کد خبر : 70254
/ 18:29
این روزها بازار سرشماری حسابی داغ داغ است؛ اما واقعا چنین کاری چه فایده‌ای دارد؟

دو دو تا چار تا

چند هفته‌ای می‌شود که در رسانه‌ها مدام صحبت از سرشماری است؛ هشتمین سرشماری عمومی نفوس و مسکن.

دو دو تا چار تا

متین نژاد- سرشماری که قرار است مبنای تصمیم‌گیری‌های مهمی در یک بازه زمانی پنج‌ساله در کشورمان باشد. با این وجود هنوز هم سرانجام‌شان برای خیلی‌ها نامشخص است؛ جمع‌آوری اطلاعات پایه و برنامه‌ریزی برای آینده کشور!؟ حسابرسی مالیاتی!؟ شناسایی دهک‌های پردرآمد و حذف یارانه ۴۵‌هزار و ۵۰۰‌تومانی!؟ یا .... طبق تعاریف آکادمیک؛ سرشماری را باید یکی از کامل‌ترین و موثرترین شیوه‌های جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز برای برنامه‌ریزی در هر کشوری دانست. سرشماری عمومی نفوس و مسکن هم، یعنی افزون بر شمارش تمام افرادی که در یک کشور زندگی می‌کنند و ثبت خصوصیات آنان، اطلاعاتی نیز درباره مسکن خانوارها و تسهیلات آن گردآوری شود.برای همین قرار است در آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن که به مدت دو ماه در سال‌جاری درحال انجام است خصوصیاتی همچون سن، دین، تابعیت، وضع سواد، مدرک تحصیلی، مهاجرت، فعالیت، تاهل و فرزندآوری و پاره‌ای اطلاعات دیگر در حوزه خانوار و همچنین اطلاعاتی مانند نحوه تصرف واحد مسکونی، مساحت زیربنا و نوع اسکلت و مصالح به کار رفته در بنای واحد محل سکونت جمع‌آوری شود.

درضمن، براساس ماده ۷ قانون مرکز آمار ایران، اطلاعات و داده‌هایی که در آمارگیرهای مختلف از افراد، خانوارها، بنگاه‌های اقتصادی و مؤسسات مختلف جمع‌آوری می‌شود، کاملا محرمانه بوده و تحت هیچ شرایطی نباید در اختیار هیچ فرد یا سازمانی قرار بگیرد، پس خاطرتان جمع جمع! حالا اگر جزو آن دسته‌ افرادی نیستید که خودشماری کرده‌ و آمارشان را از طریق اینترنت با مراجع مربوط به اشتراک گذاشته‌اند یا هنوز ماموران سرشماری در خانه‌شان را نزده تا آمارشان را بگیرند، این مطلب را برای کسب اطلاعات بیشتر بخوانید.

................................................

 

چه ضرورتی دارد که هرچند سال یک‌بار اطلاعات آماری کشور به‌روز شود؟

تصور کنید برای آخر هفته قرار است دوستان همسرتان همراه با خانواده میهمان خانه شما باشند. اولین سوالی که در این شرایط به ذهن شما خطور می‌کند، این است که «چند نفر میهمان‌ داریم؟» جواب این سوال، تکلیف خیلی چیزها را برای شما روشن می‌کند؛ به طورمثال برای چند نفر باید تدارک غذا و میوه ببینید؟ آیا فضا و امکانات کافی برای پذیرایی از این تعداد در خانه وجود دارد؟ در این شرایط هرچه سوال‌هایی که باید جواب آن‌ها را بدانید، جزئی‌تر باشد، برنامه‌ریزی‌های شما برای میهمانی آخر هفته بیشتر جواب خواهد داد.

آمارگیری و سرشماری عمومی نفوس و مسکن هم همین حالت را دارد. نتایج حاصل از آن می‌تواند تصویری واضح از وضع موجود، نیازمندی‌ها و توانایی‌های جمعیتی و همچنین واحدهای مسکونی در کشور را برای برنامه‌ریزان، تصمیم‌گیران، سیاست‌گذاران، پژوهشگران و سایر کاربران ترسیم کند. براساس این نتایج، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران می‌توانند با تدوین برنامه‌های توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور را به سمت وضعیت مطلوب سوق دهند و پژوهشگران و کارشناسان حوزه‌های مختلف تاحدودی مسیر تحولات جامعه را در آینده پیش‌بینی کنند.

 

آیا این مدل سرشماری در دیگر کشورها هم مرسوم است؟

درحقیقت باید گفت درکشورهای پیشرفته هیچ تصمیمی چه در سطح خرد و چه کلان گرفته نمی‌شود، مگر آنکه پشتوانه آماری برای آن از شرایط موجود وجود داشته باشد. اما به‌طور کلی و مطابق با توصیه‌های سازمان ملل متحد از ابتدای قرن بیستم، بیشتر کشورهای جهان با فاصله‌های مساوی ۱۰ ‌سال یک‌بار و در بعضی از کشورها هم هر ۵‌سال یک‌بار آمارگیری عمومی انجام می‌شود.در کشور ما هم در سال‌۱۳۳۵ اداره آمار عمومی، وظیفه اولین سرشماری عمومی به شکل امروزی را در ایران برعهده گرفت و قرار شد که هر ۱۰‌سال یک‌بار این سرشماری انجام و اطلاعات به‌‌روز شود. اما پس از سرشماری ۱۳۸۵، بنا به پاره‌ای ضروریات و براساس مصوبه هیئت وزیران فاصله زمانی سرشماری به پنج سال کاهش یافت، ازاین‌رو در سال ۱۳۹۰شاهد هفتمین و امسال هم هشتمین مرحله آمارگیری عمومی در کشور هستیم.درخصوص روش‌های مورد استفاده در مراحل مختلف سرشماری در کشورهای مختلف جهان هم باید گفت: معمولا آمارگیری‌ها به دو روش سنتی (جمع‌آوری داده به روش مستقیم یا چهره به چهره) و مدرن و ترکیبی (از طریق دو یا چند روش اینترنتی/ پستی/ طرح آماری/ ثبتی/ مراجعه مستقیم صورت می‌گیرد که براساس نتایج آمارگیری ۲۰۱۰ سازمان ملل از کشورهای مختلف ۸۳درصد آن‌ها از روش سرشماری سنتی، ۱۱‌درصد سرشماری ثبتی‌مبنا، ۵ درصد سرشماری ترکیبی و یک درصد از روش غلتان استفاده کرده‌اند.

 

سرشماری ۱۳۹۵ در چه زمانی و چگونه اجرا می‌شود؟

به منظور کاهش هزینه اجرای سرشماری، امسال برای نخستین بار سرشماری عمومی نفوس و مسکن در کشورمان به دو شیوه مدرن و الکترونیکی (بدون استفاده از کاغذ) اجرا می‌شود.

*روش خود تکمیلی و ثبت اطلاعات توسط خانوار: در این روش سرپرست یا یکی از اعضای مطلع خانواده باید از ۳ لغایت ۳۰ مهرماه با استفاده از اینترنت وارد سامانه سرشماری عمومی نفوس و مسکن به آدرس

www.sarshomari95.ir می‌شدند و فرم اطلاعاتی مربوط را تکمیل می‌کردند. در پایان و با تایید مراحل، به فرد کد آماری داده می‌شد که فرد باید آن را تا زمان مراجعه حضوری کارشناسان آمار به در منزلش، نزد خود نگهداری کرده و به آن‌ها تحویل دهد.

*روش مصاحبه حضوری و مراجعه مستقیم مأموران سرشماری به مکان‌های سکونت خانوارها و ثبت اطلاعات خانوار در تبلت: در این روش ماموران سرشماری از ۲۸‌مهر به مدت یک ماه به محل زندگی خانوارها مراجعه کرده و از طریق مصاحبه با یکی از اعضای خانوار، اطلاعات مدنظر را جمع‌آوری و در تبلت همراه خود ذخیره می‌کند. افرادی که از طریق اینترنتی فرم خانوار خود را تکمیل کرده‌اند، در این مرحله کافی است که کد آماری را که از طریق سیستم رایانه‌ یا پیامک به آن‌ها داده شده به مأمور سرشماری تحویل دهند تا مامور سرشماری تنها آن را در تبلت خود وارد کند.

 

اگر کد آماری را گم کنیم، چه‌کار باید کرد؟

حفظ و نگهداری کد آماری بسیار مهم است؛ چراکه اطلاعات پاسخ‌گویان در اینترنت براساس آن بازشناسی خواهد شد، بنابراین در صورت مفقود شدن کد آماری باید دوباره به سامانه مراجعه کنید تا بتوانید آن را بازیابی مجدد نمایید. دقت داشته باشید؛ در‌صورتی‌که این کد در اختیار مأمور سرشماری قرار نگیرد یا به نادرست ثبت شده باشد، مأمور سرشماری دوباره باید مصاحبه از آن خانوار را انجام دهد.

 

مدارک مورد نیاز برای پاسخ‌گویی به هنگام تکمیل فرم سرشماری چیست؟

به منظور ثبت دقیق اطلاعات هویتی اعضای خانوار، لازم است مدارکی مانند قبض تلفن ثابت یا همراه که کدپستی صحیح منزل مسکونی خانوار روی آن درج شده و کارت ملی یا مدارکی که نام و نام خانوادگی، شماره ملی و تاریخ تولد تمامی اعضای خانوار در آن ثبت شده است آماده باشد تا بلافاصله بتوان اطلاعات لازم را به ماموران سرشماری داد.

 

خانوارهایی که در زمان مراجعه مأمور سرشماری در محل زندگی خود حضور ندارند، چه کاری باید انجام دهند؟

اگر در زمان مراجعه مامور سرشماری در منزل حضور نداشته باشید، اصطلاحا «خانوار غیب» نامیده می‌شوید. در این صورت، مامور سرشماری اطلاعیه‌ای با عنوان «کارت اطلاعیه خانوار غایب» در جایی که برای شما قابل رؤیت باشد، قرار می‌دهد (به‌طور مثال کارت اطلاعیه خانوار را با چسب کاغذی بر در منزل یا واحد مسکونی خانوار می‌چسباند). در این کارت افزون بر برخی راهنمایی‌های مفید، یک کد ۱۲ رقمی باعنوان «کد غایب» درج شده که شما باید با آن وارد سامانه سرشماری اینترنتی (آدرس در همان کارت درج شده است.) شوید و فرم مربوط را برای اعضای خانوار خود تکمیل کنید.در صورتی که به اینترنت هم دسترسی نداشته باشید باید با شماره تلفن‌هایی که در کارت وجود دارد، تماس بگیرید تا آمارگیر به صورت تلفنی اطلاعات خانوار شما را ثبت کند.در صورتی که به هر دلیلی به اطلاعیه خانوار غایب دسترسی نداشتند و تا پایان سرشماری مامور سرشماری را ندیدید، لازم است به اطلاعیه‌های ستاد سرشماری درباره خانوارهای غایب در روزهای پایانی سرشماری که از طریق رسانه‌های جمعی، منتشر می‌شود، توجه کنید.

 

از این آمارها در چه جاهایی استفاده خواهد شد؟ 

همان‌طور که در قبل هم اشاره شد، طبق قانون این آمارها محرمانه است و فقط در آمارگیری‌های کلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌طور مثال:

برای شناخت جمعیت در حال تحصیل و نیازمندِ تحصیل برای برنامه‌ریزی در تأمین مدارس، دانشگاه‌ها و واحدهای آموزشی مورد نیاز؛

برای شناسایی جمعیت فعال و اندازه‌گیری میزان بیکاری و فعالیت برای همه نواحی 

برای اندازه‌گیری جمعیت جوان و سالمند کشور و شناخت ویژگی‌ها و نیازمندی‌های آن‌ها درجهت برنامه‌ریزی برای بهبود زندگی جوانان و سالمندان جامعه؛

برای شناخت وضعیت موجود مسکن و ویژگی‌های آن از جهت کیفیت، ایمنی و رفاه؛

به منظور برنامه‌ریزی برای توزیع عادلانه منابع، خدمات و کالاهای مصرفی و سایر امکانات و وسایل بین استان‌ها و مناطق مختلف کشور.

................................................

آمارگیری و سرشماری در ایران قدمتی به درازای تاریخ دارد

ایرانی‌شمار

97925.jpgقصد تعریف کردن از کمالات ایرانی جماعت‌ها را ندارم ولی به گواه تاریخ غیرخودی‌ها، سرشماری‌های عمومی جمعیت در امپراطوری ایران باستان، قدمتی به درازای همین تاریخ دارد که بیشتر برای دریافت مالیات سرانه و تعیین شماره‌ مردان قادر به جنگ انجام می‌شده است؛ هرودوت، مورخ یونانی (۴۸۴ـ ۴۲۵ قبل از میلاد) در تاریخ‌نگاری‌های خود پیرامون دوره‌ هخامنشی‌ها نوشته است: «وقتی خشایارشاه از تنگه داردانل می‌گذشت، محلی مخصوص را برای سرشماری افراد قشون خود مناسب دید مقرر داشت تا ده هزار سپاهی شمارش شده در آن محل گردآیند، به نحوی که حتی‌المقدور به یکدیگر نزدیک باشند، سپس دستور داد دور این عده را خط بکشند. بعد از خروج آنان از داخل خط دیواری که بلندی آن تا کمر یک سپاهی برسد بر روی آن بنا کنند. چون حصار آماده شد، سپاهان گروه، گروه درآن داخل و خارج شدند تا مقدار آن‌ها معلوم گردد.» هرودوت نتیجه این سرشماری را یک میلیون و ۷۰۰هزار نفر ذکر می‌کند.

شاه آمار در حقیقت نوعی آمارگیری به دستور شاهان هخامنشی برای تعیین مالیات سرانه بوده است. در زمان داریوش دفاتر مالیات و نظامی برای اولین‌بار تدوین می‌شود. در آن زمان، ایران به ۲۰ ایالت حاکم‌نشین تقسیم شده بود که در راس هر ایالت، یک شهربان قرار داشت. برای تعیین خراج نقدی و جنسی هر ایالت، از زمین‌های زراعی برحسب مساحت، وضع آبیاری، جنس زمین و تعداد و مساحت باغات و اغنام و احشام آمارگیری می‌شد و اطلاعات آنان در دفاتری به نام قانون ثبت و به این ترتیب میزان مالیات هر ایالت تعیین می‌شد. براساس شواهد تاریخی، در عهد خلفای اسلامی نیز به دلیل سبقه و علم ایرانیان در امر آمار و سرشماری از وجود آنان برای تشکیل سازمان‌های وسیع مالی و محاسباتی و ممیزی با نام دیوان سلطنت در حکومت‌ها استفاده ‌می‌شده که ایرانیان خود گردانندگان اصلی آن بوده‌اند. در تاریخ عباسی نیز آمده‌ است؛ شیخ بهاءالدین عاملی به دستور شاه عباس به منظور حفر نهرهای زاینده‌رود و سیستم آبرسانی دستور داشت تعداد سکنه‌ اصفهان و حومه را بداند. وی با استفاده از تعداد نان مصرفی هر فرد که در آن زمان دو گرده در روز بوده و شمارش تعداد نان پخت شده توسط نانوایی‌های خانگی و معابر بوسیله گماشتگان خویش، توانست شمار نفوس اصفهان را به دست آورد. 

 

کلیــد واژه هــا
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی