کد خبر : 72812
/ 22:49
شهرآرا از مشکلات و کم‌کاری‌ها برای حفاظت از منابع طبیعی گزارش می‌دهد؛

طبیعت نگهبان پشت‌میزنشین نمی‌خواهد!

با وجود اهمیتی که منابع طبیعی و حفاظت از آن برای زیست بشر و نسل‌های آینده دارد، آن‌چنان‌که باید و شاید، از سوی متولی اصلی‌اش حفاظت نمی‌شود و تخریب و نابودی این منابع را شاهد هستیم.

طبیعت نگهبان پشت‌میزنشین نمی‌خواهد!

به گزارش شهرآرا آنلاین

خبرنگار: محمد جاویدی

در این میان شاید انصاف نباشد فاجعه‌هایی که در حوزه نابودی منابع طبیعی رخ می‌دهد را فقط پای کم‌کاری اداره منابع طبیعی بنویسیم اما نکته مهم در ضعف جایگاه این ارگان بین دستگاه‌های بین‌بخشی و تامین نشدن اعتبارات موردنیاز از سوی دولت است.

در همین زمینه، دکتر محمدرحیم رهنما در گفتگو با خبرنگار شهرآرا به مناسبت آغاز هفته منابع طبیعی عنوان می‌کند: فلسفه حفظ و نگهداری از محیط و منابع طبیعی در فرهنگ ما جا نیفتاده است. حتی منابع طبیعی برای مردم و مسئولان ارزشمند تلقی نمی‌شود. وقتی شیئی ارزش ذاتی نداشته باشد از لحاظ عملی هم به آن توجهی نمی‌شود. این همان ضعفی است که ما در حوزه حفظ و نگهداری از منابع طبیعی داریم و جدی گرفته نمی‌شود.

این دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری که مدیریت تهیه سند آمایش استان خراسان رضوی را نیز بر عهده داشت، اظهار می‌کند: مسئله این است که به جریان توسعه پایدار بلندمدت و توسعه زیست محیطی بلندمدت که آینده شهرها به آن وابسته است توجه نمی‌کنند. 

 

نگاهمان به منابع طبیعی نگاه سودآوری صرف است

وی تصریح می‌کند: در عمل هم نگاهمان به پوشش گیاهی، جنگل‌ها و منابع طبیعی نگاه سودآوری صرف است و یک نگاه تعاملی پایدار نیست.

وی عنوان می‌کند:آلودگی‌های زیست‌محیطی، مواد زاید فراوان، اقدامات بسیار ضعیف و محدود برای کنترل و تولید زباله، بهره‌برداری بیش‌ازحد از منابع طبیعی، تغییرات اقلیمی، از بین رفتن پوشش گیاهی و عدم تناسب بین دام و مرتع همه در یک چرخه عمل می‌کند و منابع طبیعی و محیط زیست را به‌شدت متاثر می‌کند.وی عنوان می‌کند: ما باید از این محیط و منابع طبیعی به‌اندازه بهره‌برداری کنیم و در راه حفظ این‌ها تلاش کنیم. در واقع محیط زندگی ما به حفظ و تداوم این منابع بستگی دارد.

 

حفاظت بدون نیروی حفاظتی

در همین زمینه، مدیرکل سابق اداره منابع طبیعی خراسان رضوی نیز خاطرنشان می‌کند: از نظر استاندارد در هر ۱۰هزار هکتار باید یک نیروی حفاظتی حضور داشته باشد و بنابراین باید تقریبا ۹۰۰-۸۰۰ نفر نیروی حفاظتی در استخدام اداره‌کل منابع طبیعی استان باشند ولی تعداد این نیرو‌ها در حال حاضر زیر ۱۰۰نفر است. اگر تعداد نیرو‌ها کافی نباشد همین می‌شود که می‌بینید و دارد در منابع طبیعی ما اتفاق می‌افتد.وی در توضیح اینکه چرا تعداد نیرو‌های اداری نسبت به نیروهای حفاظتی زیاد است می‌گوید: نیروهای اداری‌ که از قبل اداری بوده‌اند و در حال حاضر نیرو‌های حفاظتی اندک موجود را حمایت می‌کنند. در عین حال مجموعه نیروهای اداره‌کل منابع طبیعی هم خیلی زیاد نیستند. نیروی ما از حدود هزار نفر به حدود ۵۰۰ نفر رسیده و جایگزین هم نشده است در صورتی که، طبق قانون، قرار بود، به ازای هر سه نفر بازنشستگی، یک نفر استخدام شود. نیروهای باتجربه و کارکشته منابع طبیعی عمدتا بازنشسته شده‌اند و باید از همین نیرو‌های بازنشسته استفاده شود.

 

انتقاد از روند طولانی دادرسی‌ها و رسیدگی به پرونده‌های منابع طبیعی

این پیش‌کسوت عرصه منابع طبیعی ادامه می‌دهد: از همه مسئولان رده‌بالای کشور خواهش می‌کنم به طور ویژه به منابع طبیعی بنگرند و اعتبارات خاصی به منابع طبیعی اختصاص دهند و کادر حفاظتی منابع طبیعی را تقویت کنند. این کادر در حال حاضر ضعیف است و همان‌هایی هم که هستند حقوقشان به‌موقع پرداخت نمی‌شود. اگر حمایت صورت نگیرد اتفاقات بدی می‌افتد و خدای‌ناکرده این افراد در کار‌های خلاف می‌افتند.مهندس حسن تقوایی با تاکید بر اینکه جذب نیرو خیلی کم صورت می‌گیرد و اعتبارات هم کم است می‌افزاید: عمده اعتبارات به هزینه‌های جاری اختصاص می‌یابد و پولی برای کار‌های عمرانی نمی‌ماند مگر اینکه حرکت‌هایی با مشارکت مردم در بحث احیای منابع طبیعی صورت گیرد.

وی می‌افزاید: با توجه به گستردگی حدود ۱۱میلیون هکتاری استان که عرصه‌های منابع طبیعی آن حدود ۸ میلیون هکتار است نبود کادر حفاظتی قوی باعث می‌شود ندانسته این منابع مورد تخریب و تجاوز قرار بگیرند.تقوایی در توضیح اثر کمبود نیرو و تجاوز به منابع می‌گوید: وقتی منابع طبیعی موردتجاوز قرار گرفت پرونده‌ها وارد چرخه رسیدگی در دستگاه قضایی می‌شود. اطاله دادرسی‌ها و رسیدگی دیرهنگام به این تخریب‌ها باعث می‌شود عملا اراضی دولتی و انفال از دسترس خارج شود.تقوایی با اشاره به این مهم که به هر حال اکوسیستم استان خراسان رضوی بیابانی است می‌افزاید: نگرانی‌هایی چون ریزگردها، فرسایش بادی و طوفان شن وجود دارد. طوفان‌هایی که در جنوب استان وجود دارد و مورد مطالعه هم قرار گرفته ‌است، اگر به علت کمبود اعتبار، طرح‌های مورد مطالعه انجام نشود، عملا ممکن است تهدید به وجود بیاورد و این مهم‌ترین معضل است.

 

ساختاری ضعیف برای حفاظت از منابع طبیعی

دکتر محمد‌حسین پاپلی یزدی نیز در گفتگویی با خبرنگار ما بهبود مشکلات موجود در زمینه حفاظت از منابع طبیعی را در گروی مدیریتی قوی و صحیح بر این منابع ارزشمند می‌داند.این صاحب‌نظر و جغرافی‌دان در رابطه با مدیریت منابع طبیعی، با اشاره به رژیم حقوقی حاکم بر منابع طبیعی، از سه مرحله کلی در مدیریت منابع یاد می‌کند و می‌گوید: قبل از سال‌۱۳۴۱ و اجرای قانون اصلاحات ارضی، جنگل‌ها و مراتع در دست مردم بود و از آن مراقبت می‌کرد‌ند. در آن موقع، خصوصا به این علت که حد و حدودات مشخص نبود و نقشه‌ای وجود نداشت، منابع، در حد وسیعی، تخریب شدند.دکتر پاپلی ادامه می‌دهد: بعد از انقلاب اسلامی، منابع طبیعی نام دیگری به خود گرفت و طبق اصل۴۵ قانون اساسی منابع طبیعی جزو انفال محسوب شدند. انفال متعلق به خداوند تبارک و تعالی و اختیارش با حکومت 

اسلامی است. بنابراین دولت مسئول اداره امور مربوط به آن است.وی با بیان اینکه دولت هرجایی دست گذاشته نتوانسته است آن را خوب اداره کند عنوان می‌کند: هر‌‌بار که منابع طبیعی دست به دست شده بیشتر تخریب صورت گرفته است. اصل این است که یک چیزی را ۵۵ سال پیش از مردم گرفته‌‌اند و پیشنهاد من این است که این منابع را، با محاسبه و دقیق، ظرف ۱۰سال باید به خود مردم برگردانند.وی در توضیح واگذاری منابع طبیعی می‌گوید: البته رها‌سازی و ول کردن با واگذاری به مردم متفاوت است. باید همین دامداران و عشایر، تحت عنوان تعاونی‌های مختلف، با نظارت، توانمندسازی و آموزش از سوی دولت، عهده‌دار این منابع شوند. مردم در حال حاضر مقابل دستگاه‌های دولتی قرار گرفته‌اند و دولت باید تصدیگری خود را کاهش دهد. دولت بیخود و بی‌جهت میلیارد‌ها تومان به کارمندان حقوق می‌دهد و می‌خواهد در همه‌کاری دخالت کند.

 

منابع طبیعی از نفت با ارزش‌تر است

رئیس انجمن ژئوپلیتیک ایران با تاکید بر ارزش بالای منابع طبیعی دربرابر نفت می‌افزاید: هرکسی که صاحب این منابع باشد پول بسیار کلانی خواهد داشت. منابع طبیعی در وقوع هر اتفاقی در کشور درگیر است. بنابراین دولت می‌خواهد قدرت خودش را اعمال کند و این را به‌سادگی کنار نمی‌گذارد. باید لایحه پخته و مطالعه‌شده‌ای به مجلس ارائه شود تا آنجا تصمیم‌گیری صورت پذیرد.وی با تاکید بر این نکته که شاید ۴-۳درصد کارمندان منابع طبیعی محافظ واقعی باشند و بقیه در اداره نشسته‌اند می‌گوید: اداره‌کل منابع طبیعی می‌خواهد حدود دوسوم مساحت کشور را کنترل کند و، با این وسعت، امکانات این‌ها ضعیف است. کسانی که باید، در میدان و روی زمین، کنترل، نگهبانی و محافظت کنند کم‌اند. مثلا اینکه هلیکوپتر داشته باشند و بتوانند با سیستم‌های ماهواره این‌ها را کنترل کنند خیلی ضعیف است و همه‌چیز دست به دست هم داده است تا منابع طبیعی از بین برود.وی با اشاره به قوانین مختلف اداره منابع طبیعی برای حفظ و حراست می‌گوید: با بزرگ شدن شهرها منابع طبیعی را که پیرامون شهرها بوده است تحویل مسکن و شهرسازی داده‌اند و ایجاد راه‌ها، کارخانه‌ها و تاسیسات، به شکلی قانونی، باعث تخریب زمین‌ها و جنگل‌ها شده است. دکتر پاپلی یزدی تخریب منابع را به دلایلی از جمله تغییر رژیم حقوقی، تغییر اقلیم و خشک‌سالی و بیشتر هم به دلیل سوءاستفاده و برداشت مردم می‌داند و می‌افزاید: ظرف ۳۵-۳۰سال مجموعا مساحت جنگل‌های شمال از ۱۸میلیون هکتار به حدود ۳میلیون هکتار رسیده است.

 

گزارش کامل را در روزنامه شهرآرا بخوانید:

ورود به صفحه گزارش روزنامه شهرآرا ۱۵ اسفند

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی