کد خبر : 72377
/ 23:34
مدیر اجرایی مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان از جهت گیری سرمایه‌ها در مشهد می گوید؛

گردش سرمایه گذاری به سوی گردشگری!

رضا نائینی، دکترای اقتصاد توسعه دارد و مدیر اجرایی مرکز خدمات سرمایه‌گذاری خراسان رضوی است.

گردش سرمایه گذاری به سوی گردشگری!

ظریفیان- با یک بغل از سوالات مختلف در حوزه اقتصاد در توسعه شهر و اولویت‌های سرمایه‌گذاری در شهر زیارتی مشهد به سراغ وی رفتیم و او قبل از همه تاکید کرد که با عنوان سازمانی‌اش گفتگو نمی‌کند و تنها به‌عنوان یک کارشناس اقتصاد، نظراتش را می‌گوید. این گفتگو را در ادامه بخوانید.

﷯ 

برای شروع از اولویت‌های سرمایه‌گذاری در مشهد بگویید. آیا اولویت‌هایی وجود دارند و اگر هستند، چه منطقی پشت آن‌ها وجود دارد؟

در اسناد بالادستی و روی کاغذ، اولویت‌هایی وجود دارند. در طرح آمایش استان تصویب شده که در هر منطقه‌ای چه اولویت‌هایی وجود دارند و در چه زمینه‌هایی باید سرمایه‌گذاری صورت بگیرد. سازمان‌های مختلف مثل جهاد کشاورزی، صنایع و معادن و گردشگری اولویت‌هایی دارند.

﷯ 

این اولویت‌ها رعایت می‌شود؟

فکر نمی‌کنم. به چند دلیل؛ یکی نبود ارتباط سازمانی مستمر دستگاه‌های مختلف و نبود مدیریت یکپارچه شهری است. کسی که بخواهد هتل بزند، اولویتش را گردشگری تعیین می‌کند و شهرداری خیلی تعیین‌کننده نیست. از طرفی برای هر ساختمان‌سازی شهرداری باید پروانه بدهد و ممکن است به دلایل مختلف مثل کمبود درآمد یا نوع نگاهی که در استراتژی‌های شورای شهر حاکم شده، اولویت‌های دیگری در ساخت‌وساز داشته باشد. این‌ها با هم خیلی تطابق ندارند و به‌لحاظ اجرایی هیچ‌کدام نمی‌توانند نظر خود را بر دیگری تحمیل کنند؛ چون قدرت‌های یکسانی دارند. بنابراین اولویت‌بندی که روی کاغذ وجود دارد، در عرصه عمل پیاده نمی‌شود.

﷯ 

روی کاغذ، اولویت‌ با گردشگری است؟

در سند آمایش استان بله، اولویت با بحث گردشگری است.

﷯ 

زیارت چه نسبتی با آن دارد؟

یک تعریف این است که زیارت را از گردشگری جدا کنیم. تعریف دیگر این است که زیارت نوعی گردشگری مذهبی است. وقتی اولویت مشهد گردشگری اعلام می‌شود، طبیعتا نگاه مذهبی هم وجود داشته است. حالا اینکه منظورتان چه مصداق‌هایی از زیارت است که در گردشگری وجود ندارد، بحث دیگری است؛ ولی وقتی گردشگری برای مشهد انتخاب می‌شود، طبیعتا گردشگری مذهبی است.

﷯ 

باوجوداین، چرا توسعه شهرمان به‌سمت ساخت‌وسازهای تجاری رفته است؟ چه گرایشی پشتش بوده است؟

مشکل اصلی، درآمد شهرداری‌هاست. شهر مشهد هزینه‌های زیاد دارد و راحت‌ترین و قابل وصول‌ترین راه این است که از طریق پروانه‌های ساختمانی تجاری و اقامتی و مسکونی درآمد کسب شود؛ البته خیلی از شهرداری‌ها چه در تهران، چه مشهد و دیگرشهرها دنبال این هستند که درآمدهای پایدار دیگری غیر از این درآمد به دست بیاورند و بتوانند به آن اتکا کنند، ولی تا حالا که این‌طور نشده و سهم اصلی درآمد از این طریق است و خب پروانه‌های تجاری گران‌تر است و درآمد بیشتری را نصیب شهرداری‌ها می‌کند و به سراغ آن‌ها می‌روند. شهرداری از طریق نرخ‌هایی که برای عوارض و تراکم تعیین می‌کند، سرمایه‌گذار را به بخش مدنظر خود هدایت می‌کند. اگر در حوزه‌های زیارت آوانس‌هایی بدهد، سرمایه‌گذاری به آن سمت خواهد رفت. کاملا مکانیزم‌های مالی است، مثل دولت‌ها که اگر بخواهند منطقه محرومی توسعه پیدا کند، نرخ مالیات آنجا را کاهش می‌دهند یا معاف می‌کنند یا بیمه کارگران را در آنجا تغییر می‌دهند. شهرداری هم یکی از مکانیز‌م‌هایی که دارد، عوارضی است که از فعالیت‌های مختلف می‌گیرد. 

﷯ 

اگر بخواهیم به این سمت برویم، چه موانعی وجود دارد؟

نکته اول تعریف گردشگری مذهبی و گردشگری زیارت و خواسته‌های سیاست‌گذاران از این نوع گردشگری است که هنوز بین نهادهای مختلف تصمیم‌گیر دچار اختلاف‌نظر است. تا وقتی این اختلاف رفع نشود، اتفاقی نمی‌افتد. طرح‌های جامع شهری ازسوی مسکن و شهرسازی و معاونت عمرانی استانداری پیگیری می‌شود که تعریف خودشان را از گردشگری زیارت دارند. سازمان گردشگری و میراث فرهنگی نیز خودش را متولی امر می‌داند و همین‌طورشهرداری و آستان قدس رضوی به‌عنوان دو نهاد متولی در این حوزه ممکن است نظرات دیگری راجع به این تعریف داشته باشند. اینکه کدام تعریف درست است، بحث دیگری است؛ اما خود این اختلاف‌نظر موجب می‌شود در گام‌های بعدی به مشکل بخوریم، چون تعریف‌ها متفاوت است و هر کسی براساس تعریف خودش، اقداماتی را در دستورکار قرار می‌دهد که شاید این اقدامات با هم متناقض باشند. بنابراین اولین کاری که می‌شود کرد، هم‌گرا‌کردن نهادهای مختلف در آن تعریفی است که ما می‌خواهیم از گردشگری مذهبی و زیارت داشته باشیم و آینده‌ای که فکر می‌کنیم براساس آن باید به‌دنبالش برویم و استراتژی‌مان را براساس آن بچینیم. تا این مشکل حل نشود، بقیه قسمت‌ها کارکردی ندارند.

﷯ 

این هم‌گرایی را چطور باید به وجود بیاوریم؟

شاید به‌وجود‌آمدن شورایی ترکیبی از نهادهایی که دراین‌زمینه نظر و حرف دارند و واگذاری تصمیم‌گیری در این حوزه به آن شورای عالی بتواند موثر باشد.

﷯ 

به نظرتان تعریف زیارت به‌عنوان زیرمجموعه گردشگری، زیارت را از مفهوم اصلی خود دور نکرده و بیشتر جنبه اقتصادی به آن نداده است؟

مصداق‌ها باید مشخص شود.

﷯ 

مثلا برندسازی برای پارک‌های آبی و صنایع غذایی مشهدکه با استدلال‌هایی چون ماندگاری زائر ایجاد شده‌اند.

این‌ها همان تفاوت نگاه‌هاست. یک دیدگاه وجود دارد که می‌گوید زائری که به مشهد می‌آید، مثلا هشت ساعت در روز زیارت می‌رود، هشت ساعت استراحت می‌کند، چهار ساعت بازار می‌رود و یک وقت فراغت دیگری هم دارد که ما باید برایش برنامه‌ریزی کنیم. مثلا وقتی یک زائر شیعه از کشورهای حاشیه خلیج فارس که درآمد خوبی دارد به اینجا می‌آید، به غیر از زیارت باید به فکر تفریحاتش باشیم. اینکه چه نوع تفریحاتی داشته باشیم، اینکه چقدر باید به آن سمت برویم، اینکه آیا اشتغالی که در اثر این کار صورت می‌گیرد، به افزایش درآمد و پایین‌آمدن خط فقر در شهر امام‌رضا(ع) کمک می‌کند یا نه یا اینکه موضوعات دیگر اولویت دارند یا نه، ناشی از تفاوت در دیدگاه‌هاست. نمی‌خواهم بگویم کدام درست است، ولی تا این دیدگاه‌ها به هم نزدیک نشوند، نمی‌توانیم جمع‌بندی کنیم. اگر می‌خواهیم به‌سمت زیارت برویم، مصداق‌هایش باید روشن شود که به چه سمتی برویم، چه فعالیت‌هایی، در چه مقیاسی و چقدر باید توسعه پیدا کنند.

﷯ 

به نظرتان چیزی که الان در عمل دیده می‌شود، این نیست که گردشگری بر زیارت غلبه پیدا کرده است؟

زیارت به چه معنی؟ یعنی ساعتی که مردم در حرم عبادت می‌کنند؟

﷯ 

نه، یعنی تغییر تدریجی هویت زیارتی مشهد به‌سمت تفریحی‌شدن.

براساس کدام شاخص این را می‌گویید؟

﷯ 

تجاری‌سازی‌های بیش از ظرفیت یا برندسازی مجموعه‌های آبی نمی‌تواند نشانه‌ آن باشد؟

از آن طرف میزان زائری که به مشهد می‌آیند، اگر افزایش دارد، به این دلایل نیست؟ این نشان‌دهنده بهبود زیارت نیست؟

﷯ 

باید کیفیت زیارت را بسنجیم. ضمن اینکه خود همین بحث افزایش زائر چقدر اولویت دارد؟ بالاخره یک ظرفیتی داریم و از آن طرف ساکنانی هم داریم و ایجاد مراکز جاذبه مشکلاتی را برای مدیریت شهری ایجاد می‌کند. این موضوع خود می‌تواند مفهوم زیارت را به‌لحاظ خدمات‌رسانی تحت‌الشعاع قرار دهد.

ممکن است این‌طوری باشد، ولی ما باید شاخص بگذاریم و اندازه‌گیری کنیم. شاید برعکس باشد و این‌ها منجر به این شده باشند که زائر بیشتری آمده باشد و ماندگاری زائر در مشهد بیشتر شده باشد. این الان روشن نیست. ولی اینکه مشهد یک ظرفیتی دارد، درست است. این ظرفیت در جمعیت خود مشهد، در میزان زائری که به مشهد می‌آید، در تعداد هتل‌ها و تجاری‌ها، باید وجود داشته باشد و براساس یک چشم‌انداز روشن و بابرنامه، جاهایی را رشد بدهیم. این حرف به‌صورت اصولی حرف درستی است؛ ولی اینکه ظرفیت مطلوب چقدر است، جای بحث دارد.

﷯ 

اینکه شهر به‌سمت نابودی هویت اصلی خود می‌رود، دغدغه بسیاری از متخصصان است. حتی در بین مردم هم گفته می‌شود که مثلا چند سال قبل زائران به‌خاطر زیارت به مشهد می‌آمدند؛ ولی الان عده‌ای فقط به‌خاطر مجموعه‌های آبی یا فلان‌هتل‌های لوکس به مشهد می‌آیند یا موارد دیگر.

حرف‌های شما خیلی حرف‌های تندی است. من به این تندی قبول ندارم که این اتفاق افتاده است. این مثل بحث آمارگیری نرخ تورم است که ممکن است کالایی صدبرابر قیمتش بالا برود، ولی وقتی می‌خواهیم نرخ تورم را بسنجیم، باید میانگینی از قیمت کالاها گرفته و جمع‌بندی کنیم و بعد بگوییم تورم نسبت به ماه قبل چه تغییری کرده است. اینکه قیمت یک کالایی پایین آمده یا بالارفته، دلیل بر تورم نمی‌شود. در این بحث هم اول باید شاخص‌های نگاه معنوی به بحث زیارت تبیین شود. من قبول ندارم که این اتفاق افتاده است.

 

100997.jpg

 

..........................................

 

  • دیدگاه یک/ سرمایه‌گذار ی در زیارت معافیت مالیاتی ندارد

 

چرا باوجود سرمایه‌گذارهای علاقه‌مند خارجی که می‌توانند در بحث زیارت و توسعه خدمات زیارت سرمایه‌گذاری کنند، از این ظرفیت استفاده نمی‌شود؟

نمی‌دانم چقدر علاقه‌مند وجود دارد؛ ولی مکانیسم‌های انگیزشی علاقه را به‌سمت عمل سوق می‌دهند. اگر ما با مشوق‌هایی که داریم، طوری عمل کنیم که آن سرمایه‌گذار به سرمایه‌گذاری گردشگری مذهبی سوق پیدا کند، طبیعتا اتفاقی در آن بخش می‌افتد. 

الان مشوق‌ها آن‌قدر نیست. نهادهایی مثل آستان قدس رضوی که علاقه‌مند به رونق زیارت هستند، می‌توانند در این حوزه مشارکت کنند. مثلا درصدی از سود تسهیلات بانکی سرمایه‌گذاران را مثل یارانه‌ای که دولت می‌دهد، آستان قدس بدهد یا شهرداری تخفیفی در مبلغ پروانه‌هایی بدهد که در بخش گردشگری مذهبی فعالیت می‌کنند. 

بااین سیستم آن بخش تقویت می‌شود. الان در زمینه هتل ما سرمایه‌گذاران خارجی خوبی داریم. شیعیان حاشیه خلیج فارس مجموعه‌های خوبی را کار می‌کنند.

﷯ 

فکر نمی‌کنید خود این ظرفیت آن‌قدر هست که اگر شرایط را برای حضور سرمایه‌گذار فراهم کنیم، علاقه‌مند به حضور باشد؟

من سرمایه‌گذار بخش خصوصی نیستم؛ ولی به‌طور‌کلی سرمایه‌گذار بخش خصوصی نیاز به توصیه ندارد، نیاز به آلارم قیمتی دارد. اگر واقعا خوب است، سرمایه‌گذار بخش خصوصی می‌آید. اگر نمی‌آید، یعنی خوب نیست.

﷯ 

الان اگر یک سرمایه‌گذار خارجی بخواهد در حوزه زیارت سرمایه‌گذاری کند، چه روندی را باید طی کند؟ چقدر طول می‌کشد؟

این یک بحث دیگر است. ما یک‌سری موارد کلی داریم که در همه بخش‌ها هست، ولی به‌هرحال وضع موجود هر چه هست، در صنعت هم همین است، در خدمات و نیروگاه‌سازی هم همین است. اینکه با همین وضعیت موجود چرا در حوزه زیارت نمی‌آیند، مسئله است. به‌صورت‌کلی روندها باید تسریع پیدا کند؛ اما باید مشوق‌های خاصی در آن حوزه بگذاریم. ما الان در گردشگری ۵٠درصد معافیت مالیاتی داریم. در موضوع زیارت هم آیا این معافیت‌ها برای کسی که آژانس توریستی در حوزه زیارت کار کند یا حسینیه‌سازی بکند، هست؟ طبیعتا اگر می‌بود، تا حالا آن اتفاق‌ها افتاده بود.

﷯ 

میزان سرمایه‌گذاری خارجی در مشهد به نسبت بقیه کشور چقدر است؟

به‌لحاظ تعداد، بیشترین تعداد سرمایه‌گذاری خارجی را در استان خراسان‌رضوی داریم؛ چه امسال و چه سال‌های قبل. رقم نمی‌توانم بگویم؛ ولی بخش زیادی از آن‌ها در مشهد بوده است.

..........................................

 

  • دیدگاه دو / کیفیت دیپلماسی در سرمایه گذار ی موثر است

 

نقش دولت در سوگیری  سرمایه گذاری ها را چطور ارزیابی می کنید؟

هم در قوانین می‌تواند این اتفاق بیفتد و هم در بودجه‌های سالانه؛ البته بودجه زیارت با این هدف تدوین شد. بانک مرکزی در بسته‌های نظارتی که به‌صورت سالانه تدوین می‌کند، نرخ‌های تسهیلات بانکی در بخش‌های مختلف مثل صنعت و معدن، خدمات، بازرگانی و... را تعیین می‌کند که حوزه زیارت هم می‌تواند در این بسته‌ها تعریف شود.

﷯ 

در حوزه اجرا چطور است؟

به نظرم مشهد چون موضوعیت فراملی دارد، قدرت آن شورایی که می‌‌خواهد تصمیم‌گیری کند هم باید فراملی باشد. اگر ترکیبی از نماینده‌های دولت، رهبری، آستان قدس و شهرداری مشهد عضو آن باشند، تصمیمات آن‌ها می‌تواند دارای نتیجه باشد؛ ولی اگر در سطح مشهد یا استان باشد، فکر نمی‌کنم خیلی بتواند تاثیرگذار باشد. مثلا اگر بودجه بخواهند بگیرند، ممکن است به تصویب نماینده‌ها نرسد. شورای عالی زیارت در استان، مثل شورای عالی مناطق آزاد می‌تواند با ریاست رئیس‌جمهور و عضویت چند تا از وزرا و نماینده‌های رهبری و آستان قدس و شهرداری مشهد تشکیل شود. چنین شورایی می‌تواند قدرت خوبی داشته باشد و تصمیمات خوبی بگیرد.

﷯ 

با این اوصاف، مرکز خدمات سرمایه‌گذاری استان چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟

از اسممان مشخص است،خدمات سرمایه‌گذاری؛ یعنی هر سرمایه‌گذار خارجی پس از اینکه تصمیم گرفت سرمایه‌گذاری کند، ما برای انجام کارهای اداری ازجمله گرفتن اقامت و مجوز، ثبت شرکت و... کمکش می‌کنیم تا این کارها را سریع‌تر انجام دهد؛ ولی ما «قانون مالیاتی» که نمی‌توانیم بگذاریم یا تسهیلات بانکی را نمی‌توانیم تعیین کنیم. ما می‌توانیم سرعت بیشتری به کار بدهیم، خدمات بیشتری بدهیم و تفویض بیشتری از تهران بگیریم؛ منتها این فرایند بعد از آن است که فرد تصمیم گرفت سرمایه‌گذاری کند.

﷯ 

این سوال وجود دارد که چرا از ظرفیتی که می‌توانست با ناآرامی‌های اخیر منطقه که زائران شیعه را به مشهد سرازیر کند و سرمایه‌گذاری‌هایی را جذب کند، به‌درستی استفاده نشد؟

بله. متاسفانه قضیه سفارت عربستان خیلی به این موضوع ضربه زد. اتفاقی که افتاد، مراجعات ما را به‌شدت کاهش داد. شیعیان کشورهای عربستان، کویت و بحرین که به‌شدت می‌آمدند و ثبت شرکت و سرمایه‌گذاری می‌کردند، خیلی برایشان مشکل ایجاد شد. عربستان کلا جلوی آن را گرفت. الان سرمایه‌گذاران کویت و بحرین با ترس و از طریق یک کشور واسطه به ایران می‌آیند که به‌لحاظ امنیتی در کشور خودشان دچار مشکل نشوند. باید تصمیم خودمان را بگیریم که در این حوزه‌ها می‌خواهیم چه‌کار کنیم.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی