کد خبر : 72435
/ 20:07
چقدر درباره مصرف خوراکی روغن‌های گیاهی موجود در بازار اطلاعات دارید؟

چرب و چیلی

روغن یا چربی معمولا ما را یاد چاقی، اضافه‌وزن، کلسترول، گرفتگی عروق، سکته قلبی و اصولا هر چیز بدی که با این قبیل از بیماری‌ها ارتباط دارد، می‌اندازد.

چرب و چیلی

معصومه متین‌نژاد- برای همین خیلی‌‌ها ترجیح می‌دهند به‌سمت استفاده از رژیم‌هایی بدون چربی یا روغن بروند. اگر شما هم جزو همین‌دسته از افراد هستید، باید بگوییم که سخت در اشتباهید. حتما می‌پرسید چرا؟

درواقع چربی یا روغن، یک ماده غذایی موردنیاز برای بدن است که در ترمیم سلول‌ها، ساخت انواع هورمون‌ها و تامین انرژی کلی بدن حرف اول را می‌زند و این نوع و میزان مصرف ما از این ماده غذایی است که گاهی آن را مضر می‌کند. به‌عبارت دقیق‌تر هر فرد باید یک‌سوم انرژی موردنیاز بدنش را از طریق چربی‌ها تامین کند و ازآنجایی‌که بخش مهمی از آن را به‌صورت چربی پنهان در غذا دریافت می‌کنیم، نیاز زیادی هم به مصرف مستقیم چربی نداریم؛ ولی بازهم نباید آن‌ها را نادیده گرفت.

این‌روزها آپارتمان‌نشینی، کم‌تحرکی، استرس زیاد، هوای آلوده و ده‌ها عامل دیگر، همه و همه دست به دست هم داده‌اند تا ما دلیلی برای مقایسه زندگی امروز و دیروز با هم داشته باشیم و نخواهیم تنها در پاره‌ای از امور مانند خوردوخوراک مثل گذشتگان زندگی کنیم. ازاین‌رو هر فرد فقط مجاز است که یک‌سوم چربی موردنیاز بدنش را از منابع حیوانی تامین کند؛ آن‌هم به شرطی که از جایگزین‌های آن مانند گوشت قرمز استفاده نکند. الباقی هم که سهم منابع گیاهی است، چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم و نهفته در موادغذایی! یادتان باشد؛ صرف گیاهی‌بودن هم نمی‌توان به هرمیزان و نوعی از روغن اعتماد کرد. 

..........................................

 

درست است که پایه همه روغن‌هایی که ما به اسم مایع می‌شناسیم، گیاهی است؛ ولی کاربردهای آن‌ها و طعم و خواصشان کاملا متفاوت است. در فرایند تولیدشان هم از روش‌های مختلف یا حلال‌های شیمیایی متفاوتی استفاده می‌شود که منجر به ارزش‌دهی یا بی‌ارزش‌کردن روغن خواهد شد. به‌طور‌کلی انواع روغن‌های گیاهی را می‌توان به دو دسته تصفیه‌شده و تصفیه‌نشده تقسیم کرد. روغن تصفیه‌نشده، روغنی است کدر که رسوب می‌کند. این روغن، رنگ، طعم و ظاهر مشخص‌تری از نوع تصفیه‌شده مشابه خود دارد و در عین مغذی‌تر‌بودن، ماندگاری کوتاه‌تری هم دارد. بهترین نحوه استفاده از این روغن‌ها هم، مصرف خام آن در سالاد است. روغن‌های تصفیه‌شده هم معمولا در نقطه مقابل تصفیه‌نشده‌ها قرار دارند و به‌ درد پخت‌وپز در دمای بالا می‌خورند.

 

اسیدچرب ترانس چیست؟

حتما توی تبلیغات تجاری تلویزیون، اسم «اسیدهای چرب ترانس» زیاد به گوشتان خورده است. این اسیدها عمدتا اسیدهای چرب غیراشباعی هستند که منبع اصلی‌شان روغن‌های مایع گیاهی‌ است که تحت‌تاثیر فرایندهای خاصی قرار می‌گیرند، به‌طور‌مثال اگر روغن‌های مایع گیاهی را زیاد حرارت دهیم یا با آن‌ها فوم، خامه و... درست کنیم، اسیدهای چرب غیراشباعی که در روغن‌های مایع گیاهی به‌صورت طبیعی وجود دارند، تغییر ایزومری می‌دهند و به ماده‌ای بی‌نهایت مضر برای بدن تبدیل می‌شوند، اتفاقی که در فرایند روغن‌گیری برخی مواد روغنی هم ممکن است پیش بیاید.

درحالت طبیعی وقتی روغن مایع گیاهی تحت شرایط استاندارد تولید شده باشد، انتظار می‌رود که این روغن کمترین مقدار اسید چرب ترانس را داشته باشد. چیزی که در روغن‌های هیدروژنه‌شده نباتی و کل صنایع قنادی، کیک، شکلات‌سازی و بیسکویت‌سازی که در آن‌ها روغن مایع تحت‌تاثیر گرما و اکسیژن قرار می‌گیرد، به‌وفور یافت می‌شود و این یعنی برای سرسالم به‌گور‌بردن باید خیلی بیشتر از پیش مراقب خوردوخوراک روغنی‌تان باشید.

 

بهترین و بدترین روغن‌ها

برای ارزیابی انواع روغن‌های خوراکی و مقایسه آن‌ها باهم، باید ویژگی‌های زیادی را درنظر گرفت و بعد درباره مفید‌بودن یا نبودن آن‌ها قضاوت کرد، به‌طور‌مثال میزان اسیدهای چرب ضروری موجود در یک روغن، میزان چربی‌های غیراشباع نسبت به چربی‌های اشباع در آن، تاثیر روغن بر کلسترول خون و وجود بقایای آفت‌کش‌ها در آن در طی فرایند تولید؛ اما در یک طبقه‌بندی کلی ازنظر تغذیه‌‌ای می‌توان روغن‌های گیاهی را به چند دسته خوب، متوسط و مضر تقسیم کرد.

 

بهترین روغن‌ها:

۱. بذر کتان: روغن بذرکتان بهترین منبع اسیدهای چرب امگا- ۳ است که برای سلامت قلب و روده‌ها بسیار مفید است. یبوست را کاهش می‌‌دهد، قدرت ایمنی بدن را تقویت و سلامت پوست را ارتقا می‌بخشد. حاوی لیگنین (فیبر غذایی غیرمحلول) بوده که برای بدن مفید است؛ ولی اگر به‌طور صحیح نگهداری نشود، به‌سرعت فاسد می‌شود و دیگر برای پخت غذا مناسب نیست؛

۲. کانولا: روغن کانولا منبع غنی اسیدهای چرب امگا- ۳ و امگا- ۶ است. مقدار چربی‌های اشباع آن بسیار کم و درنتیجه برای قلب مفید است. این روغن معمولا به‌علت نداشتن طعم خاص در بیشتر غذاها قابل استفاده است؛

۳. سویا: روغن سویا دارای اسیدهای چرب امگا- ۳ و امگا- ۶ است که متاسفانه در بیشتر مواقع خیلی تصفیه و هیدروژنه می‌شود؛

۴. زیتون (خالص یا خیلی خالص): هنگام استخراج روغن زیتون از میوه آن، نیازی به حرارت بالا و فرایند شیمیایی نیست. این روغن به‌کندی فاسد می‌شود و برای پخت غذا در درجه حرارت معمولی مناسب است. درصورت مصرف متعادل، LDL (چربی بد) را کاهش می‌دهد، بدون اینکه میزان HDL (چربی خوب) را تغییر دهد. بهترین نوع مصرف این روغن، استفاده در سالاد، سوپ، پنیر و پاستاست و بهتر است که فقط در حد تفت‌دادن داغ شود؛

۵. کنجد: این روغن حاوی آنتی‌اکسیدان‌های فراوانی است که در کاهش فشارخون نقش مهمی دارد. با اضافه‌کردن یک قاشق روغن کنجد در داخل سالاد می‌توانید از خواص بی‌شمار این روغن در کنار غذای خود استفاده کنید.

 

روغن‌های حد وسط:

۱. گلرنگ: چربی اشباع کم و اسیدهای چرب امگا- ۶ زیادی دارد؛

۲. آفتاب‌گردان: روغن آفتاب‌گردان منبع غنی اسیدهای چرب امگا- ۶ است؛

۳. ذرت: روغن ذرت منبع غنی اسیدهای چرب امگا- ۶ است. چربی اشباع آن هم کمی بیشتر از روغن‌های گروه اول است. اغلب هیدروژنه (جامد) می‌شود؛

۴. بادام‌زمینی: تا حدودی چربی اشباع روغن بادام زمینی بالاست؛ ولی کمتر از کره، چربی حیوانی و روغن پنبه‌دانه است. برای پخت‌وپز غذا در درجه حرارت بالا بسیار مناسب است.

 

بدترین روغن‌ها:

۱. پنبه‌دانه: چربی اشباع زیادی دارد و بقایای آفت‌کش‌ها هم به‌وفور در آن یافت می‌شود. عرضه آن هم در بیشتر اوقات به‌صورت هیدروژنه است؛

۲. هسته خرما (پالم): روغن پالم دارای چربی اشباع بالایی است، درنتیجه کلسترول خون را به‌شدت افزایش می‌دهد؛

۳. نارگیل: روغن نارگیل از تمام انواع روغن‌های گیاهی، چربی اشباع بیشتری دارد و برای سلامت قلب مضر است.

 

روغنتان را عوض کنید!

یادتان باشد، اینکه روغنی خوب است، دلیل نمی‌شود که شما همیشه از همان یک روغن استفاده کنید؛ چراکه توصیه تغذیه‌ای کلی این است که تمام روغن‌های مایع گیاهی باید در الگوی مصرف خانواده باشند، یعنی وقتی خانواده‌ای برای یک یا چند هفته از روغن کانولا استفاده می‌کند، باید دفعه بعد از روغن سویا، آفتاب‌گردان یا ذرت استفاده کند. به‌عبارت دیگر در انتخاب روغن‌های مایع گیاهی مصرفی باید چرخش ایجاد کرد؛ چراکه بعضی روغن‌های مایع مانند آفتاب‌گردان، بذرکتان و کانولا، اسیدچرب غالبشان امگا۳، بعضی‌ دیگر مانند پنبه‌دانه و ذرت، امگا۶ و بعضی دیگر هم مانند زیتون، امگا۹ است و همه این اسیدهای چرب هم برای بدن ضروری هستند؛ بنابراین باید همه گروه‌های اسیدچرب را در برنامه غذایی گنجاند.

 

سرخ‌کردنی یا پخت‌وپز؟

بخشی از روغن‌های موجود در بازار برای سرخ‌کردن و بخشی دیگر هم برای پخت‌وپز معمولی تولید شده‌ است و این یعنی نباید این دو را به‌جای هم استفاده کرد؛ کاری که خیلی از ما آن را انجام می‌دهیم. شاید بخواهید بدانید که تفاوت این دو روغن با هم چیست؟ موضوعی که برای سرخ‌کردن موادغذایی با این روغن‌ها باید به آن توجه شود، درجه دود روغن است. درجه دود روغن، دمایی است که روغن شروع به دود‌کردن می‌کند و این به‌معنای آن است که روغن از بین رفته و ترکیبات خطرناکی در آن تولید شده است.

بنابراین، مصرف روغن‌های مایع معمولی اصلا برای سرخ‌کردنی‌ها مناسب نیست و باید از روغن‌های مخصوص سرخ‌کردن استفاده کرد. ازطرفی به‌دلیل اینکه میزان اسیدهای چرب اشباع در روغن‌های مخصوص سرخ‌کردنی بیشتر از روغن‌های مایع معمولی است، استفاده از آن‌ها در پخت‌وپز معمولی مناسب نیست. نکته دیگری که در استفاده از روغن‌های سرخ‌کردنی باید به آن توجه داشت، این است که چه برای یک بار و چه چندبار استفاده، روغن نباید بیشتر از ۴ ساعت درمعرض حرارت باشد؛ یعنی برای مصرف روغن یک‌بار استفاده‌شده، در نوبت بعدی، زمان را باید طوری درنظر گرفت که درنهایت با احتساب زمان استفاده‌شده در نوبت اول، به کمتر از ۴ساعت برسد.

..........................................

 

از خواص درمانی و کاربردهای موضعی روغن‌های گیاهی بیشتر بهره ببرید

روغن‌درمانی

101087.pngروغن‌های گیاهی، داروهای طبیعی و پرخاصیتی هستند که امروزه استفاده از آن‌ها در درمان و تسکین بسیاری از بیماری‌های جسمی و روحی توصیه می‌شود. اگر سرما خورده‌اید: درمانگران طب سنتی به بیمارانی که در فصل زمستان دچار زکام، سرماخوردگی و گرفتگی بینی می‌شوند، توصیه می‌کنند یکی‌دو قطره از روغن بذرکتان را درون حفره‌های بینی خود بچکانند یا مقدار اندکی از این روغن را روی بینی خود ماساژ دهند تا زودتر مشکلشان رفع شود.

برای رفع بی‌خوابی: درمانگران طب سنتی ماساژ این روغن را در ناحیه سر پیش از خواب یکی از بهترین روش‌ها برای درمان بی‌خوابی و اختلال خواب ناشی از فکر، خیال و اضطراب می‌دانند.

اگر مفصل‌هایتان درد می‌کند: ماساژ روغن سیاه‌دانه در موضع درد موجب گرم‌شدن ناحیه و کاهش دردها و التهاب‌های موجود در مفاصل بیمار می‌شود. علاوه‌بر این، مالیدن این روغن روی قفسه سینه یا بدن موجب درمان سرفه‌های ناشی از سرماخوردگی و آنفلونزا نیز می‌شود.

دفع سنگ به درد کمتر: افرادی که مبتلا به سنگ کلیه یا سنگ مثانه هستند، می‌توانند در کنار درمان اصلی خود از ماساژ روغن کنجد نیز برای تسکین درد ناشی از سنگ کلیه یا سنگ مثانه بهره بگیرند.

تسکین دردهای ناشی از سیاتیک: درمانگران طب‌سنتی ماساژ روغن گردو را که از مغز گردو و پوست آن تهیه می‌شود، در ناحیه کمر، پشت و پاهای بیمار برای درمان سیاتیک بسیار موثر می‌دانند.

کاربرد آرایشی: روغن فندق یکی از مفیدترین داروهای گیاهی موضعی است که از میوه و پوست فندق به دست می‌آید. مصرف موضعی این روغن در ناحیه ابرو و مژه موجب تقویت و پرپشتی موهای مژه و ابرو می‌شود. درمانگران طب‌سنتی ماساژ صورت با روغن بادام تلخ را هم یکی از بهترین شیوه‌های طبیعی برای ازبین‌بردن آثار لک و جوش می‌دانند.

درمان میخچه و پینه: روغن به‌دست‌آمده از تخم کدو، خواص درمانی متعددی دارد که ازآن‌جمله می‌توان به درمان سرفه و خشونت سینه، درمان خارش سر و تقویت اعصاب اشاره کرد.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی