کد خبر : 51444
/ 09:40
ابزار تشخیصی که این روزها کاربرد زیادی دارد

نقش سونوگرافی در تشخیص بیماری‌ها

سونوگرافی امروزه به‌صورت بسیار گسترده در بررسی انواع بیماری‌ها در بسیاری از اعضای داخلی بدن ‌استفاده ‌می‌شود.

نقش سونوگرافی در تشخیص بیماری‌ها

در سال ۱۷۹۴‌میلادی یک دانشمند ایتالیایی پرواز خفاش‌ها را در شب و توانایی آن‌ها را برای جلوگیری از برخورد با موانع مورد دقت قرار داد و دریافت که این جانداران به‌جای نور با صدا هدایت می‌شوند. به‌عبارت دیگر این موجودات با گوش خود می‌بینند؛ اما صداهایی که گوش انسان آن‌ها را درک نمی‌کند. او آن‌ها را اولتراسوند (فراصوت) نامید. اما در‌واقع مبدا تاریخی استفاده از سونوگرافی به سانحه کشتی تایتانیک در سال‌۱۹۱۲باز‌می‌گردد. در آن زمان فرانسوی‌ها که از امواج اولتراسوند برای یافتن زیردریایی‌های دشمن استفاده می‌کردند، آن را برای یافتن لاشه کشتی غرق‌شده تایتانیک به‌کار گرفتند.

بعدها در مرکز تحقیقات نیروی دریایی آمریکا با استفاده از سونوگرافی به تشخیص سنگ‌های کیسه صفرا پرداختند و به‌تدریج این روش جایگاه خود را در بین روش‌های تشخیص پزشکی پیدا کرد، به‌طوری‌که امروزه به‌صورت بسیار گسترده در بررسی انواع بیماری‌ها در بسیاری از اعضای داخلی بدن ‌استفاده ‌می‌شود.

 

تشخیص دقیق بدخیمی‌ها با سونوگرافی

سونوگرافی ابزاری ارزشمند در تصویربرداری از رحم، تخمدان‌ها و فضای لگن زنانه به حساب می‌آید. لوله‌های رحمی که وظیفه انتقال تخمک‌ها را از تخمدان‌ها به رحم بر‌عهده دارند، به‌دلیل آنکه بسیار باریک هستند، در حالت عادی و طبیعی در سونوگرافی دیده نمی‌شوند.

دکتر الهام کشاورز، متخصص رادیولوژی و سونوگرافی در این‌باره می‌گوید: سونوگرافی وسیله خوب، در‌دسترس و ارزان برای ارزیابی توده‌های تخمدان است. کیست‌های ساده تا شش‌هفت‌ سانتی‌متر که در خانم جوان و در سن باروری وجود دارد، نگران‌کننده نیست‌؛ ولی اگر در سونوگرافی اندازه کیست از این بزرگ‌تر، دارای دیواره ضخیم و نامنظم و دارای قسمت‌های جامد نشان‌داده شود، نشانه بدخیم‌بودن است. البته در کنار آن باید از آزمایش‌های مارکر خونی نیز کمک گرفت. معمولا از روی این دو یافته برای بیمار تصمیم‌گیری می‌شود. با سونوگرافی حتی می‌توان تا حدود زیادی سرطان آندومتر رحم را نیز تشخیص داد. از جمله بیماری‌های قابل بررسی توسط سونوگرافی می‌توان به فیبروم و سایر توده‌های رحم، کیست‌های طبیعی و غیرطبیعی تخمدانی که نیاز به پیگیری از طریق متخصص زنان و زایمان دارند، تومورهای تخمدان، عفونت‌های لگن و بیماری‌های سیستم ادراری اشاره کرد.

 

نقش سونوگرافی در تعیین سن حاملگی

سونوگرافی درماه‌های مختلف حاملگی قابل انجام است، اما طبق مطالعات انجام‌شده بهترین زمان تعیین سن حاملگی و میزان تکامل جنین هفته‌های هجده‌تا‌بیست بارداری است و برای تشخیص برخی ‌اختلالات مانند ‌شکل‌‌نگرفتن مغز جنین، تشخیص دو‌قلویی یا چند‌قلویی، وجودداشتن یا نداشتن جنین (کیسه فاقد جنین) انجام سونوگرافی در زیر دوازده‌هفتگی حاملگی نیز توصیه می‌شود.

 

سونوگرافی شکم و دستگاه گوارش

با سونوگرافی می‌توان تورم کیسه صفرا را در اثر تجمع و غلیظ‌شدن صفرا به‌علت سنگ‌ها و تومورها تشخیص داد. همچنین از این روش برای بررسی کیست‌های عفونی مانند کیست هیداتیک (انگلی که از طریق خوردن مواد غذایی خصوصا سبزیجات آلوده به مدفوع سگ مبتلا منتقل می‌شود)، کیست‌های مادرزادی، آبسه‌های عفونی و میکروبی کبد، تومورهای کبد و طحال نیز استفاده می‌شود.

از سونوگرافی همچنین می‌توان برای تشخیص مواردی مانند آپاندیسیت (التهاب آپاندیس) نیز بهره جست. گاهی دقت سونوگرافی برای بررسی توده‌ها و متاستازهای کبد حتی از سی‌تی‌اسکن بیشتر است.

 

سونوگرافی پستان

سونوگرافی در کنار روش‌های دیگری چون معاینه بالینی و ماموگرافی برای بررسی، تشخیص و درمان برخی تومورها و بیماری‌های پستان استفاده می‌شود. سونوگرافی از پستان‌ها گاهی در مردان نیز ضرورت می‌یابد. زنانی که به معاینه پستان‌های خود می‌پردازند، بسیار زودتر متوجه تشکیل توده در پستان‌های خود شده و در آینده درمعرض خطرات کمتری قرار می‌گیرند.

معمولا انجام ماموگرافی سالیانه پس از پنجاه‌سالگی در خانم‌ها توصیه می‌شود. در زیر این سن معمولا باید هر دو سال یک ماموگرافی تهیه شود. سونوگرافی پستان در هر سنی قابل انجام است. سونوگرافی به‌ویژه در سنین کمتر از سی‌سالگی که ماموگرافی انجام نمی‌شود، کاربرد دارد.

 

سونوگرافی در نقص‌های ارتوپدی

سونوگرافی در بررسی بافت‌های نرم‌اندام‌ها و بخش‌های غضروفی نیز کاربرد دارد. از‌جمله این بافت‌های نرم می‌توان به وترها و رابط‌ها، مفاصل و عضلات اشاره کرد. این روش در تشخیص بیماری‌هایی چون: دررفتگی مادرزادی مفصل ران، پارگی تاندون پشت پا (تاندون آشیل)، پارگی عضلات چرخاننده شانه، ‌خو‌ن‌ریزی داخلی عضلات، تومورها و کیست‌های بافت‌های نرم و منیسک‌های زانو قابل استفاده است.

 

تشخیص مشکلات عروقی با سونوگرافی داپلر عروق

 

از سونوگرافی داپلر برای بررسی جریان خون در داخل‌ رگ‌ها استفاده می‌شود. خونی که به دستگاه نزدیک می‌شود و خونی که از آن دور می‌شود، به‌ترتیب با رنگ‌های قرمز و آبی در صفحه نمایشگر قابل دیدن است. از این روش برای بررسی و تشخیص و تنگی‌های عروقی، جداسازی تومورهای بدخیم از خوش‌خیم، توده‌های کم‌خون از پرخون، انسداد گرفتگی عروقی اندام در افراد سیگاری و‌... استفاده می‌شود.

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی