کد خبر : 72525
/ 19:01
گزارشی از رشد بی‌ملاحظه مراکز تجاری در خیابان کوشش و نادیده‌ گرفتن اولویت‌های ساکنان؛

دور تند تجــاری‌سـازی

تا همین چند سال پیش، حاشیه خیابان کوشش در محله المهدی، زمین بزرگی بود که هر وقت به آن نگاه می‌کردیم، فکرمان می‌رفت سمت ایجاد بوستانی تخصصی یا فرهنگ‌سرایی که به‌جد نیاز شهروندان منطقه۷ مشهد است. نظر ساکنان خیابان‌های قائم و کوشش هم همین بود.

دور تند تجــاری‌سـازی

شاهیان- هر وقت سخن از فراوانی رفت‌و‌آمد خودروها در این دو خیابان به‌میان می‌آمد و از نبود فضای کافی برای توقف و پارک کردن وسایل نقلیه در حاشیه خیابان گله می‌کردند یا از نبود بوستانی می‌گفتند که فضای سبز و درختان آن بتواند روح خسته‌شان را -که از حجم ترافیک و شلوغی‌های این محله آزرده شده- کمی ‌آرام کند، با دل‌خوشی و لبخند می‌گفتند خداراشکر که این زمین هست و بدون تردید مسئولان با توجه به دغدغه مردم برای آن تصمیم‌گیری خواهند کرد، اما چند سالی است که وضعیت دگرگون شده و حاشیه خیابان، حال‌وهوای قبل را ندارد، بلکه پریشان‌تر هم شده است. 

در دهه۹۰، پدیده‌ جدیدی به نام «رشد بی‌رویه ساختمان‌های تجاری بلندمرتبه» در خیابان کوشش شکل گرفت؛ مجتمع‌های تجاری‌ای که درکنار مزایایی که دارند، نمی‌توان از مشکلاتی که برای هم‌محله‌ای‌ها و اهالی به‌وجود آورده‌اند، نیز حرفی نزد. جالب‌تر آنکه این مجتمع‌های تجاری هر روز در حال توسعه است و معلوم نیست که رشد بی‌رویه آن‌ها که در پوشش حرف‌های زیبایی مثل ایجاد مراکز تخصصی خرید ادامه می‌یابد، تا چه زمان طول بکشد و سرانجام چه بر سر اهالی بیاورد. 

در گزارش پیش‌رو، سری به خیابان کوشش که بین دو محله المهدی و ایمان واقع شده است، زده‌ایم و با ساکنان این دو محله، درباره دو مرکز تجاری بزرگی گفتگو کرده‌ایم که این روزها آوازه‌ ساختشان در کل شهر پیچیده است. 

..........................................

 

اتفاق بزرگ یا نارضایتی عظیم؟

بَنِرهای قرمز روی مجتمع از دور به‌چشم می‌آید که با رنگ مشابهِ بخشی از معماری نمای ساختمان، روی آن نوشته شده است؛ «یک اتفاق بزرگ.» نوشته نخست را که پشت‌سر می‌گذاریم، درحالی‌که ارتفاع و هیبت ساختمان، همه منظر و نمای اطراف خیابان را گرفته است، بَنِر دوم را می‌بینیم که روی آن نوشته شده است؛ «هوای تازه‌ای از تجارت در راه است...»

نمی‌دانیم مسئولان این پروژه تجاری بزرگ با خود چگونه اندیشیده‌اند که این‌ها را نوشته‌اند؟ شاید خاطره سال‌هایی که در این قسمت از شهر حتی آب نبود و درمانگاهی وجود نداشت، هنوز در خاطر اهالی اینجا باشد ولی امروز خیابان کوشش به یکی از مرکزهای تجاری و اداری و بازارهای خریدوفروش و گردش سرمایه تبدیل شده و نظر بسیاری از سرمایه‌داران شهر را به سمت خود جلب کرده است، طوری که اغلب، اقدام به ساخت مجتمع‌های تجاری در این منطقه کرده‌اند بدون اینکه از خود بپرسند آیا این منطقه، زیرساخت مناسبی برای به‌وجود آمدن مجتمع‌های تجاری بلندمرتبه و متناسب با نیاز شهروندان دارد؟ اکنون در محله ایمان، یک مجتمع تجاری بزرگ و در محله المهدی دو مجتمع(یکی در حال بهره‌برداری و دیگری در حال ساخت) وجود دارد که مشتریِ بیشتر آن‌ها در حال حاضر از همه قسمت‌های شهر است و این مراجعه برون‌منطقه‌ای با کامل‌ شدن مراکز در حال ساخت، بیشتر نیز خواهد شد. 

نکته درخورتوجه این است که بیشتر مجتمع‌های تجاری درحالی ساخته شده‌ است که نبود مدرسه و فضای سبز در محله، دغدغه اصلی ساکنان است. وقتی از اهالی قدیمی محله ایمان درباره تاریخچه مجتمع‌های تجاری منطقه می‌پرسیم، همه می‌گویند که بیشتر این مجتمع‌های تجاری، در شش سال اخیر ساخته شده‌ است، درحالی‌که نبود مدرسه، مشکلی به‌مراتب باسابقه‌تر و قدیمی‌تر است.

 

101216.jpg

 

مجتمع تجاری به‌جای بوستان

برای بازدید از محله المهدی و مراجعه به مرکز تجاری‌ای که در این قسمت از منطقه۷ در حال ساخت است، به خیابان قائم و حاشیه قائم۵ می‌رویم. نماینده تشکل‌های مردمی محله المهدی با اشاره به یک پروژه تجاری‌ که با زیربنای ۱۴۰هزار مترمربع و در هشت طبقه در حال ساخت است، می‌گوید: با توجه به وجود فقط یک بوستان در محله المهدی، کاربری بخشی از این زمین برای ایجاد فضای سبز و بوستان بوده است تا نیاز ساکنان را که بیشتر کارگر بازنشسته هستند، برطرف کند، با وجود این نیاز، متاسفانه مجتمع تجاری در حال ساخت است که در آینده، شلوغی و ترافیک را به اینجا می‌آورد. 

مجید حبیب، محدوده‌ای را که مجتمع تجاری آفتاب در آن قرار گرفته است، بین قائم۵ تا ۷ عنوان می‌کند و می‌افزاید: درصورت ایجاد بوستان، اینجا دردسترس‌ترین مکان برای استفاده شهروندان می‌شد. در حال حاضر اگر ساکنان بخواهند برای گذراندن اوقات بیکاری‌شان به نزدیک‌ترین بوستان‌ها بروند، باید مسیر زیادی را طی کنند. طبق صحبت حبیب، اگر مبدا، ابتدای خیابان قائم باشد، تا بوستان سحر که در ابتدای محله ولی‌عصر(عج) است، سه ایستگاه اتوبوس و تا بوستان ایمان که در محله ایمان و انتهای بولواری به همین نام است، خیلی بیشتر از سه ایستگاه راه است. 

عضو شورای اجتماعی محله المهدی از وعده‌ای می‌گوید که در نشست‌های شورای اجتماعی به گوشش خورده است و بیان می‌کند: شنیده‌ام که از پیمانکار پروژه خواسته شده است بخشی از زمین را به فضای سبز تبدیل کند؛ البته خدا می‌داند که زمان ایجاد و تحویل آن با توجه به تاخیری که پیمانکار تا حالا در تحویل پروژه کرده است، کِی باشد.

 

کمبود جدی مدرسه

علیرضا غلامی، شهروند محله ایمان، نیز با اشاره به اولویت اصلی محله زندگی‌اش می‌گوید: تنها دبستان این محله هم‌زمان با راه‌اندازی پل حافظ خراب شد و از آن پس، کودکان محله برای رفتن به دبستانی دیگر باید راه زیادی بپیمایند. 

آرین‌نژاد، نماینده تشکل‌های مردمی، نیز در همین زمینه می‌گوید: در محله، مدرسه ابتدایی نداریم و به همین دلیل دانش‌آموزان باید بولوار پرترافیکِ کوشش و خیابان قائم را پشت‌سر بگذارند تا به مدرسه برسند. او عنوان می‌کند: با وجود اینکه مسیر یادشده طولانی است، بسیاری از خانواده‌ها توان پرداخت شهریه را برای رفت‌و‌برگشت فرزندشان با سرویس ندارند و دانش‌آموزان مجبور هستند هر روز مسیر طولانی خانه تا مدرسه را خودشان طی کنند، بنابراین محله ایمان با توجه به جمعیتی که دارد، از نظر آموزشی با کمبود جدی مدرسه مواجه است. 

 

101215.jpg

 

زرق‌و‌برقی که تکدر خاطر می‌آورد

از بیرون که به یکی از مجتمع‌‌های تجاری خیابان کوشش نگاه می‌کنیم، نخستین موضوعی که جلب توجه می‌کند، بزرگی و نمای لوکس بازار است که نظر هر بیننده‌ای را به سمت خود جلب می‌کند. بی‌شک بِرندهای معروف درزمینه غذا، لباس، جواهرات، لوازم خانه و... تا چندی دیگر از اجزای جدایی‌ناپذیر این مجتمع تجاری خواهد شد. در این میان، شاید بخشی از خدمات داده‌شده، نیاز اهالی و مردم شهر و ساکنان این منطقه را برطرف کند ولی زرق‌و‌برق و قیمت‌های نجومی و زیبایی‌های بصری‌ای که این ساختمان تجاری پیش‌روی شهروندان خواهد گذاشت، آن‌ها را دچار تکدر خاطر می‌کند. وقتی اجناسی فروخته شود که قیمتشان از درآمد ماهیانه سرپرست خانواده بیشتر باشد، برای آن‌هایی که حتی برای گذراندن چند ساعت اوقات‌فراغت، توان مالی مراجعه به مکان‌های تفریحی قسمت‌های دیگر شهر را ندارند و انتظار داشتند جای چنین مراکز تجاری‌ای، فضای سبز یا مکانی ساخته شود که آرامش و آسایش را به آن‌‌ها هدیه بدهد، ایجاد دغدغه می‌کند. 

 

ترافیک و آلودگی هوا

در بازدیدی دیگر در آخر هفته و ساعت حدود۲۰ وارد محله المهدی می‌شویم. خودرو‌های لوکس و معمولی، در خیابان کوشش و مقابل مرکز خریدی که ویژه لوازم منزل و جهیزیه است، پشت‌سر هم پارک شده‌اند. کمی جلوتر نیز یکی از مراکز خرید بزرگ منطقه که در حال ساخت است، قرار دارد؛ مجتمع تجاری‌ای که دارای پارکینگ طبقاتی است و در مشخصات فنی آن آمده است که سکوی بارانداز وسیع و مجهزی دارد و متراژهای واحدهای تجاری آن، متنوع است. 

دو طرف خیابان، خودرو‌ها پارک شده‌اند و در اطراف مجتمع تجاری، جای پارک وجود ندارد. جرثقیل زردرنگی نیز در ورودی پارکینگ مجتمع دیده می‌شود. انوری از ساکنان محله می‌گوید: بزرگ‌ترین مشکلی که این مجتمع برای اهالی ایجاد کرده است، همان‌طور که می‌بینید، ترافیک و آلودگی هواست. کوچه‌های این اطراف، گنجایش جمعیت اضافی مراجعه‌کننده به مجتمع تجاری را ندارد. ترافیک به کوچه‌های اطراف هم سرایت کرده، حتی برای خود اهالی نیز جای پارک باقی نمانده است.

 

آسایش را از ساکنان گرفته‌اند 

یکی از اهالی نیز از ایجاد سروصدای حاصل از ساخت‌و‌سازهای مجتمع تجاری، حضور دائمی جرثقیل و رفت‌و‌آمد خودروها گلایه می‌کند. او می‌گوید: از زمانی که به‌بهانه ساخت پروژه‌های تخصصی صنف لوازم‌خانگی، ساخت این مجتمع را در محله شروع کرده‌اند، آسایش را از ساکنان گرفته‌اند. 

همان‌طور که این شهروند اشاره می‌کند، مرکز خریدی که در خیابان کوشش در حال ساخت است، با زیربنای حدود ۱۴۰هزار مترمربع در زمینی به مساحت ۲۱هزار مترمربع، بزرگ‌ترین مرکز خرید تخصصی لوازم‌خانگی کشور محسوب می‌شود که طبق وعده مهندسان پروژه، قرار بوده در مدت دو سال تحویل داده شود اما هنوز ساخت‌و‌ساز آن به پایان نرسیده است! 

 

اولویت با ساکنان است یا سرمایه‌گذاران؟

به داخل خیابانی می‌رویم که بین دو مرکز تجاری محله المهدی واقع شده است. حضور کارگران و مهندسان ساختمانی که مشغول کار هستند، مشهود است. مصالح ساختمانی و رفت‌و‌آمد خودروها و به‌طورکلی وضعیت خیابان، بازگوکننده اجرای پروژه‌ای بزرگ است. کوچه‌های اطراف پُر است از خودروهای پارک‌شده. محمدزاده، یکی دیگر از ساکنان محله، می‌گوید: یکی از درخواست‌های ما باز شدن گره ترافیک بود، حال آنکه هر روز بر شدت این مشکل افزوده می‌شود. به‌نظر می‌رسد که تصمیم‌ها و قوانین براساس موقعیت مجتمع‌های تجاری و کارکرد آن‌ها در محله، گرفته و وضع می‌شود، به‌طور‌ی‌که تصور می‌شود ساکنان اینجا نادیده گرفته شده‌اند و اولویت با سرمایه‌گذارانی است که به منطقه آمده‌اند.

 

101214.jpg

 

دیواری بزرگ به نام مرکز خرید

در محله ایمان روبه‌روی ساختمان تجاریِ عریض و شناخته‌شده‌ای می‌ایستیم که قرار است با خودش آبادانی بیشتری به اینجا بیاورد. برای صحبت کردن با اهالی درباره مجتمعی که نامش به‌وضوح روی ساختمان حک شده است، به داخل بولوار ایمان و کوچه‌های فرعی‌اش می‌رویم. 

غلامی، از ساکنان قدیمی محله ایمان است که ساختمان محل سکونت او پشت مجتمع تجاری قرار دارد. او از وجود مجتمع‌های خرید در اطراف محل زندگی‌اش راضی است، اما از مسائل و مشکلاتی که این مجتمع‌ها به‌وجود آورده‌اند، نیز غافل نیست. می‌گوید: عیب بزرگ این مجتمع، هیبت و بزرگی‌اش است، زیرا هر زمان که از پنجره به بیرون نگاه می‌کنم، ساختمان بزرگی را می‌بینم که مثل دیواری، جلوی دید مناظر محله را گرفته است. 

او ادامه می‌دهد: در گذشته، فضای محله باز بود و وقتی به اطراف چشم می‌انداختیم، همه‌جا را به‌خوبی می‌دیدیم، اما این روزها که از حاشیه خیابان کوشش عبور می‌کنیم، نگاهمان تا طبقات این مجتمع تجاری بزرگ، بیشتر تجاوز نمی‌کند.

 

این‌گونه تجاری‌سازی، چقدر هماهنگ با محله است؟

پوشیده نیست که شهرداری‌ها موظف هستند براساس طرح تفصیلی، به ملک‌هایی که دارای مساحت پذیرفته‌شده هستند، مجوز تجاری بدهند، ولی اِشکال زمانی به‌وجود می‌آید که مجوزهای تجاری، بدون پیوست مطالعاتی یا با پیوست مطالعاتی‌ غیردقیق(فقط برای اینکه پیوست وجود داشته باشد)، داده می‌شود. موضوع مهمی که در پیوست‌های مطالعاتی باید لحاظ شود، تعداد پارکینگ موردنیاز برای مجتمع تجاری و درنظر گرفتن اولویت‌های محله و ساکنان آن است. چه‌بسا اگر پیوست‌های مطالعاتی دقیق انجام شود، ساخت فضای سبز، مدرسه، کتابخانه و... در محلاتی مانند المهدی و ایمان، اهمیت بیشتری پیدا کند از ساخت مراکز تجاری بزرگی که در گزارش از آن‌ها یاد شد. هرچند ایجاد مراکز خرید تخصصی، ضرورت شهر و حتی نیاز ساکنان محلات است، باید سنجید که این رشد و ترقی چقدر هماهنگ با منطقه‌ای است که این مراکز در آن‌ها واقع می‌شوند.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی