کد خبر : 70873
/ 21:16

لب‌‌گشایی

به بهانه کلیپ جنجالی پنالتی گرفتن رحمتی و اختلافاتی که بر سر یک لب خوانی به وجود آمد، کمی در مورد زوایای آن با هم حرف زدیم.

لب‌‌گشایی

تکتم جاوید- در اداره یا داخل کلاس درس خیلی به درد می‌خورد. یادتان هست وقتی مدرسه می‌رفتیم و در حال حرف‌زدن با بغل دستی یا پشت سری بودیم که یکهو معلم داد می‌زد چی گفتی؟ یا سر جلسه امتحان مراقب‌ها طوری به دهان و صورت بچه‌ها زل می‌زدند که فکر می‌کردیم اگر نفس بکشیم هم ممکن است تقلب بگیرد. وقتی توی اتوبوس در حال حرکت هستیم یا خیلی جاهای دیگر به این فکر می‌کنیم که کاش می‌شد از روی لب‌خوانی بفهمیم بقیه چه می‌گویند. رئیس اداره دارد با معاونش درباره ما چه می‌گوید، دوستی که با او قهر کردیم چه حرفی از ما با دوست دیگرمان می‌زند و خیلی چیزهای دیگر.

این هم یک توانایی عجیب و به شدت دوست‌داشتنی است. خیلی‌ها آرزو دارند می‌توانستند لب‌خوانی کنند و برخی افراد ادعا می‌کنند می‌توانند از روی لب‌خوانی متوجه حرف‌های دیگران بشوند. ظاهرا انسان‌ها مدت‌هاست به این توانایی فکر کرده و آرزو می‌کنند کاش یک حس اضافه دیگر هم داشتیم. لب‌خوانی پروسه‌ای شبیه به خواندن است که طی آن فرد از طریق سیگنال‌های بینایی ارتباط برقرار می‌کند.

مردم در لب‌خوانی‌هایشان بسیار متفاوت هستند. در مواردی که هم چهره شخص گوینده و هم سیگنال گفتاری وی را دریافت کنیم، اطلاعات بیشتری از مکالمه در اختیار ما قرار می‌گیرد. اگر فردی از پشت پنجره بسته با شما صحبت کند، شما می‌توانید او را ببینید اما نمی‌توانید صدای او را بشنوید، در چنین حالتی شما کمتر از ۲۰درصد کلمات گفته شده را تشخیص خواهید داد. 

حالا که کمی وارد موضوع شدید و دریافتید قرار است درباره چه صحبت کنیم لب‌خوانی‌کردن را از چند زاویه متفاوت پیش روی شما قرار می‌دهیم. شاید شما هم علاقه داشته باشید به دنبال زوایای دیگر‌ان بگردید.

..........................................

 

لب‌خوانی از کجا آغاز شد؟

کسی اطلاع درستی از ابتدای شروع علاقه انسان‌ها به لب‌خوانی ندارد و نمی‌دانیم آدم‌ها در گذشته چه رمز و رازی برای خواندن پیام‌های تصویری یکدیگر داشتند اما به نظر می‌رسد لب‌خوانی‌ به شکل امروزی برای کمک به ناشنوایان جدی گرفته‌ شد.

شاید موقع صحبت‌کردن دو تا از اجزای صورت بیشتر از بقیه تاثیر‌گذار باشند. 

اولی چشم‌ها و دومی فرم لب‌هاست. لب‌ها آخرین دریچه‌هایی هستند که کلمات از آن‌ها خارج می‌شوند. برای همین هم تاثیرگذاری‌شان زیاد است. اینکه چطور صحبت کنید و فرم دندان‌های شما تکمیل‌کننده این تاثیرگذاری هستند. چهره‌خوانی در مورد فرم لب‌ها و تاثیری که روی شناخت شخصیت افراد دارند، هم چیزهای زیادی گفته است.

 

لب‌خوانی، یکی از هر ۱۰واژه

لب‌خوانی عملی دشوار و پیچیده است. نتایج به دست آمده از این تکنیک تفاوت‌های زیادی را بین افراد نشان می‌دهد، اما در مجموع می‌توان گفت شخص عادی با نگاه به چهره دیگران، می‌تواند از هر ۱۰‌واژه یکی را به درستی حدس بزند و این موضوع در بین متخصصان لب‌خوانی کمی بیشتر است.

با این حال، اگر با به کار‌گیری روش‌های هوش مصنوعی و یادگیری عمیق توانسته‌ایم تشخیص گفتار صوتی را به عملکردی در سطح انسان برسانیم، پس چرا از همین رویه برای لب‌خوانی بهره نگیریم؟

 

چه کسی لب‌خوان بهتری است؟

افراد ناشنوا بیشترین کسانی هستند که نیاز به این مهارت دارند و آن‌ها هم بهترین لب‌خوان‌ها به حساب می‌آیند. لب‌خوانی می‌تواند نقشی اساسی در بهبود ارتباطات، افزایش استفاده از سمعک و دیگر وسایل تقویتی داشته و ابزاری هماهنگ‌کننده در زندگی روزمره در خانواده و اجتماع است. یک فرد ناشنوا که لب‌خوانی می‌داند، از انزوا خارج شده و به جمع دیگران وارد خواهد شد.

هرچه میزان آسیب شنوایی بیشتر باشد، فرد بیشتر متکی به اطلاعات بینایی برای برقراری ارتباط می‌شود. فرد آسیب‌دیده شنوایی به طور ذاتی این توانایی را دارد که نقص خود را در مورد اطلاعات شنیداری با لب‌خوانی جبران کند.

 

مراحل لب‌خوانی

لب‌خوانی دو مرحله دارد یکی اینکه فرد باید یاد بگیرد که چگونه توالی الگوهای بینایی را به ذهن بسپارد و دوم درک پیام. آموزش لب‌خوانی در بزرگسالانی که زبان پایداری قبل از آسیب شنوایی داشته‌اند، به مراتب راحت‌تر از کودکانی است که هیچ ذخیره زبانی ندارند. مسلما می‌توان مهارت‌های لب‌خوانی را با آموزش و تمرین بهبود بخشید. اما تفاوت‌های فردی علی‌رغم آموزش نیز وجود دارد.

 

عوامل موفقیت در لب‌خوانی

اجرای لب‌خوانی را نمی‌توان توسط عواملی چون هوش فرد، موفقیت آموزشی (تحصیلات)، مدت زمان ناشنوایی، سن شروع آسیب شنوایی و... پیش‌بینی کرد. تعدادی از متغیرها تا اندازه‌ای می‌تواند قابل پیش‌بینی باشد، برای مثال به طور متوسط زنان در مقایسه با مردان بهتر لب‌خوانی می‌کنند.

 

برای ناشنوا لب‌خوانی کنید

حتما روزی در موقعیتی قرار گرفته یا خواهید گرفت که مجبور باشید با فردی کم‌شنوا یا ناشنوا در جایی روبه‌رو شوید. شاید تنها کاری که می‌کنید این است که ساکت می‌نشینید زیرا نمی‌دانید چگونه بااو سخن بگویید. اگر لب‌خوانی آنان را بلد نیستید با همین زبان خودتان طوری آرام و شمرده حرف بزنید. از لغاتی که فکر می‌کنید براساس سن و سالش می‌داند، استفاده کنید. سعی کنید هنگام مکالمه با کودک یا بزرگسال ناشنوا به طریقی بایستید که وی بتواند لب و ژست صورت شما را ببیند. آهسته و شمرده صحبت کنید.

دورتر از ۴متری و نزدیک‌تر از نیم متری او نباشید. هنگام صحبت سر و دست خود را بیش از حد تکان ندهید. جملات کوتاه ولی کامل به کار ببرید. هرجمله را فقط دو یا سه بار تکرار کنید و اگر نفهمید جمله را عوض کنید یا نشان دهید که درباره چه صحبت می‌کنید زیرا تکرار بیش از حد ممکن است مخاطب را گیج کند. هرگز با دست اشاره نکنید.

 

چرا لب‌خوانی این‌قدر مشکل است؟

پاسخ این سوال مربوط می‌شود به عواملی چون: توانایی روئیت اصوات، سرعت گفتار، آموزش، زاویه دید، استرس و تاثیرات گوینده.

هنگامی که گوینده به صورت محاوره‌ای‌ حرف می‌زند، بسته به موقعیت‌های مختلف بین ۱۵۰تا ۲۵۰کلمه در دقیقه ادا می‌کند. چشم انسان قادر است تنها در حدود ۹تا۱۰ حرکت دهانی مجزا را در این فاصله زمانی ثبت و دریافت کند. بنابراین لب‌خوان زمان بسیار اندکی را برای تفکر در مورد شناسایی یک کلمه خاص دارد و حتی وقوع هر کلمه را هم نمی‌فهمد و درک نمی‌کند.

 

یک جایگزین کم و بیش

لب‌خوانی مشخصه ویژه آموزش ناشنوایان هنوز یک معما باقی مانده و اصول فیزیولوژیک آن هنوز مبهم و پوشیده است. زیرا ارتباط بین لب‌خوانی و دیگر فعالیت‌های شناختی کاملا روشن نشده است. هنوز نمی‌توان به درستی تشخیص داد چه کسی لب‌خوان خوبی است و چه کسی لب‌خوان ضعیفی است. در کل لب‌خوانی هیچ‌گاه جایگزینی کامل برای شنوایی نیست اما باید آن را به عنوان جزئی از برنامه‌های توانبخشی در نظر داشت. 

 

نرم‌افزاری برای لب‌خوانی

یکی از نیازهای نیروهای امنیتی و پلیس این است که در بازبینی دوربین‌های مدار‌بسته از محتوای مکالمات افراد مظنون مطلع شوند. علاوه بر این، مترجمان و خبرنگاران هم برای فهمیدن آنچه چهره‌های سرشناس می‌گویند به چنین نرم‌افزاری نیاز دارند.

محققان معتقدند نرم‌افزاری ساخته‌اند که برای آیندگان کاربرد وسیعی خواهد داشت. از تحقیقات جنایی گرفته تا مقابله با تروریسم یا هر شرایطی که «صدا آن‌قدر خوب نیست که بشود فهمید دیگران چه می‌گویند.»

محقق این پژوهش می‌گوید: «اگر تکنولوژی لب‌خوانی خوبی داشتیم، می‌توانستیم واکنش زیدان را بهتر درک کنیم، شاید هم هر دو اخراج می‌شدند.» اشاره این محقق انگلیسی به فینال جام جهانی ۲۰۰۶ بین ایتالیا و فرانسه است که در آن، زیدان، ستاره فوتبال فرانسه، به دلیل کله زدن به مارکو ماتراتزی بازیکن ایتالیا اخراج شد، در‌حالی‌که به نظر می‌رسید حرف‌هایی که ماتراتزی به او زده بود، باعث واکنش زیدان شد.

از لب‌خوانی برای فهمیدن آنچه بازیکنان فوتبال در لحظات پرتنش مسابقه می‌گویند قبلا استفاده شده اما به احتمال زیاد عملی‌ترین کاربرد آن در مواقعی است که سروصدای زیادی وجود دارد، مثلا در ماشین یا در کابین خلبان هواپیما. 

گرچه این نرم‌افزار هنوز باید دقیق تر شود، اما نکته مهم این است که آن را در موارد بسیاری می‌توان به کار گرفت، مثلا برای کسانی که نقص شنوایی یا گفتاری دارند.به گفته محققان، برای افرادی که متخصص لب‌خوانی هستند، تمایز بین صداهایی مثل «ب» یا «پ» یا «م» دشوار است اما این نرم‌افزار می‌تواند بین این صداها تمایز بگذارد و متن دقیق‌تری فراهم کند. 

 

کتاب «لب‌خوانی»

کتاب‌هایی هم درباره لب‌خوانی منتشر شده‌اند که شاید فکر همه آن‌ها درباره ناشنوایان است درحالی‌که چنین نیست. کتابی که به شما معرفی می‌کنیم مجموعه داستانی است. ابوذر قاسمیان داستان‌هایش را لب‌خوانی می‌کند یا من و شما باید داستان‌های او را لب‌خوانی کنیم؟

 

..........................................

 

اتفاقات بازی استقلال و صبا پر از حرف و حدیث بود

دو روایت از یک لب‌خوانی

98898.pngپخش ویدئویی از صحنه پنالتی کیوان امرایی به مهدی رحمتی در بازی استقلال و صبا به چالشی جدید برای فوتبال ایران تبدیل شده‌ است. ویدئوی پشت دروازه نشان می‌دهد که داور به سمت رحمتی می‌رود و چند کلمه‌ای به او می‌گوید. رحمتی برمی‌گردد و توپ امرایی را می‌گیرد.

اولین روایت: ابتدایی‌ترین روایت این بود: «داور به رحمتی می‌گوید محکم به چپ!» یعنی دقیقا همان سمتی که لحظه‌ای بعد پنالتی زده می‌شود. این یعنی داور جهت پنالتی امرایی را به رحمتی گفته است. این یعنی او می‌خواسته استقلال ببرد!

اما این داور اصفهانی از کجا می‌دانسته که امرایی پنالتی را به کدام سمت قرار بوده بزند؟ خب کافی است سری به گروه‌های طرفداری بزنید. پر است از کلی تئوری توطئه! این رایج‌ترین شایعه است: «صالحی قبل از آمدن به سمت رحمتی، با امرایی حرف زده، او مسیر پنالتی را گفته، داور هم گفته او را به رحمتی منتقل کرده است. این‌قدر هم‌خوانی بین داور، رحمتی و امرایی بوده که وقتی صالحی از قول امرایی به رحمتی بگوید، محکم به چپ، او اتوماتیک‌وار می‌داند باید سمت پایین و به چپ شیرجه بزند!»

دومین روایت: این روایت منتسب است به نوید مظفری، داور بین‌المللی بازنشسته فوتبال ایران. مظفری اعتقاد دارد: داور در این صحنه گفته است: «محکم بچرخ» معنایش هم این است: «دعایت را که خواندی سریع برگرد. رحمتی عادت دارد با خواندن دعایی طولانی، تمرکز پنالتی‌زن حریف را به هم بزند. برای همین صالحی داشته به او تذکر می‌داده است. این روایت را خود امرایی هم تایید می‌کند.

البته درباره این محکم بچرخ هم انتقادهای زیادی است. بسیاری مثل علی خسروی می‌گویند حتی اگر نظر داور بچرخ به معنی بگرد بوده، چرا گفته محکم بچرخ؟ اما به هزار دلیل می‌توان تئوری توطئه درباره این اتفاق را رد کرد. دلایلی مثل اینکه رحمتی اساسا بیشتر پنالتی‌هایی را که گرفته همان جا پریده، پایین سمت چپ. دلیل ساده‌تر اینکه اگر استقلالی‌ها برای صعود به مرحله بعد هم دم داور را دیده بودند و هم بازیکن حریف که اصلا نباید بازی به ضربات پنالتی می‌کشید و هزار نکته دیگر.

 

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی