کد خبر : 71621
/ 21:29
علاقه جوانان به جشن‌ها و مناسبت‌های غربی همچون کریسمس را علت‌‌یابی کردیم تا متوجه شویم که دقیقا؛

به ما چه ربطی دارد؟

پیداکردن بهانه‌ای‌ برای شادبودن یا هدیه دادن یک خصوصیت خوب اخلاقی است اما خیلی وقت‌ها این بهانه‌ها چندان هم به ریشه‌های ما و فرهنگمان جور درنمی‌آید.

به ما چه ربطی دارد؟

تکتم جاوید- این علاقه‌مندی‌ها اکنون بیش از همه در بین قشر جوان نمود پیدا کرده‌ است. بهانه‌های شادی‌کردنشان شده آن طرف آبی. نمونه‌اش همین روز ولنتاین. خیلی‌ها نمی‌دانند اصلا این ماجرا از کجا آمده و چه فلسفه‌ای‌ دارد اما ناگهان مغازه‌ها پرمی‌شود از عروسک‌ها و تزئینات قرمز و برای هم کادو می‌گیرند و هدیه می‌دهند. اسمش را هم می‌گذارند به‌روز‌بودن و می‌شود سرگرمی جدیدشان. بسیاری از کسانی که به دنبال برگزاری جشن ولنتاین می‌روند، حتی با معنی آن آشنا نیستند، در میان ۵۰‌نفری که در یک بررسی از آن‌ها سوال شد حدود ۳۴‌نفر اطلاعی در مورد معنای این مراسم نداشتند و دیگران هم اطلاعات دست و پا شکسته‌‏ای را از شبکه‌‏های خارجی دریافت کرده بودند.جشن گرفتن و شادی‌کردن به تنهایی بد نیست اما وقتی آن مناسبت از خودمان نباشد و دلیل برگزاری‌اش را هم نمی‌دانیم، این خوشحالی کردن چه سودی دارد؟ 

جوری که آدم فکر می‌کند خیلی به فرهنگ و سنن ایرانی و باستانی خودمان کم لطف و بی‌وفا شده‌ایم و منازل خود را از المان‌ها و تصاویر مناسبت‌ها و جشن‌های غربی‌ها پرکرده‌ایم. از اصلی‌ترین آن‌ها همین ایام آغاز سال نو میلادی یا جشن کریسمس است. برای کسی که حتی نمی‌تواند ماه‌های میلادی را نام ببرد خریدن درخت کاج چند میلیونی و گرفتن عکس کنار آن و گذاشتن در شبکه‌های اجتماعی چه زیبایی دارد؟

چند سال پیش ایرانیان مقیم آمریکا ایمیل طنزی را دریافت کردند که ضمن تبریک عید حقیت تلخی را هم بیان کرده و نوشته شده بود: «کریسمس به شما ربطی ندارد، منتظر نوروز باشید»! با این حساب می‌خواهیم بدانیم اگر این مناسبت‌ها در فرهنگ ما جایی ندارد، چرا مدتی است ایرانی‌ها علاقه عجیبی به برگزاری آن پیدا کرده‌اند.

..........................................

 

جای خالی شادی‌های سازمان‌یافته

جوان‌ها همانند دیگران نیازمند شادی‌اند و براساس نیازهایشان برای خود بهانه دورهم بودن و جشن‌گرفتن ایجاد می‌کنند. بیشترین جواب برای جشن گرفتن جوانان ایرانی در روزهای هالووین، ولنتاین و کریسمس و... این است که جوان ما نیاز به شادی دارد و چون برای شادی و نشاط او برنامه‌ریزی نشده، خودش دست به کار شده است. ایرانی‌ها جشن‌های کریسمس، هالووین و... را به دلیل خلأ شادی در جامعه می‌دانند. خلائی که جوانان سعی می‌کنند با پرکردن آن به زندگی خود رنگ دیگری بدهند. از‌آنجا‌که برای ر فع خلا آن‌ها برنامه‌ای‌ نداریم و خلأ جشن و شادی در محیط عمومی و امن پیش‌بینی نشده است، آن‌ها براساس سلیقه شخصی‌شان در فضای خصوصی خانه جشن می‌گیرند و به شادی می‌پردازند. جشن دارای خصوصیت خلاقیت است به این معنی که برای برگزاری هر جشنی نیاز به ملزوماتی است که از طرف برگزار‌کنندگان آن بر اساس تقسیم کار و بر حسب جنس و سن افراد در زمینه‌های متفاوت از قبیل نوع پوشاک، خوراک، تزئین خانه، خرید و... تهیه می‌شود.

 

مناسبت‌ها را شادمانه برگزار نکردیم

از پتانسیل‌ها و توانایی‌های ایرانی و اسلامی خود که در حوزه شادی داریم به نحو احسن استفاده نمی‌کنیم، باید آن‌ها را هدایت کنیم به سمت مراسم و اعیاد شادی بکشانیم. این‌قدر که به مناسبت‌های عزای مذهبی می‌پردازیم برای مناسبت‌های اعیاد مذهبی برنامه نمی‌گذاریم.

ما هم مناسبت‌های بزرگ و مهمی مثل عیدنوروز و شب یلدا داریم که پراز شادی و نشاط است اما آنچنان که مهم هستند به آن‌ها پرداخته نمی‌شود. تلویزیون در کم‌کردن ارزش این مناسبت‌ها خیلی مقصر بوده است. طوری که شبکه‌های ماهواره‌ای بهتر توانستند مخاطب جمع کنند. مثلا در عیدنوروز که باید عین شادی و سرگرمی باشد، آن‌قدر برنامه‌های مفرح ما کم است که مردم پای برنامه‌های شبکه‌های دیگر می‌نشینند. درمقابل شبکه‌های ماهواره‌ای در همه فضای خانه و زندگی ما حتی سلامت روان و حوزه پزشکی نیز رخنه کرده‌اند.فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی آنقدر در راستای ترویج فرهنگ غرب تلاش می‌کنند که جامعه جوان با میل و رغبت به سوی گرایش پیدا می‌کند زیرا تصور می‌کند تمام مناسبت‌های آن جامعه پر از شادی و نشاط است و هیچ غمی در آن وجود ندارد. همین تصور اشتباه مردم از جامعه غربی از کجا می‌آید؟ همین که فکر می‌کنند مردم آن‌ها بیشتر زمان خود را به شادی می‌پردازند،‌ از کجا می‌آید؟ اگر فامیلی در کشورهای دیگر دارید که می‌تواند شما را کمک کند،‌ از آن‌ها بپرسید که چند ساعت در روز کار می‌کنند تا متوجه شوید تصور شما کاملا اشتباه است.

 

جوان‌ها نمی‌خواهند مسیحی باشند

همه تبلیغات رسانه‌ها و شبکه‌ها باعث می‌شوند که جذابیت برنامه‌های غربی بیشتر باشد اما این به معنی آن نیست که این جوانانی که اکنون از آنان تبعیت می‌کنند، علاقه ای به فرهنگ غرب دارند. اسلام دین نشاط است اما آنچه اکنون از دین نمایش داده می‌شود همه آنچه وجود دارد، نیست و گاهی افراد سهوی یا عمدی تصویری اشتباه از دین اسلام به جوانان ما نشان می‌دهند.جامعه نیاز به شادی و نشاط دارد. بچه‌های دهه شصت و هفتادی که همان جوان‌های امروزی باشند به سرگرمی شادی و تفریح نیاز دارند. نمی‌توانیم شادی را از آن‌ها بگیریم و منتظر اتفاقات بدی همچون گرایش آنان به موادمخدر و روان‌گردان‌ها که نمادی از شادی موقت هستند، نباشیم. به جای اینکه فکر کنیم این حرکت جوانان نشان دهنده گرایش آن‌ها به فرهنگ غیرخودی است باید برای اوقات و زمان آن‌ها فکری اساسی بکنیم. یکی از کارهای خوبی که می‌توان کرد، این است که به احیای جشن‌های مذهبی، قومی و ملی بپردازد. شما به مراسم عاشورا نگاه کنید. هر سال این مراسم به صورت باشکوه برگزار می‌شود و بسیاری از جوانان نیز در این مراسم شرکت کرده و براساس آداب و سنن گذشتگان این مراسم را برگزار می‌کنند که واقعا اتفاق بسیار خوبی در فرهنگ جوانان ماست.

 

جشن گرفتن و شادی‌کردن را تبلیغ کنیم

جامعه و مردم نباید به شادی‌ها نگاه منفی داشته باشند. یکی از نکات مثبت جشن‌ها ایجاد همبستگی و انسجام بین افراد است. جشن باعث می‌شود روحیه تقسیم کار در افراد شکل بگیرد و زندگی آدم‌ها بر اساس تقویم جشن‌ها و هر گردهمایی دیگری تنظیم و قاعده‌مند شود.جشن معیاری برای یادآوری زمان است و باعث می‌شود تا افراد در زمان گم نشوند مثلا شما به خودتان قول می‌دهید بعد از جشن شب یلدا حتما فلان کار را انجام دهید. بنابراین جشن به علت خصوصیت تاثیرگذاری مثبت بر روان انسان می‌تواند کارکرد گاه شمار را در زندگی انسان‌ها بازی کند.

 

برنامه بچینیم برای آینده

برای اینکه نمادهای غربی را از زندگی خودمان خارج کنیم باید در مرحله ابتدایی شادی را به شهروندان برگردانیم. شادبودن منافاتی با دینداربودن ندارد. یعنی می‌توانیم مناسبت‌ها را ایرانی، اسلامی کنیم. مثلا در کشورهای اسلامی دیگر مانند مالزی می‌توان این شادی را به خوبی مشاهده کرد. از نگاه آنان ماه رمضان به دلیل نزول قرآن ماه پر از برکت و شادی است. می‌توانیم از همین مناسبت‌ها و نمادها برای شادکردن مردم خودمان استفاده کنیم.نکته دوم این است که روی بهزیستی روانی شهروندان کارکنیم. جنبه‌های روانی، اجتماعی و فرهنگی آن باید بررسی شود. برنامه‌هایی بچینیم که درراستای شادکردن باشد. در ایام شادی و مناسبت‌های دینی از چراغانی فضای شهری بیشتری استفاده کنیم؛ طوری‌که به آسانی بتوان زیبایی بصری شهر را ملاحظه کرد. استفاده از رنگ‌ها روشن و شاد برای تغییرروحیه بسیار موثر است. استفاده از برنامه‌های آموزشی مثل آنچه در فرهنگ‌سراها یا کانون‌ها برگزار می‌شود، برای استفاده خانواده‌ها لازم است.

 

بهانه‌ای برای خریدکردن می‌خواهیم

انگار برای خیلی‌ها مهم نیست داریم، چه می‌کنیم فقط به اشکال بیرونی و تزئینات زندگی فکر می‌کنند. منتظرند مناسبتی بیایید و بهانه‌ای‌ پیدا کنند برای بازاررفتن و خریدکردن. به نظر می‌رسد یکی از دلایلی که مراسمى مثل ولنتاین و خرید تزئینات کریسمس به شکل افراطى در میان مردم رواج پیدا می‌کند، این است که آگاهى کافى از فرهنگ و سنت دیرینه کشور خودمان نداریم و چشم‌ و اشاره می‌کند. در اطرافیانمان مى‌بینیم که انگار یک مسابقه از اجراى فرهنگ‌هاى دیگر برگزار شده؛ یکى مراسم هالووین برگزار می‌کند و دنبال نقاب آن می‌گردد، یکى جشن ولنتاین و یکى دیگر جشن کریسمس می‌گیرد.

جالب است که همین‌ها به اجراى آیین‌هاى ملى خودمان مثل عیدنوروز هم به شدت علاقه نشان می‌دهند اما فقط به دنبال میز چیدن و تزئینات آن هستند.هیچ‌کس دنبال کتابى درباره این جشن‌ها و مناسبت‌ها نیست. ما هیچ متقاضى درباره سى‌دى یا کتابى شامل تاریخچه استفاده از درخت کریسمس، بابانوئل و... نداریم. فقط به سراغ بازارها می‌رویم و قیمت‌ها را می‌پرسیم. انگار این مناسبت‌ها به کمک ما جیب‌های فروشندگان و واردکنندگان محصولات خارجی را پرپول می‌کنند.

*کارشناس: دکتر محمدحسن شربتیان/ جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد***

..........................................

 

ممکن است اطلاعات کمی درباره این جشن جهانی داشته باشید

دانستنی‌های کریسمس

واژه کریسمس، به معنای «مراسم عشای ربانی (مَس) در روز مسیح» در حدود سال۱۰۵۰ میلادی به معنی «جشن مسیح»، وارد زبان انگلیسی قدیم شد. کریسمَس یا نوئل جشنی است در آیین مسیحیت که به منظور گرامی‌داشت زادروز مسیح برگزار می‌شود. بسیاری از اعضای کلیسای کاتولیک روم و پیروان آیین پروتستان، کریسمس را در روز ۲۵ دسامبر جشن گرفته و بسیاری آن را در شامگاه ۲۴ دسامبر نیز برگزار می‌کنند. اعضای بیشتر کلیساهای ارتودوکس در سراسر دنیا نیز روز بیست و پنجم دسامبر را به عنوان میلاد مسیح جشن می‌گیرند. یک هفته بعد از میلاد مسیح سال نو میلادی فرا می‌رسد.

در سده چهارم میلادی، یکی از اسقف‌های (پدران کلیسا) آسیای صغیر (ترکیه امروز) به خاطر رفتار مهربانانه‌اش با کودکان شهرت یافت که در نقاشی‌های قرون وسطی و عصر رنسانس به شکل مردی بلند بالا با چهره‌ای جدی و نجیبانه نشان داده شده‌ است. بابانوئل، شخصیتی که امروزه به شکل پیرمردی مهربان و چاق است و با لباس سرخ رنگ و ریشی سفید و بلند، هنگام کریسمس در میان برگزارکنندگان این جشن ظاهر می‌شود اکنون به چندین اسم شناخته می‌شود که بابانوئل، سانتا کلوز و سنت نیکولا، از معروف‌ترین این اسامی‌اند.

برگزاری کریسمس در کشورهای مختلف مسیحی بنا به سنت و رسم و رسوم آنان، تفاوت‌هایی با یکدیگر دارد. مسیحیان برای جشن گرفتن میلاد به کلیساها می‌روند، در منزل یک درخت کاج را تزئین و چراغانی کرده و در خیابان‌ها و کوچه‌ها دسته‌دسته سرودهای پرستشی و شکرگزاری اجرا می‌کنند.

از زمان‌های بسیار کهن، درخت و گیاه مورد پرستش مردمان بوده‌اند. امروزه در تمام جهان درخت سرو نماد مهم کریسمس است. اما آغاز تزئین درخت در ایام سال نو میلادی بنابر گفته‌ها و روایات به سال ۱۶۰۵ در آلمان بر می‌گردد. به روایتی تزئین درخت کاج به صورت امروزی را برای نخستین بار مارتین لوتر آلمانی باب کرد.

اعضای خانواده و فامیل رسم دارند که برای یکدیگر هدایایی تهیه کنند. هدایای کودکان در زیر درخت کریسمس گذاشته می‌شود و به آن‌ها گفته می‌شود که «بابانوئل» نیمه شب برای آن‌ها کادو آورده است.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی