کد خبر : 71580
/ 20:17
نگاهی به مزاج‌های مختلف آدمی که حتما باید از آن‌ها آگاه بود؛

روی طیف مزاج

طب سنتی یکی از دستاوردهای بزرگ ایرانیان است که دانستن اصول آن در حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها نقش اساسی ایفا می‌کند.

روی طیف مزاج

معین اصغری- از نظر تاریخی طب سنتی در ابتدا از ایران شروع شد و در گذر زمان به یونان رسید و با تلاش بقراط و جالینوس به بالندگی رسید و سپس به ایران بازگردانده شد. حکمایی مثل بوعلی سینا، زکریای رازی و سیداسماعیل جرجانی طب سنتی را که از یونان به دست آن‌ها رسیده بود، بار دیگر پرورش دادند و به بالندگی رساندند.

اگر بدن آدمی را دقیقا مورد بررسی قرار دهیم، می‌بینیم از اندام‌های متعددی تشکیل شده و هر اندامی از سلول‌های خاصی ساخته شده است.

هماهنگی اندام‌ها نیز باعث سلامتی و حیات و ادامه آن می‌شود. حفظ تعادل بدن از نظر مزاجی یعنی حفظ سلامتی و هرگاه به هر دلیلی بدن از این حالت تعادل خارج شود، گرمی، سردی، خشکی یا رطوبت در آن افزایش پیدا کرده و موجب بروز بیماری می‌شود. 

همچنین نوع تعذیه، پوشاک، خواب و بیداری، حالت‌های عصبی، روانی و... ارتباط مستقیمی با حالات طبیعی یا مزاجی هر فرد دارد. بنابراین برای داشتن زندگی سالم و موفق، همه ما نیازمند شناخت مزاج یا طبیعت خود هستیم.

برای این که یک فرد تغذیه مناسبی داشته باشد حتماً باید از نوع مزاج خود، محیط جغرافیایی که در آن زندگی می‌کند و طبیعت مواد غذایی از نظر سردی، گرمی، رطوبت و خشکی آشنایی داشته باشد؛ در غیر این صورت اگر از بهترین و گران‌ترین مواد غذایی هم استفاده کند، برای او مفید نخواهد بود.

..........................................

 

مزاج شناسی علمی بسیار وسیع و گسترده است که کاربردهای فراوانی برای تشخیص و درمان مشکلات جسمی و روحی دارد. در حقیقت مزاج تمامی جنبه‌های زندگی ما تحت تاثیر طبیعت بدنمان قرار دارد، نوع غذایی که می‌خوریم می‌تواند تاثیرات بسیار مهمی بر تمامی اعضای بدن ما از مغز و اعصاب گرفته تا قلب و معده و کبد و کلیه‌ها داشته باشد، در بعضی از انواع مزاج، خوردن یک غذای نامناسب می‌تواند عواقب زیادی داشته باشد.

بسیار دیده‌اید که افرادی حتی با خوردن یک خرما بدنشان جوش می‌زند. غذای نامتناسب با مزاج شما می‌تواند موجب تغییرات خواب، حالت عصبی، اختلال حافظه، اختلال هضم، اختلال دفع، عوارض پوستی، نشانه‌های درگیری کبد و قلب و اندام‌های تناسلی را نشان دهد. نوع نوشیدنی‌ها، لباس‌ها، هوای استنشاقی، استراحت روزانه و چگونگی دفع و حالت‌های عصبی و روانی، مستقیما مرتبط با حالات طبیعی یا مزاجی است، بنابراین برای داشتن زندگی سالم و طبیعی و آرامش روحی، همه ما نیازمند به شناخت مزاج یا طبیعت خود هستیم.

 

  • انواع مزاج

۱) مزاج گرم و خشک (صفراوی): این افراد لاغر اندام هستند. رنگ چهره و سفیدی چشم آنان به زردی می‌زند. پوستی گرم و خشک دارند. گرمایی هستند و تحمل فصل تابستان را ندارند. عطش زیاد و دهانی خشک دارند. بهترین فصل برای ایشان فصل زمستان است. کم خواب‌اند. تمایل به خوردن ترشی‌ها مثل لواشک و سرکه و هم چنین غذاهای سرد مثل خیار و کاهو دارند و به خوردن خوراکی‌های شیرین کمتر تمایل نشان می‌دهند. زود عصبانی شده و زود هم آرام می‌شوند. افرادی پرجنب‌و‌جوش، پر‌انرژی، باهوش و پر‌حرف هستند.

۲) مزاج گرم و تر(دموی): این افراد درشت اندام، دارای پوستی سرخ و سفید و مو‌های پر‌پشت هستند. نبض پر و قوی دارند. خواب خوبی دارند گرچه تحمل بی‌خوابی هم برایشان راحت است. این افراد نه تحمل گرمای زیاد دارند و نه تحمل سرمای زیاد ولی در کل تحمل سرما برایشان راحت‌تر است. علاقه به شیرینی و ترشی دارند و تقریبا همه نوع غذا را می‌خورند.

پوست بدن ایشان گرم، مرطوب و نرم است. انسان‌هایی شجاع و جسور بوده، معمولا پیش‌رو و رهبر گروه هستند. به طور معمول انسان‌های آرامی هستند ولی سعی کنید از ظرفیت آن‌ها سو استفاده نکنید؛ چرا‌که هنگام عصبانیت ممکن است رفتارهای مخاطره‌آمیز داشته باشند. 

۳) مزاج سرد و تر (بلغمی): این افراد چاق و پر چربی هستند. پوست سفید و موهای کم پشت دارند. تشنه نمی‌شوند و دهان مرطوبی دارند. خواب زیادی دارند. تمایل به مصرف گرمی‌ها مثل شیرینی و ادویه دارند و تمایل برای خوردن سردی‌ها از جمله ترشی از خود نشان نمی‌دهند. فصل زمستان فصل بدی برایشان است. این افراد کم‌انرژی و کند هستند. معمولا صبور و آرامند و کمتر عصبانی می‌شوند. 

۴) مزاج سرد و خشک (سوداوی): این افراد اندامی لاغر دارند. خواب این افراد کم بوده و بینی خشکی دارند. به شیرینی و گرمی‌ها تمایل بیشتری دارند. بیشتر تمایل به هوای گرم دارند و در فصل بهار راحت ترند. فصل پاییز برای ایشان فصل نامطلوبی است. سوداوی مزاجان افرادی دقیق، منظم، دور اندیش و محاسبه‌گر هستند.

 

  • راه‌های تشخیص مزاج

برای تشخیص مزاج چندین راه وجود دارد که می‌توانید با دانستن آن‌ها مزاجتان را تشخیص دهید. 

 

لمس کردن

بخشی از بدن مانند ساعد فرد را لمس و دقت کنید که با لمس آن چه احساسی دارید. در‌صورتی‌که با لمس بدن فرد مثلا لمس ساعد یا بازویش احساس گرما و حرارت کردید، او دارای مزاج گرم است اما اگر هنگام لمس بدن فرد احساس سرما کردید این امر یکی از نشانه‌های سردمزاجی در آن فرد است. در‌صورتی‌که با لمس بدن فرد گرما احساس کردید و علاوه بر گرما متوجه شدید بافت بدنی او نرم است و با فشار سرانگشتان بافت به راحتی فرو می‌رود این فرد علاوه بر گرمی مزاج دارای رطوبت نیز هست. بنابراین او ویژگی‌های مزاج گرم و مرطوب را دارد اما در‌صورتی‌که با لمس کردن بدن فرد احساس گرما کردید اما خشکی و زبری خفیفی را زیر سرانگشتان دست‌تان احساس کردید، او علاوه بر گرمی، خشکی مزاج نیز دارد. پس او یکی از علائم گرمی و خشکی مزاج را که همان حس گرما و خشکی در بافت و پوست بدن است، دارد.

 

تشخیص مزاج پوست

متخصصان طب سنتی برای تشخیص نوع مزاج افراد به رنگ پوست آن‌ها بسیار توجه می‌کنند. از دیدگاه این درمانگران رنگ پوست می‌تواند نشانه خوبی برای بررسی نوع مزاج و طبع باشد. 

سفیدی پوست بدن: نشانه کم‌خونی و کمی مایل به سردی است.

رنگ زرد کمی مایل به قرمزی: نشانه وجود خون غیرطبیعی در بدن است.

قرمزی پوست بدن: نشان از گرمی و پرخونی دارد.

تیرگی پوست: نشانه خون غیرتمیز است، مستعد غلبه سوداست.

کسانی که پوست بدنشان زرد رنگ یا مایل به زردی است، از جمله افرادی هستند که علاوه بر گرمی مزاج با خشکی مزاج نیز رو‌به‌رو هستند. این افراد در طول زندگی با مشکلات ناشی از غلبه صفرا در بدن رو‌به‌رو می‌شوند.

زردی بادمجانی: نشانه خشکی و سردی (سودا)

رنگ گچی: سردی و تری (بلغم)

 

مو و رنگ مو

اگر سرعت رشد مو زیاد باشد نشانه گرمی مزاج بوده و اگر سرعت رشد مو کم باشد، نشانه سردی مزاج است. اگر رشد مو خیلی سریع باشد ، دلیل بر گرمی و خشکی مزاج است. پرمویی بدن، دلیل بر گرمی مزاج و کم‌مویی بدن، دلیل بر سردی مزاج است.

نازکی مو نیز یکی از دلایلی است که می‌تواند نشانه سردی و تری مزاج افراد باشد. بنابراین باید به این موضوع نیز توجه کنید که بهتر است برای بررسی آن از مشورت یک متخصص طب سنتی استفاده کنید، چون ممکن است کم‌پشتی و نازکی مو نتیجه یک بیماری باشد. 

رنگ موی مردان و زنان نیز یکی دیگر از نشانه‌های تشخیص مزاج است. افرادی که رنگ موی آن‌ها سیاه است معمولا در گروه افرادی که طبع گرم و خشک دارند قرار می‌گیرند. فرادی که رنگ موی آن‌ها به سفیدی میل می‌کند و زودتر از بقیه تارهای سفید در سر آن‌ها دیده می‌شود نیز از جمله افرادی هستند که مزاج سرد و تر دارند.

 

بهترین مزاج‌ها

بهترین طبع از نظر جسمانی به ترتیب دموی، سوداوی، بلغمی و صفراوی است، اما از نظر روحی به ترتیب دموی، بلغمی، صفراوی و سوداوی است.

صفراوی مزاج‌ها به علت گرم و خشک بودن مزاجشان، بسیار کم‌حوصله هستند ولی سوداوی‌ها چون سرد مزاج هستند، صبر و استقامتشان در مقابل سختی‌ها بیشتر از صفراوی‌هاست؛ بنابراین اراده سوداوی و صفراوی‌ها قوی‌تر است.

از طرفی تری مزاج (‌رطوبت مزاج ) معمولاً اراده انسان را از بین می‌برد و بلغمی‌ها بیشتر از دموی‌ها تری مزاج دارند. بنابراین ترتیب میزان اراده، چاقی، پرخوری و خوش‌بینی اشخاص از زیاد به کم عبارتند از:

به ترتیب میزان اراده: سوداوی، صفراوی، دموی، بلغمی.

به ترتیب میزان چاقی: بلغم، دموی، صفراوی، سوداوی.

به ترتیب میزان پرخوری: بلغمی، دموی، سوداوی، صفراوی.

..........................................

 

بحث مزاج یکی از موضوعات پردامنه و پربحث در طب است

طب سنتی و مزاج‌شناسی

99866.pngدر طب سنتی ایران، مزاج‌شناسی جایگاه بسیار ویژه‌ای دارد و تا مزاج بیمار مشخص نشود، بیماری او قابل درمان نخواهد بود. در این طب و طبّ اسلامی، مزاج‌شناسی جایگاه ویژه‌ای دارد. طبّ اسلامی را طبّی تعریف کرده‌اند که در تشخیص و درمان از وحی الهام گرفته و از آن چه در آیات قرآن کریم و روایات معتبر و رساله ذهبیه آمده است، استفاده می‌شود.

حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه در خطبه اول وجود انسان را ترکیبی از چهار خلط شامل گرمی، سردی، تر و خشک می‌داند. بنابراین مزاج اساس خلقت است و نمی‌توان در حفظ سلامت و در حوزه درمان از آن غافل بود. در‌حالی‌که در پزشکی امروز متاسفانه این اصل به کلی فراموش شده است و به عنوان مثال برای درمان دیابت به فردی که طبیعت گرم یا سرد دارد یک مدل دارو داده می‌شود. در‌حالی‌که در پزشکی سنتی، تشخیص مزاج در ابتدای کار انجام و سپس به حوزه درمان پرداخته می‌شود.

در طب اسلامی- ایرانی برای درمان بیماری و پیشگیری از آن باید ابتدا انواع مزاج‌ها را شناخت و براساس این شناخت به درمان بیماری پرداخت. متخصصان این رشته چهار نوع مزاج گرم و خشک، گرم و تر، سرد و خشک، و سرد و تر را بیان می‌کنند و بر اساس این، به بیمار دارو و رژیم غذایی مناسب را تجویز می‌کنند. 

متخصصان طب سنتی بر این باورند که رژیم غذایی شامل فست‌فودها و غذای آماده باعث افزایش سودا می‌شود و شاید یکی از دلایل کم‌تحملی و پرخاشگری و ناهنجاری‌های رفتاری به دلیل افزایش سودای ناشی از تغذیه ناسالم امروزی باشد.

همه باید خطرات ناشی از مصرف مواد افزودنی و غیرمجاز را در مواد غذایی جدی بگیرند زیرا هر بیماری از معده شروع می‌شود چنان که در طب اسلامی به نقل از پیامبر اکرم(ص) آمده است که معده خانه بیماری‌ها و پرهیز راس درمان است. در طب اسلامی تلاش می‌شود اصول تغذیه سالم به بیماران گفته شود که در صورت رعایت این نکات از بروز بسیاری از بیماری‌ها پیشگیری می‌شود.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی