کد خبر : 49644
/ 08:26
مسجد الزهرا(س) ،هدیه دکتر محمد فقیهی، حکم آبادی به شهروندان

چشم روشنی جراح چشم

چشم شهروندان منطقه ما و مشهد در شب ولادت بانو فاطمه(س) به گشایش مسجد الزهرا(س) روشن شد؛ مسجدی که نخستین جراح چشم مشهد، دکتر محمد فقیهی حکم آبادی، واقف و سازنده آن است.

چشم روشنی جراح چشم

 مسجدی زیبا و روح انگیز که نمای زیبای آن با معماری ایرانی و اسلامی پس از تکمیل، به عنصری هویت بخش در خیابان احمدآباد تبدیل شده است. به گفته دختر دکتر فقیهی که به همراه همسرش امیرحسین بهرام پوری در ساخت این مسجد کوشش بسیار کرده اند، خشت خشت مسجد الزهرا(س) با عشق روی هم چیده شده است. این مسجد پنجشنبه شب، با حضور این واقف گران قدر، جامعه پزشکان مشهد، مسئولان شهری و حضور پرشور شهروندان به صورت رسمی گشایش یافت تا پس از گذشت حدود 30سال واگذاری زمین برای ساخت مسجد، به آرزوی معنوی دکتر فقیهی جامه عمل پوشانده شود و طنین اذان در این بخش از خیابان احمدآباد نیز بپیچد. کمی پیش از افتتاح مسجد الزهرا(س)، پای صحبت های این پزشک پیش کسوت که نسل چشم پزشکان متخصص و متبحر امروز مشهد شاگردان دیروز وی بوده اند، نشستیم. گرچه به دلیل کهولت سن یادآوری خاطرات برای ایشان دشوار بود، حضور یافتن دکتر غلام رضا عشقی، جراح چشم و از شاگردان دکتر فقیهی، زمینه مناسبی را فراهم کرد تا خاطرات گذشته دکتر فقیهی در ذهن او یادآوری شود.

 کوتاه درباره دکتر محمد فقیهی حکم آبادی

دکتر فقیهی متولد سال1305 در سبزوار و تربیت شده در خانواده ای روحانی است. وی دوره ابتدایی و متوسطه را تا سال پنجم در سبزوار سپری کرده و سال ششم متوسطه را در رشته طبیعی دبیرستان فردوسی مشهد تحصیل می کند. او در سال1322 موفق به کسب درجه دکتری و تخصص در جراحی چشم از دانشگاه تهران می شود. سرانجام پس از 36سال خدمت به جامعه در مقام استادتمامی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بازنشسته می شود. دوران خدمت او در بیمارستان های قائم(عج)، امام رضا(ع)، آریا و دانشگاه علوم پزشکی مشهد سپری شده است، در حالی که عضو انجمن چشم پزشکی پاریس، آمریکا و استاد راهنمای تقریبا حدود 30 تا40پایان نامه است؛ پایان نامه هایی که همه آن ها با درجه ممتاز پذیرفته می شوند. او یکی از مؤسسان بیمارستان آریای مشهد نیز هست.

دکتر فقیهی زمین مسجد الزهرا(س) را در مساحت 2هزار مترمربع در سال1364 برای ساخت مسجد واگذار می کند اما درنهایت پس از تامین بودجه 2میلیارد تومانی توسط شخص ایشان، با نظارت و همت دامادشان، مهندس امیرحسین بهرام پوری، احداث بنای آن در سال1393 به اتمام می رسد. دکتر فقیهی که از شهروندان قدیمی منطقه ما در خیابان ابوذر بوده اند، اکنون همراه دخترشان ساکن تهران هستند.

 شاگردِ پدر چشم ایران

از دست دادن پدر در 16سالگی سرآغازی است برای ایستادن روی پای خود. نخستین جراح چشم مشهد در این باره هنوز هم مصمم می گوید: پس از فوت پدرم تصمیم گرفتم چشم پزشک شوم و خودم تصمیم گرفتم بروم آمریکا. یادم هست کودک که بودم، وارد محکمه ای(مطب) شدم که بسیار شلوغ بود و بیماران زیادی در انتظار بودند. خیلی ناراحت شدم و همان جا با خودم گفتم باید رشته ای بخوانم که بتوانم به مردم کمک کنم.

بعد هم ادامه می دهد: چشم پزشکی را از پروفسور شمس(پدر چشم پزشکی ایران) یاد گرفتم و بعد برای ادامه تحصیل به آمریکا رفتم و دوباره به ایران بازگشتم. دکتر شمس به من گفته بود در ایران به حضور تو نیاز است و باید برگردی.

دکتر فقیهی در توضیح بیشتر با کمک دخترش می افزاید: با تمام شدن تحصیلاتم در دانشکده پزشکی، برای آموزش دیدن در زمینه بیماری تراخم(نوعی بیماری مسری چشم که در اماکن پرگردوغبار و کثیف پدید می آید و بیماری چشمی معمول زمان گذشته بوده است)، چندروزی به بخش دکتر شمس رفتم اما ایشان از من درخواست کردند آنجا بمانم و دستیارشان شوم. بدین ترتیب، تحصیلات دانشگاهی ام را تا گرفتن تخصص در دانشکده پزشکی تهران و با شاگردی این پروفسور گذراندم. بعد از گرفتن تخصص، تنها دانشیاری بودم که تخصص داشت و مرا به درمانگاه رازی مشهد فرستادند.

در آن زمان طبق قانون، هر استادی که پنج سال در دانشگاه تدریس می کرد، می توانست یک سال در خارج از کشور علم آموزی کند. دکتر فقیهی با اشاره به این موضوع ادامه می دهد: من بعد از پنج سال تدریس در مشهد، از این قانون استفاده کردم و به دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا رفتم و تحصیلاتم را ادامه دادم. بعد از یک سال در بیمارستان یونیورسیته که وابسته به دانشگاه پنسیلوانیا بود، ویزیتور شدم؛ یعنی بیماران را معاینه می کردم ولی حق عمل نداشتم. دوسال در آمریکا ماندم. به من گفته بودند تمام سمت هایی که در ایران داری، به تو می دهیم تا همین جا بمانی ولی من حاضر نشدم؛ هم به خاطر مادرم و هم به دلیل اعتقادات مذهبی ام و هم به این دلیل که در ایران می توانستم به بیماران بسیاری کمک کنم.

 انجام نخستین پیوند قرنیه در مشهد

دکتر عشقی در ادامه صحبت های این پزشک پیش کسوت می گوید: مهارت در کار، حرف اول درباره ایشان است. دکتر فقیهی نخستین چشم پزشک تحصیل کرده در مشهد بودند؛ پزشکی که از بقیه باسوادتر بود. آن زمان مشهد متخصص چشم با تحصیلات آکادمیک نداشت. دکتر فقیهی با تربیت نسلی از چشم پزشکان مشهدی، نقش مهمی در اعتلای دانش چشم پزشکی مشهد داشتند؛ نسلی که دانش به روز دنیا را دریافت کردند و خود در ادامه، به تربیت نسل بعدی همت گماشتند.

وی سپس از شاگردان این استادتمام دانشگاه علوم پزشکی نام می برد؛ نام های آشنایی که وزیر فعلی بهداشت کشور نیز از آن جمله است؛ دکتر حسن هاشمی، دکتر فرشید، شادکامی، قرآیی، موسوی، خاکشور و...

حالا به گفته دکتر عشقی، دانش چشم پزشکی در مشهد، چیزی کم از کشورهای پیشرفته دنیا ندارد و از همه دنیا برای درمان چشم به این شهر می آیند.

دکتر عشقی ادامه می دهد: بنده از سال1354 تا 57 در بیمارستان امام رضا(ع) شاگرد ایشان بودم و ارتباطم تا امروز با استاد بزرگوارم قطع نشده. یادم هست ایشان این فرصت را برای هم دوره ای های ما فراهم ساختند تا از محضر دکتر خدادوست در شیراز بهره ببریم. آن زمان دانشگاه شیراز بزرگ ترین و مجهزترین دانشگاه علمی کشور بود.

بعد هم رو به دکتر فقیهی ادامه می دهد: نخستین پیوند قرنیه در مشهد را بین دهه های40 تا 50 ایشان انجام دادند.

چشمان دکتر فقیهی که حالا در این سن وسال به خوبی نمی بیند، از این خاطره برقی می زند و برای ما تعریف می کند: دکتر نصرا... مژدهی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از همه پرسیدند چه کسی حاضر است این عمل را انجام دهد که بنده اعلام آمادگی کردم. بیمار، 35سال نابینا بود اما پس از عمل به خوبی می توانست ببیند و جواب پرسش های ما را بدهد. ما قرنیه را از مریضی که فوت کرده بود، پیوند زدیم.

 چلوکباب بعد از عمل

پزشکان متبحر مشهدی چون دکتر شیخ، شاملو، مولوی و... در دوره ای از تاریخ این شهر، خاطرات درخشانی از خود بر جای گذاشته اند. از پذیرفتن و مداوای بیماران بدون دریافت هزینه گرفته تا پیچیدن نسخه های شفابخش. دکتر فقیهی نیز از این قافله جدا نیست؛ گرچه به صراحت می گوید تا این حد این کارها را انجام نمی داده است. او هم زمان با تدریس و انجام عمل چشم در بیمارستان های امام رضا(ع)، قائم(عج) و آریا، مطبی هم در خیابان ارگ به راه می اندازد. در این باره می گوید: از یکی از دوستانم 2هزار تومان پول قرض گرفتم و توانستم مطبم را در بهترین مکان مشهد راه بیندازم. خیابانی که گردشگاه و تفریحگاه مردم بود. آن زمان بیماران پس از عمل چشم چندروزی بستری می شدند. در مطب من نیز شرایط بستری کردن بیماران فراهم بود. سعی می کردم همه مریض ها را ببینم، حتی آن هایی که پول نداشتند. از طرفی دلم نمی خواست بیمار ناراحت از محکمه من بیرون برود، بنابراین همیشه از بیماران بستری شده با چلوکباب پذیرایی می کردم. از چلوکبابی امید در همان خیابان ارگ خرید می کردم.

دکتر عشقی اشاره به خوش قلبی، درستکاری و ایمان استادش، رو به او می گوید: یادتان هست در دوره ای در بیمارستان امام رضا(ع) درمان بی بضاعت ها رایگان بود؟

وی در این باره می افزاید: آن زمان هزینه عمل جراحی آب مروارید 2هزار تومان بود و هزینه عمل بی هوشی، 200 تا تک تومانی اما بنا به درخواست پزشکان، بیشتر بیماران برای درمان، مبلغی پرداخت نمی کردند.

دکتر فقیهی در ادامه این صحبت از خدمات دکترشیخ یاد می کند و می گوید: دکترشیخ هیچ بیماری را رد نمی کرد و دیگر پزشکی مانند او نخواهد آمد. کار او نظیر نداشت و خیلی خدمت کرد.

 بعد هم همان ماجرای ظرف معروف دکترشیخ را تعریف می کند که بیماران هرچقدر می خواستند، برای هزینه درمان خود در آن می انداختند. دکتر عشقی نیز در ادامه این صحبت ها، خاطره ای مشترک را به یاد می آورد و با خنده تعریف می کند: دکترشیخ برای معاینه چشمانش به بیمارستان امام رضا(ع) و نزد دکتر فقیهی آمده بود. دکتر در حال معاینه کردن ایشان بودند که من هم رسیدم و قصد ادامه معاینه را داشتم. دکترشیخ ناگهان گفتند اول دست هایت را بشور و بعد به من دست بزن.

خاطره دیگری را نیز که روی لب های این چشم پزشک مسن لبخندی می نشاند، دکتر عشقی تعریف می کند: در یکی از عمل های آب مروارید نخ بخیه تمام شد و دکتر در آن شرایط اضطراری، خلاقیت به خرج دادند و موی سر پرستاری را کندند و با همان بخیه زدند.

 مسجد الزهرا(س) با عشق ساخته شد

تا صحبت را به سمت ساخت مسجد الزهرا(س) می بریم، اشک های دکتر از یادآوری آن روزها سرازیر می شود و دخترش اشک چشم پدر را پاک می کند: آن سال ها مکه زیاد می رفتم. دهه60 بود. از خیابانی رد می شدم که زمینی مستطیل شکل را دیدم. دریافتم که قرار است در این زمین، مسجدی به نام الزهرا(س) ساخته شود. وقتی به ایران بازگشتم، ملکم در خیابان احمدآباد را برای ساخت مسجدی به نام الزهرا(س) واگذار کردم.

فرناز فقیهی در ادامه صحبت پدر می گوید: پدرم بهترین ملک خود را در مشهد برای ساخت این مسجد درنظر گرفتند؛ ملکی که با زحمت و تلاش خود آن را خریده بودند. از طرفی ایشان بیشترین نقدینگی خود را برای ساخت مسجد گذاشتند. چیزی حدود 2میلیارد تومان.

وی می افزاید: سال1364 کلنگ احداث مسجد بر زمین خورد اما تا سال90 ساخت آن برای تأمین هزینه به طول انجامید. سرانجام ایشان با فروش زمینی در خیابان صارمی، بخش زیادی از پول ساخت مسجد را فراهم کردند. حالا پدرم به شدت منتظر افتتاح مسجد هستند و دوست دارند تابستان ها نمازهایشان را در این مکان بخوانند.

دختر و داماد دکتر فقیهی برای ساخت مسجد تلاش بسیاری می کنند. فرناز فقیهی در این باره می گوید: مهندسان برای طراحی و ساخت مسجد، مبالغ هنگفتی می گرفتند، بنابراین همسرم خود دست به کار شد. برای ما انجام کارها به نحو احسن بسیار مهم بود و خداوند را شکر می کنیم که این قدرت را به ما داد. اکنون برخی می گویند چرا مسجد را در چندطبقه نساخته اید، اما توان ما با این بودجه همین قدر بود؛ گرچه از بهترین مصالح برای ساخت مسجد استفاده کرده ایم.

او ادامه می دهد: با تمام وجودم می گویم که مسجد الزهرا(س) با عشق ساخته شده است و همه از کارگر ساده گرفته تا مهندس ناظر برای ساخت آن با دل و جان کار کرده اند. تمام این آدم ها در خیر و برکت این مسجد سهیمند و قرار است نام آن ها را در تابلویی نوشته و بر دیوار مسجد نصب کنیم. در مراسم افتتاح مسجد نیز آن ها را دعوت خواهیم کرد.

وی می افزاید: در مراحل ساخت مسجد بعضی مواقع کارگر در مشهد پیدا نمی شد و مجبور بودیم برای عقب نیفتادن کار، از تهران و کرج کارگر بیاوریم. جالب است بدانید به هرکسی که این پیشنهاد را می دادیم، قبول می کرد و با رضایت خاطر حاضر می شد برای سه هفته به مشهد بیاید؛ البته آن ها به عشق امام رضا(ع) می آمدند و تنها کار ما برایشان تأمین هزینه رفت وآمد و زیارت و اسکان آن ها در مسجد بود.

 معماری ایرانی و اسلامی

خانم فقیهی درباره ساختار مسجد می گوید: زیربنای مسجد 2هزار مترمربع و بنای ساخته شده در آن هزار و 340مترمربع است. سالن نماز مسجد به دو بخش مردانه و زنانه تقسیم می شود. سه اتاق اداری به همراه دو آبدارخانه مجهز برای بانوان و آقایان، یک آشپزخانه بزرگ در طبقه پایین برای درآمد مسجد، کلاس های متعلق به کانون بسیج، پارکینگ، حیاط، وضوخانه، سرویس های بهداشتی مردانه و زنانه و... از بخش های مسجد است.

وی درباره معماری مسجد که یکی از ویژگی های مهم آن است و موردتوجه شهروندان قرار گرفته، نیز می گوید: در مشهد نمای بیشتر مساجد آجرنماست اما دلمان می خواست در نمای این مسجد، سنگ کار شود. از طرفی نمای سنتی و ایرانی را نیز دوست داشتیم، بنابراین با شیشه های رنگی و درهای چوبی، نمایی ایرانی به آن بخشیدیم.

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی