره صفویه توسعه کالبد شهری نیز هویت‌ساز شد. در این دوره است که بازار در محله نوغان شکل می‌گیرد و رشد جمعیتی در شهر اتفاق می‌افتد و محله‌ها و روستا‌های اطراف شهر به مشهد ملحق می‌شوند.

این پژوهشگر حوزه علوم اسلامی با بیان اینکه در دوره صفویه مشهد در سطح نماد شهر اسلامی و چهارراه ارتباطی در تعاملات اجتماعی و اقتصادی منطقه مطرح شد می‌گوید: سفر شاه عباس به مشهد اتفاقی تاریخی بود که در رونق شهر تاثیر بسزایی داشت، سفری که در آن شاه عباس را چهره‌های شاخصی نظیر شیخ بهایی همراهی می‌کردند. جالب توجه است که پس از این سفر شیخ بهایی در مشهد تا پایان عمر می‌ماند و خدمات ارزنده‌ای برای توسعه شهر و حرم مطهر رضوی انجام می‌دهد. ضرورت دارد به این مباحث تاریخی در نام‌گذاری معابر و اماکن شهر مشهد توجه شود.

 

101745.jpg

 

برخی مدیران خود را مالک اطلاعات می‌دانند

ضیایی در ادامه سخنانش ضمن بیان اینکه باید سه مقوله پیشینه تاریخی، افتخارات فعلی و افق پیش رو را در نام‌گذاری معابر و اماکن مشهد مد نظر قرار دهیم تصریح می‌کند: ما سعی کردیم در ابتدا وضع موجود را رصد کنیم و در مرحله بعد وضعیت آرمانی را پیش‌بینی و تبین کنیم. در گام نهایی باید راه رسیدن به وضع مطلوب را تدوین و ترسیم کنیم.

وی می‌افزاید: برای انجام اولین مرحله که رصد وضع موجود بود دو راه پیش رو داشتیم: استفاده از داده‌های موجود، یا پیمایش کلی و جمع‌آوری داده‌های به‌روز و جدید، که ما پس از رصد معابر منطقه یک مشهد به‌عنوان نمونه متوجه شدیم حدود ۲۵درصد اطلاعاتی که سازمان فاوا دارد اشتباه است؛ لذا به این نتیجه رسیدیم که امکان ندارد بتوانیم بر داده‌های موجود اتکا کنیم و تمام مناطق ۱۳گانه مشهد را پیمایش کردیم.

وی ادامه می‌دهد: پس از جمع‌آوری اطلاعات جدید، داده‌ها را روی سامانه SDI (سامانه جامع اطلاعات مکانی مشهد) بارگذاری کردیم که برای این کار متاسفانه با مشکلات بسیاری مواجه شدیم.

وی ضمن انتقاد از فرهنگ غلط رایج در بین برخی مدیران در خصوص تلخ‌کامی‌هایی که در طول انجام پروژه برای تیم طرح جامع نام‌گذاری معابر پیش آمد می‌گوید: برخی از سازمان‌ها خود را مالک اطلاعات می‌دانند و این باعث شده است که تعامل با آن‌ها به نحو صحیحی صورت نگیرد. در این پروژه متاسفانه اطلاعاتی که مورد نیاز ما بوده توسط سازمان فاوا با تاخیر بسیار زیاد در دسترس ما قرار گرفت و البته همان نحوه دسترسی هم طوری نبود که خواسته‌ها و نیاز‌های ما را برآورده کند.

 

اطلاعاتی که از حیث صحت بی‌سابقه است

ناظر طرح نظام جامع نام‌گذاری اماکن و معابر عمومی مشهد با اشاره به اینکه این پروژه مبنایی است و پس از اتمام کار نیاز‌های اطلاعاتی در مورد موقعیت معابر و اسامی آن‌ها مرتفع می‌شود می‌گوید: برای آنکه از کیفیت کار اطمینان حاصل کنیم اطلاعات موجود کسب‌شده را مجددا صحت‌سنجی می‌کنیم، چرا که حدود درصد اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط تیم‌های ۱۵گانه ما با اطلاعات موجود در سامانه SDI در تضاد است. برخی از داده‌هایی که ما برداشت کردیم روی سامانه موجود نیست، و برخی داده‌های سامانه توسط تیم‌های ما رصد نشده است که در مرحله آخر صحت‌سنجی این موارد را بررسی می‌کنیم.

 

آینده نام‌گذاری معابر شهری در مشهد

این فعال فرهنگی و پژوهشگر حوزه علوم اسلامی با بیان اینکه بعد از اتمام مرحله اول تمام اطلاعات را فرآوری می‌کنیم و اطلاعاتی ارائه می‌کنیم که از حیث صحت بی‌سابقه است اظهار می‌کند: در تهیه نقشه راه برای رسیدن به وضعیت مطلوب اولین گام تدوین آیین‌نامه بود که اخیرا در شورای شهر به تصویب رسیده است. برای تدوین این آیین‌نامه علاوه بر مطالعه تجربیات جهانی شهرهای گوناگون از تجربیات سایر شهرهای ایران مثل تهران و تبریز و همدان استفاده کردیم.

همچنین ضیایی ضمن بیان خبرهایی درباره آینده طرح «نظام جامع نام‌گذاری معابر و اماکن عمومی» عنوان می‌کند: در آینده اجرای این طرح برای تسهیل ارتباط بین مردم و ادارات شهری و همچنین پوشش اخبار و پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه معابر شهری «سامانه اطلاع‌رسانی و ارتباطی نجم» راه‌اندازی می‌شود.

 

گزارش کامل را در روزنامه شهرآرا بخوانید:

ورود به صفحه گزارش روزنامه شهرآرا ۱۹ اسفند

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی