کد خبر : 72286
/ 19:04
حفاری اگو؛ تهدیدی جدید برای اماکن تاریخی منطقه؛

بگذار بریزد، نقاشی‌اش را می‌کشیم !

بی‌شک حفظ و نگهداری بناها و آثار تاریخی، از وظایف مهم و اساسی سازمان میراث فرهنگی‌وگردشگری‌ هر استان به‌شمار می‌رود.

بگذار بریزد، نقاشی‌اش را می‌کشیم !

فاطمه سیرجانی- برای این هدف، ‌قوانین و دستورالعمل‌هایی تعریف شده است تا ‌‌با نظارت بر اجرای آن‌‌ها و باید‌هاونباید‌های تعریف‌شده،‌ آثاری که تاریخ و میراث و هویت و فرهنگ گذشته را در دل خود دارد، در گذر زمان از تخریب و فرسایش محفوظ بماند. متاسفانه این روزها در منطقه ما حفاری‌ شرکت‌های خدمات‌رسان، تعدادی از این خانه‌ها و بناهای تاریخی را در معرض خطر و تهدید قرار داده است. ‌گزارش پیش‌رو گویای نامهربانی با اماکن است؛ اماکنی که نه‌تنها هویت منطقه ما به‌شمار می‌رود که جزئی از هویت شهر و کشورمان نیز هست.

زیر تابلوی نواب۷، تابلویی قرار گرفته است با نمایی از خانه تاریخی توکلی. انتهای کوچه که زیاد هم طولانی نیست، کارگرها دور قسمتی که حفاری کرده‌اند، حلقه زده‌اند و مشغول صحبت هستند. مسیر تقریبا برای تردد عابران پیاده مسدود است. به‌سختی و با احتیاط از کنار قسمت حفاری‌شده که عمقی حدودا سه‌متری دارد، می‌گذرم و راهم را به سمت خانه توکلی ادامه می‌دهم. سرتاسر سمت چپ کوچه با فاصله دو تا سه متر، حفاری‌هایی صورت گرفته است و تردد به‌‌سختی ممکن است. مقابل درِ خانه تاریخی توکلی، ‌حفاظ آلومینیومی‌ بزرگی قرار گرفته است. خدا را شکر می‌کنم که لااقل با گذاشتن این حفاظ، درِ چوبی و قدیمی‌ این خانه‌ را از آسیب احتمالی مصون نگه ‌داشته‌اند، اما وقتی نزدیک‌تر می‌روم و پشت در را نگاه می‌کنم، می‌بینم فضای موجود و پله‌های این خانه تاریخی تبدیل شده است به انباری برای تیروتخته‌های مرتبط با کار شرکت آب‌وفاضلاب.

..........................................

 

خانه توکلی

از در سمت کوچه وارد خانه توکلی می‌شوم؛ خانه‌ای که سال‌هاست محل استقرار پایگاه میراث‌فرهنگی است و مثل همیشه خلوت و ساکت.‌ از یکی از کارمندان درباره سازوکار حفاری در محدوده املاکی که ثبت تاریخی شده‌اند، می‌پرسم و اینکه آیا تاریخی و ارزشمند بودن این املاک، به شرکت‌های خدمات‌رسان، اطلاع‌رسانی شده است که درصورت ضرورت حفاری در محدوده ملک ثبت‌شده، مجوز مربوط را از سازمان میراث فرهنگی‌و‌گردشگری دریافت کنند؟

او که نمی‌خواهد نامی‌ از وی برده شود، می‌گوید: «شرکت‌های خدمت‌رسان مثل آب، برق، تلفن و... برای هر نوع حفاری در محدوده ملک تاریخی که ثبت ملی شده است، حداقل باید فاصله سه متر را رعایت کنند.»

وی ادامه می‌دهد: «این پروژه نیز برای اجرای طرح اگو در منطقه باید اجرا شود، اما عرض معبر خیلی کم است و چاره‌ای جز اجرای طرح نیست. ما هم به‌طور مستقیم بر کار حفاری ‌نظارت می‌کنیم تا ان‌شاءا... مشکلی پیش نیاید.»

اما وقتی به چوب و تخته‌هایی که به درِ خانه تکیه داده شده است، اشاره می‌کنم، شوکه می‌شود، بلافاصله گوشی را برمی‌دارد و از مهندس مجری کنده‌کاری‌ها می‌خواهد که وسایل پشت در را بردارند.

100851.jpg

 

حسینیه رحیمیان
در اصلی حسینیه رحیمیان با فاصله کمی‌ از در فرعی خانه توکلی قرار دارد و این یعنی، حفاری در نزدیکی دو ملک تاریخی و به‌ثبت‌ملی‌رسیده!
به انتهای کوچه می‌روم تا نمای کامل این بنای تاریخی را که یادگاری از اواخر دوره قاجار است، ‌برانداز کنم. حدود هفت سال قبل که با گروه عکاسی به این حسینیه آمده بودم، این خانه در نظرم ابهت و شکوه بیشتری داشت، اما امروز بیشتر شبیه مخروبه‌ای است که غریبانه در میانه برج‌ها و ساختمان‌های سنگی چندطبقه گم شده است.
چند پیرمرد روی صندلی روبه‌روی دیوار خانه در آفتاب نشسته‌اند‌‌. آن‌ها را به حرف می‌گیرم و از یکی‌شان درباره این حسینیه و وضعیت امروزش می‌پرسم. می‌گوید: «وقتی بچه ‌بودم، اینجا خانه شخصی بود. بعدها هم که حسینیه شد، تاسوعا و عاشورا مراسم عزاداری امام‌حسین(ع) در آن برپا می‌شد.»
او ادامه می‌دهد:‌ «حالا نه من، پای مجلس رفتن دارم و نه خانه، مجلس دیروز را دارد» و بعد آهسته زیر لب می‌گوید: «‌این خانه‌‌ هم مثل عمر ما آفتابِ لب بام است و امروز و فرداست که بپرد.»

100849.jpg

 

مدرسه عسکریه
چند قدم بالاتر از سمت چپ ساختمان حسینیه رحیمیان، مدرسه عسکریه از مدارس مرحوم عابدزاده قرار دارد؛ مدرسه‌ای با قدمت بیش از نیم‌قرن. خاطرم هست آخرین‌باری که به این مدرسه آمدیم، بهار سال گذشته بود با بچه‌های گروه چهارباغ. آن روز نیز با در بسته مدرسه روبه‌رو شدیم. همان‌طور که محو نمای لاجوردی‌رنگ سردر مدرسه‌ هستم، در چوبی بزرگ آن گشوده می‌شود. از پیرمرد سرایدار می‌خواهم اجازه دهد از مدرسه دیدن کنم. اگرچه به‌سختی اما بالاخره راضی می‌شود چنددقیقه‌ای از همان دور، نمای داخل را ببینم. ‌از در که می‌گذرم، سمت چپ پر است از سبد‌های خالی میوه و نان خشک. دورتادور حیاط هم طناب‌هایی کشیده شده و سرتاسر آن‌ها از لباس‌های شسته، پر است.‌ نمای این مدرسه دیروزی برایم ‌تداعی‌کننده بنای مدرسه عباسقلی‌خان در ابتدای همین خیابان است. سطح حیاط مدرسه، حدود یک‌ متر از بنا گودتر است. محوطه‌ای بزرگ که دورتادور آن اتاق‌هایی با درهای بزرگ چوبی قرار دارد؛ اتاق‌هایی که هرکدام با چند فرش دستباف فرش شده است. مدرسه عسکریه از آن دست بناهایی است که می‌توان آن را یک فرصت برای جذب توریست و گردشگر دانست، اما متاسفانه شکاف‌های سردر مدرسه نشان از بدحالی وضعیت آن دارد. نمای بیرونی هم که کاملا دوتکه شدن دیوار را نشان می‌دهد و دور از ذهن نیست که گودبرداری برای ساختمان‌های سربه‌فلک‌کشیده اطراف این ساختمان‌ یا حفاری‌های بی‌شمار شرکت‌های خدمات‌رسان به این مجتمع‌های نوظهور، یکی از دلایل پیدایش این شکاف‌ها باشد؛ دیوارها و ستون‌های دهان‌بازکرده‌ای ‌که امروز و فرداست با کوچک‌ترین لرزه‌ای فروبریزد.

 

100850.jpg

 

..........................................

 

  • آقای میراث، آقای اگو! لطفا جواب بدهید

 

این بود وضعیت سه بنای تاریخی و قدیمی‌ بازمانده از مشهد قدیم در خیابان نواب‌صفوی. دو بنای اول ثبت ملی شده‌ است و بنای مدرسه عسکریه هم می‌تواند در زمره آثار ملی قرار بگیرد. قصه حفاری‌ شرکت‌های خدماتی، قصه تازه‌ای است که این خانه‌ها در مسیر بقای خود تجربه می‌کنند. اگرچه مسئولان پایگاه میراث‌فرهنگی در منطقه ثامن و مسئولان شرکت آب‌وفاضلاب، باوجود تماس‌های مکرر، تاکنون به پیگیری‌های شهرآرامحله منطقه ثامن پاسخی نداده‌اند، ذکر چند نکته الزامی‌ است.
نخست اینکه حفاری اطراف این بناها که احتمالا برای اگوست، فرقی با حفاری شرکت آب در سایر معابر ندارد؛ نه سازه محافظی در کار است و نه چیز دیگری که بتوان گفت احتمال آسیب وارد آمدن به این بناها را مجریان حفاری‌ پیش‌بینی کرده و برای جلوگیری از آن اقدامی‌ کرده‌اند! در سوی مقابل، نظارتی هم از سوی میراث در کار نیست. اگر منظور دوستان از نظارت، تماشاست که باید گفت با نگاه کردن زبده‌ترین کارشناسان میراث‌فرهنگی به حفاری‌های انجام‌شده، احتمال آسیب درصدی کاهش نمی‌یابد. نظارت زمانی معنا پیدا می‌کند که در اطراف این خانه‌ها، سازه‌های محافظ دیده شود.
نکته دوم اینکه این روزها حرف از خانه‌های تاریخی و لزوم حفظ آن‌ها زیاد گفته و شنیده می‌شود. چه خوب است دلسوزان و داعیه‌داران میراث تاریخ و فرهنگ شهرمان به این بُعد ماجرا نیز توجه کنند و ذره‌ای عمل، کنار صدها حرف خود بگذارند.
حرف آخر را اما کمی‌ باید دورتر از این دو خانه و مدرسه زد؛ جایی در همان خیابان نواب‌صفوی که تصویری از خانه‌‌ای قدیمی‌ بر دیواری نقش بسته است و به دوستان باید گفت بهتر است داشته‌های امروزمان را قدر بدانیم تا فردا برای نشان دادن هویت و تاریخ و فرهنگمان، مجبور نباشیم بر ‌روی درودیوار شهر، نقاشی خانه‌های قدیمی،‌‌دیوار‌های آجری قدیمی و سردرهایی با کاشی‌های آبی‌فیروزه‌ای‌‌‌ بکشیم.
 

100848.jpg

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی