کد خبر : 70117
/ 19:47
شهرآرا هم‌زمان با روز جهانی غذا، معضل دور‌ریز مواد غذایی را بررسی می‌کند؛ !

ضایعات غذایی اندازه ده کشور اروپایی

تب مصرف‌گرایی با هیاهوی تجمل‌گرایی که در جامعه به راه افتاده، روزبه‌روز بیشتر می‌شود و گواه این موضوع آمارهایی است که ما رکورددار آن هستیم، از رکوردداربودن در مصرف لوازم آرایشی در جهان گرفته تا جراحی‌های زیبایی، مصرف دارو، گرفتن عروسی‌های پر زرق و برق و هزینه‌های گزاف و آمار غذاهایی که روزانه دور می‌ریزیم.

ضایعات غذایی اندازه ده کشور اروپایی

فاطمه محمدزاده-‌ تب مصرف‌گرایی با هیاهوی تجمل‌گرایی که در جامعه به راه افتاده، روزبه‌روز بیشتر می‌شود و گواه این موضوع آمارهایی است که ما رکورددار آن هستیم، از رکوردداربودن در مصرف لوازم آرایشی در جهان گرفته تا جراحی‌های زیبایی، مصرف دارو، گرفتن عروسی‌های پر زرق و برق و هزینه‌های گزاف و آمار غذاهایی که روزانه دور می‌ریزیم.

آمارهایی تکان‌دهنده از ضایعات مواد غذایی
هم‌زمان با روز جهانی غذا، بحث دورریز مواد غذایی را در این گزارش بررسی می‌کنیم که رکورد ما ایرانی‌ها براساس گزارش سازمان جهانی خواربار و کشاورزی، عجیب و تاسف‌آور است، اینکه ایرانی‌ها به اندازه ١٠کشور اروپایی، موادغذایی دور می‌ریزند. بر اساس این آمار تکان‌دهنده‌، ضایعات مواد غذایی در ایران معادل ٣٥‌میلیون تن است. این درحالی است که در اتحادیه اروپا با ٢٧کشور عضو، تنها ٩٠‌میلیون تن موادغذایی راهی زباله‌ها می‌شود. یک پژوهش علمی ارزش مادی ضایعات مواد غذایی در ایران را ١٥‌میلیارد دلار برآورد کرده که اگر این رقم را با درآمد نفتی پیش‌بینی‌شده در بودجه٩٥ مقایسه کنیم، متوجه می‌شویم ایرانی‌ها معادل ٦٠‌درصد درآمد نفتی‌شان را با ضایعات غذا به سطل
زباله می‌ریزند!
آمار تکان‌دهنده از ضایعات غذا در کشور ما در حالی است که افراد زیادی به دلیل نداری، در خورد و خوراکشان دچار مشکل هستند و نمی‌توانند به تامین مایحتاج زندگی‌شان بپردازند. گزارش‌های فائو تاکید می‌کند که در جهان، ٩٠٠‌میلیون نفر از گرسنگی رنج می‌برند که با ضایعات ٣/١‌میلیارد تنی غذا، می‌توان ٨٠٠‌میلیون نفر از گرسنگان را سیر کرد و تقریبا گرسنگی در جهان را ریشه‌کن کرد. این آمار هرچند در مقیاس کوچک شهری و در کلان‌شهری مثل مشهد که گوشه و کنار آن پر از رستوران‌ها و فست‌فودهاست موجود نیست و کسی سراغ پژوهش در این حوزه نرفته‌است.

مقابله با دور‌‌ریز غذا در کشورهای خارجی
شاید بتوان یکی از مهم‌ترین دلایل بالا‌بودن آمار ضایعات غذا در ایران را اسراف و زیاده روی در تهیه غذا در میهمانی ها، مجالس عروسی و ترحیم یا نذری‌ها دانست که غذا بیش‌از‌اندازه تهیه و پس از زیاد‌آمدن، دور ریخته می‌شود. همچنین در بسیاری از رستوران‌ها که افراد برای صرف غذا مراجعه می‌کنند، بیش‌از‌اندازه غذا سفارش داده و به‌ناچار، مازاد آن دور ریخته می‌شود.
شاید جالب باشد که بدانیم در بسیاری از کشورهای جهان، برای مقابله با ضایعات غذا، اقدامات قابل‌تحسینی از رفتارهای تشویقی و فرهنگ‌سازی گرفته تا اعمال قوانین ویژه انجام شده‌است. به‌ عنوان مثال، در ایتالیا طرح جدیدی اجرا شده‌است که بر اساس آن، در رستوران‌های این کشور ظرف‌هایی با عنوان «کیسه خانواده» دراختیار مشتریان قرار می‌گیرد تا مشتریان غذای اضافه خود را به خانه ببرند و مانع از ریختن آن به زباله‌دانی رستوران‌ها شوند.
در آلمان، سوپرمارکت‌ها و فروشندگان خرد می‌توانند مواد غذایی‌ را که به تاریخ انقضا نزدیک شده‌است، با تخفیف‌های ویژه بفروشند و در فرانسه این مسئله به صورت قانون متفاوتی درآمده‌است. در فرانسه حتی اگر صاحبان فروشگاه‌های موادغذایی قراردادی با یک سازمان خیریه اهدای غذا امضا نکنند، جریمه می‌شوند. بر مبنای این قانون، فروشندگان موظفند مواد غذایی را که به تاریخ انقضا نزدیک می‌شود، به جای دورریختن، به صورت رایگان در اختیار خیریه‌ها قرار دهند. خیریه‌ها نیز این موادغذایی را بین افراد بی‌خانمان و فقیر توزیع می‌کنند. نمونه دیگری از طرح‌های مقابله با دور‌ریز غذا در خیلی از رستوران‌های آلمان، جریمه مشتری در صورت سفارش غذا بیش از میزان
مصرف آن است.
اهالی سیاتل آمریکا هم چند وقتی است که با احتیاط بیشتری زباله‌هایشان را بیرون می‌اندازند. گویا قانونی در این شهر ٧٠٠هزارنفری وضع شده‌است که بر اساس آن، محتویات سطل زباله هر شهروند می‌تواند او را حسابی به دردسر بیندازد. شورای شهر سیاتل سپتامبر سال جاری میلادی به طرحی برای حفظ منابع غذایی و جلوگیری از اسراف رای داد.
یک مبنای قضاوت برای شناسایی اسراف‌‌کاران، سطل زباله آن‌هاست. این قانون جدید صاحبان املاکی را که سطل زباله‌شان حاوی بیش از ١٠درصد موادغذایی دور‌ریخته‌شده باشد یک دلار و صاحبان مجتمع‌‌‌ها، اصناف و مراکز تجاری را نیز تا ۵٠دلار جریمه می‌کند.

کج‌فرهنگی در تهیه و سفارش غذاها
اما این داستان تنها به کشورهای غربی محدود نشده‌است، بلکه کشورهای آسیایی نیز به این مسئله ورود پیدا کرده‌اند. در کشور مالزی نیز صغیر و کبیر از بابت غذایی که بیشتر از اندازه اشتهایشان مصرف کنند جریمه می‌شوند. هندی‌ها هم اخیرا به جریان «بشقاب‌های پاک» پیوسته‌اند و در یک نمونه، ٧هزار رستوران شهر بمبئی از مشتریان خود دعوت کرده‌اند تا غذا را به اندازه نیاز خود سفارش دهند. در غیر این صورت، جریمه ۵روپیه‌ای به صورت‌حسابشان افزوده می‌شود؛ اما پیشتاز این جریان در آسیا کشور ژاپن است که با شعار «غذا به اندازه نیازمان بخوریم»، مشتریان اسراف‌کار رستوران‌ها را ۵یورو جریمه می‌کند. جالب اینجاست که در این کشور، اصناف و رستوران‌داران در برقراری این جریان حتی از دولت هم جدی‌تر هستند. شاید از عربستانی‌ها خیلی انتظار صرفه‌جویی در غذا یا پیاده‌سازی فرهنگ صحیح در جامعه نرود، اما اخیرا رستورانی در عربستان مشتریانی را که غذای سفارش‌داده خود را به‌طور کامل نخورند، جریمه می‌کند. این مصداق‌ها را گفتیم تا نمونه‌هایی از اقدامات انجام‌شده برای مقابله با پدیده اسراف و هدر‌‌دادن منابع غذایی عنوان شوند؛ اما در کشور و شهر ما که آمار ضایعات مواد غذایی سرسام‌آور است، چه اقداماتی برای کاهش این معضل انجام می‌شود؟ برای مراسم‌های عروسی، چند مدل غذا سفارش می‌دهیم. سر سفره میهمان هم همین‌طور. چند مدل غذا با حجم اضافی می‌آوریم. سر میزهای غذاخوری در رستوران‌هایمان، تا چشم کار می‌کند غذاهای دست‌نخورده‌ای می‌بینیم که با پلاستیک روی میز، یک‌جا روانه سطل‌های زباله می‌شوند و... .

مصرف‌گرایی نوعی کلاس اجتماعی شده‌است
در همین زمینه، دکتر محمدحسن شربتیان، جامعه‌شناس و عضو هیئت‌ علمی دانشگاه‌ پیام‌‌نور، در گفتگو با ما، مصرف‌گرایی و تجمل‌پرستی را دو بلایی می‌داند که با رشد تبلیغات رسانه‌ها، جامعه ما را فراگرفته‌است و اظهار می‌کند: متاسفانه علی‌رغم آموزه‌های جامعه اسلامی، مصرف‌گرایی و تجمل‌پرستی در جامعه ایرانی رو به افزایش است که آن را می‌توان خصلت جامعه‌ای دانست که به سمت صنعتی‌شدن پیش می‌رود؛ البته نه به معنای واقعی صنعتی و مدرن شدن، بلکه به شکل غلط آن. مصرف‌گرایی در نتیجه مدرن‌شدن رواج یافته‌است.
وی با بیان اینکه یکی از رفتارهای تجمل‌پرستانه را می‌توان در نوع پذیرایی و غذاها در میهمانی‌ها دید، بیان می‌کند: مصرف‌گرایی از بعد فرهنگی، باعث ترویج رفتارها و کردارهای فرهنگی غلط در جامعه می‌شود که در سطح خانواده‌ها نیز گسترش پیدا می‌کند و همه را وادار به حرکت به سمت تجمل‌گرایی می‌نماید. این جامعه‌شناس با اذعان به اینکه ما عادات غذایی خوبی در جامعه‌مان نداریم که می‌توان آن را به دلیل توسعه غلط مدرنیته در جامعه تلقی کرد، می‌گوید: وقتی در جامعه تلویزیون، رسانه‌ها و تبلیغات محیطی مصرف‌گرایی را تبلیغ می‌کنند، بی‌شک، این رفتار در جامعه نمود پیدا می‌کند.

مشهد شهر غذاست
دکتر شربتیان ادامه می‌دهد: مشهد شهری زیارتی است و به واسطه آن، گردشگران زیادی هم در ایام مختلف سال در آن حضور می‌یابند. به همین خاطر، رستوران‌های زیادی در این شهر ایجاد شده و از همین رو، مشهد شهر غذا شده‌است. به گفته وی، طی سال‌های گذشته، فست‌فودها ترویج یافته‌اند، به طوری که جامعه به سمت مک‌دونالدیزه‌شدن پیش می‌رود و در حوزه غذا، عقلانیت وجود ندارد، بلکه محاسبه‌پذیری، سود، دقت و نظم برای رسیدن به سود از اصول اساسی در رشد مصرف‌گرایی شده‌است.

مصرف‌گرایی کلاس اجتماعی می‌آورد!
این استاد دانشگاه به مبانی اسلامی، تاکیدات ائمه معصوم‌‌(ع) و قرآن در‌خصوص پرهیز از اسراف اشاره می‌کند و می‌افزاید: در آموزه‌های دینی ما بارها بر اینکه از اسراف بپرهیزید تاکید شده، اما متاسفانه به آن عمل نمی‌شود. مردم برای اینکه طبقه اجتماعی خود را بالاتر ببرند و کلاس اجتماعی بیشتری از خود نشان دهند، با مصرف بیشتر، این را می‌خواهند نشان دهند و حاضرند اسراف کنند. شربتیان عدم فرهنگ‌سازی دقیق برای این مسئله را از عوامل ترویج روحیه مصرف‌گرایی در جامعه می‌داند که رسانه‌ها و تبلیغات آن را تشدید کرده و مردم را به سمت مصرف‌گرایی سوق می‌دهند.

رشد مصرف‌گرایی باعث افزایش بیماری‌ها شده‌است
وی با بیان اینکه رشد مصرف‌گرایی باعث بروز عارضه‌های قلبی، جسمانی و بیماری‌های مختلفی در جامعه شده‌است، درباره غذاهایی که در رستوران‌ها سرو می‌شود یا دور ریخته می‌شود، می‌گوید: خوشبختانه چند سالی است که در رستوران‌ها، افراد غذای مازاد خود را با خودشان می‌برند، اما با این وجود، همچنان شاهد اسراف در این حوزه هستیم که این موضوع به خاطر این است که آگاهی لازم به افراد داده نشده‌است.
این جامعه‌شناس در ادامه به اهمیت آموزش به خانواده‌ها از سوی رسانه‌ها در راستای آموزش فرهنگ صحیح غذاخوردن و تهیه‌کردن آن اشاره می‌کند و تصریح می‌کند: آگاهی فرهنگی و آموزش از سوی رسانه‌ها می‌تواند به کاهش مصرف‌گرایی در جامعه کمک کنند. همچنین شهرداری می‌تواند از فضای تبلیغات و بیل‌بوردهای شهری در راستای آموزش فرهنگ صحیح غذا استفاده کند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
 
برای مقابله با ضایعات سرسام‌آور غذا، مسئول اتحادیه صنف رستوران‌داران مشهد مطرح کرد؛
وعده ارائه« نیم‌پرس» در همه رستوران‌های شهر
محمدزاده- نوشیدنی‌ها تا ته نوشیده نمی‌شوند، غذا‌ها نیم‌خور می‌شوند و ظرف ژله و سالاد هم خیلی دست نخورده‌است. این داستان بسیاری از میهمانی‌هایی است که فرقی نمی‌کند عروسی باشد، مراسم ختم یا سفره نذری و مراسم عزاداری. کلاس کار و به‌اصطلاح پرستیژ خیلی از افراد باید حفظ شود. گویا اگر غذاشان را تا آخر نوش جان کنند، شخصیتشان پایین می‌آید یا اگر اضافه‌شان را با خود به منزل ببرند، بقیه گمان می‌کنند نیازمند هستند!
میهمانی‌های سنگین با غذاهای رنگین برگزار می‌شود و متاسفانه بخش قابل‌توجهی از آن‌ها دور ریخته می‌شود.در ادامه به سراغ حسن امیریان، مسئول اتحادیه صنف رستوران‌داران، چلوکباب، آشپزخانه، کباب و حلیم‌پزان مشهد می‌رویم. وی در پاسخ به خبرنگار ما در‌خصوص راهکارهای جلوگیری از دور‌ریز غذا، اظهار می‌کند: در میهمانی‌ها اکثرا تعدادی از میهمان‌ها نمی‌آیند و در عین حال، سفارش غذا بیشتر از تعداد میهمان صورت می‌گیرد.
از همین رو، در برخی از رستوران‌هایی که مشتری‌شان بیشتر است، بنر زده‌ایم و به اطلاع مردم هم می‌رسد که این آشپزخانه با «گلستان علی(ع)» تعامل دارد و غذاهایی که در میهمانی‌ها اضافه است را در صورت تمایل، برای بسته‌بندی و اهدا به آن‌ها بدهند تا میان خانواده‌های نیازمند بی‌‌سرپرست یا بد‌سرپرست توزیع شود. به گفته وی، مشتری الزاما باید غذایی که اضافه می‌ماند را ببرد، چراکه پولش را پرداخته‌است، اما اگر تمایل داشت، می‌تواند غذا را به گلستان علی(ع) که موسسه نگهداری از بچه‌های بی‌سرپرست است هدیه کند.
به گفته وی، ۴٨٠خانواده بی‌سرپرست و بدسرپرست در حاشیه شهر مشهد هستند که غذا در میان آن‌ها توزیع می‌شود. همچنین برای کودکان کار که در حاشیه شهر زندگی می‌کنند، با همفکری با روسای اتحادیه، قرار شد نیازهایشان در حوزه‌های مختلف تامین شود تا آنان مجبور به کار نشوند. امیریان متذکر می‌شود: رئیس اداره پوشاک قرار شده به این کودکان کار لباس بدهد و اتحادیه ما نیز به آنان غذا بدهد. در نتیجه، با کمک اتحادیه‌های مختلف و همکاری، نیاز این کودکان به آذوقه و لباس تامین می‌شود که این اقدام از سوی گلستان علی(ع) صورت می‌گیرد.
وی در ادامه می‌گوید: هفته‌ای ٣-٢هزار پرس غذا دست‌نخورده از آشپرخانه‌ها و رستوران‌ها بسته‌بندی و توزیع می‌شود و لوح تشکری نیز از طرف گلستان علی(ع) برای خانواده‌هایی که غذایشان را به کودکان بی‌سرپرست داده‌اند فرستاده می‌شود. امیریان با اذعان به اینکه گلستان علی(ع)، خود، دارای آشپزخانه است و غذایی که از سوی رستوران‌ها به این موسسه داده می‌شود فقط برای خانواده‌های مستضعف برده می‌شود، خاطرنشان می‌کند: حدود یک سال است که در حال ترویج بحث نیم‌پرس در رستوران‌های مشهد هستیم تا دورریز غذا به حداقل برسد. همچنین، ظروف یک‌بار‌مصرف در رستوران‌ها را باب کرده‌ایم که در دسترس مشتریان قرار بگیرد و غذای اضافی خود را ببرند تا غذایی دور ریخته نشود.
وی تعداد رستوران‌هایی که با گلستان علی(ع) و طرح جمع‌آوری غذای اضافی تعامل دارند را ١٢٠رستوران و حدود ٢٠ آشپزخانه‌ در مشهد بیان می‌کند. البته رئیس خانه خیران این آمار را ۶٠ رستوران عنوان می‌کند!

وعده ترویج فرهنگ غذای نیم‌پرس در رستوران‌ها
امیریان همچنین درخصوص ترویج فرهنگ غذای نیم‌پرس اظهار می‌کند: یک پرس غذا چون برای برخی از افراد زیاد است، قرار شده در رستوران‌ها مشتری که می‌آید، به آن‌ها گفته شود پرس‌هایمان زیاد است. اگر اجازه می‌دهید، یک‌سومش را بدهیم به گلستان علی(ع). البته اگر سیر نشدند، دوباره برایشان می‌آوریم، اما اگر سیر شدند، آن را به گلستان علی(ع) می‌دهیم.
به گفته وی، این‌گونه جلوی اسراف گرفته می‌شود و غذایی که قرار است دست‌خورده شود، دیگر دست‌خورده نمی‌شود، بلکه بخشی از آن برای نیازمندان بسته‌بندی می‌شود. یک تخفیف هم به مشتری که پول پرس کامل را داده‌است می‌دهیم. امیریان از اجرای طرح اهدای غذا به گلستان علی(ع) و ارائه نیم‌پرس در همه رستوران‌های شهر خبر می‌دهد و می‌گوید: هر ١۵روز یک‌بار، ١۴نفر از اعضای صنفمان را به نیت ١۴معصوم دعوت می‌کنیم که از گلستان علی(ع) بازدید کنند و در صورت تمایل، با آنان توافق نامه‌ای داشته‌باشند.
امیریان با بیان اینکه اگر عرضه غذای نیم‌پرس برای همه رستوران‌ها الزامی شود، افرادی که کم‌غذا هستند از آن استفاده می‌کنند و از اسراف جلوگیری می‌شود، تصریح می‌کند: سعی می‌کنیم به صورت ارشادی و توصیه‌ای به مردم بگوییم که کمتر غذا سفارش بدهند.
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی